İsrail’in işgal altındaki Filistin topraklarında kurduğu yerleşimlerle ticareti sınırlandırma yönündeki çağrılar Avrupa’da yasal adımlara dönüşüyor. 12 ülke, yerleşim ürünlerinin ticaretine kısıtlama getirme niyetini açıklarken, bazı ülkelerde hapis cezalarını içeren düzenlemeler hazırlanıyor.
12 ülkeden yerleşimlere karşı ortak tutum
Fransa, İngiltere, Kanada, Danimarka, Finlandiya, İzlanda, İrlanda, Norveç, Polonya, Portekiz, İspanya ve İsveç, İsrail yerleşimleriyle ticareti kısıtlama niyetlerini duyurdu.
Ortak açıklamada İsrail’e yerleşimlerin genişletilmesini ve yerleşimcilerin şiddetini derhal durdurma çağrısı yapıldı. Açıklamaya göre önlemler, iki devletli çözümü korumayı, Filistin topraklarının ilhakı ile zorla yerinden etmeyi reddetmeyi ve şiddetten sorumlu kişilerin hesap vermesini sağlamayı hedefliyor.
Bu tutum, İsrail’in işgal altındaki Batı Şeria ile Doğu Kudüs arasındaki toprak bütünlüğünü etkileyebileceği belirtilen E1 bölgesinde yaklaşık 1.200 yerleşim biriminin inşası için ihale açmasının ardından ortaya çıktı.
Norveç, Hollanda ve İngiltere’de hapis cezaları
Norveç’te yerleşim ürünlerini boykot etmeyi amaçlayan bir yasal çerçeve hazırlanıyor. Taslakta, bu ürünlerle işlem yapan kişi ve şirketler için üç yıla kadar hapis cezası öngörülüyor.
Norveç Dışişleri Bakanı Espen Barth Eide, parlamentonun tasarıyı mevcut haliyle kabul etmesini beklediğini söyledi. Eide, işgal altındaki Batı Şeria’daki durumun kötüleşmesinin bu adımı destekleyen gerekçeleri güçlendirdiğini belirterek başka ülkelerin de benzer önlemler alacağını ifade etti.
Hollanda’da işgal altındaki yerleşimlerden gelen ürünlerin ithalatını, satın alınmasını veya satışını yasaklayacak düzenlemenin 22 Eylül’de yürürlüğe girmesi bekleniyor. Düzenleme kapsamında altı yıla kadar hapis cezası öngörülüyor.
İngiltere’de ise yerleşimlerle ticari ilişki kurulması halinde 10 yıla kadar hapis cezası verilebileceği aktarılıyor.
Fransa ve Filistin tarafı daha geniş önlem istiyor
Fransa Dışişleri Bakanlığı, işgal altındaki Filistin topraklarındaki İsrail yerleşimleriyle ticaret yasağının Avrupa Birliği düzeyinde uygulanmasını desteklediğini açıkladı. Uluslararası Af Örgütü, 12 ülkenin ticareti yasaklama kararını gerekli ancak gecikmiş bir adım olarak nitelendirdi.
Fetih Merkez Komitesi üyesi Muhammed Iştiyye de açıklamayı önemli bir adım olarak değerlendirdi. Iştiyye, yalnızca yasa dışı yerleşim ürünlerinin boykot edilmesinin yeterli olmayacağını, yerleşim projesine ve bu projeyi destekleyen devlete karşı da önlem alınması gerektiğini söyledi.
Yerleşim ürünlerinin menşei tartışması
İsrail’de üretilen bazı yerleşim ürünlerinin, Avrupa’daki benzer yasakları aşmak amacıyla İsrail’in 1948 sınırları içindeymiş gibi gösterildiği daha önce gündeme gelmişti.
Bir İsrail gazetesinin değerlendirmesinde, 12 ülkenin açıklaması İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hükümeti açısından diplomatik gerileme ve büyük başarısızlık olarak nitelendirildi. İsrail hükümeti ise 2022’nin sonlarında kurulmasından bu yana işgal altındaki Batı Şeria’da 104 yeni yerleşim ile 160 tarımsal yerleşim karakolunun kurulmasını onayladığını savunuyor.
Birleşmiş Milletler, Doğu Kudüs dahil Batı Şeria’yı işgal altındaki Filistin toprağı olarak tanımlıyor ve bölgedeki İsrail yerleşimlerini uluslararası hukuka aykırı kabul ediyor. Filistinliler, yerleşimlerin genişletilmesiyle ordu ve yerleşimcilerin saldırılarının Batı Şeria’nın ilhakına zemin hazırladığını ve Filistin devletinin kurulması ihtimalini zayıflattığını belirtiyor.
