Avrupa Birliği dışişleri bakanları, pazartesi günü 16 Kasım'da Brüksel'de yaptıkları toplantıda, 18 yıl önce müzakere edilen ancak hiç imzalanmayan AB-Suriye ortaklık anlaşmasının imzalanması için süreci ilerletme kararı aldı. Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, toplantının ardından düzenlediği basın toplantısında, “Bugün bakanlar, Avrupa Birliği ile Suriye arasındaki ortaklık anlaşmasında ilerleme sağlanmasını destekledi. Bu anlaşmayı imzaya hazırlamak için üye ülkelerle teknik ve hukuki ayrıntılar üzerinde çalışacağız” dedi.
Kallas, hedefin Avrupa ile Suriye'ye “mümkün olan en kısa sürede” ticaret, siyasi diyalog ve daha yakın iş birliği için bir çerçeve sağlamak olduğunu belirtti. Avrupa Birliği'nin aynı zamanda güncellenmiş bir anlaşma için müzakere yetkisi almak üzere Avrupa Konseyi'nden yeni bir yetki talep edeceğini kaydetti. “İstikrarlı bir Suriye, Avrupa'nın çıkarınadır” diyen Kallas, tüm bakanların Şam'la angajmana geçilmesi gerektiğini vurguladığını belirterek, “Suriye ile iletişim kurmazsak bu boşluğu başka aktörler doldurur” ifadesini kullandı.

2008'den beri dondurulan metin
İki taraf arasındaki mevcut ekonomik ve ticari ilişkilerin çerçevesi, 1977'de imzalanan iş birliği anlaşmasına dayanıyor. Bunun yerine hazırlanmış olan ortaklık anlaşması ise 14 Aralık 2008'de parafe edildi, ancak Esad rejiminin insan hakları siciline ilişkin endişeler nedeniyle resmen imzalanmadı. Kallas, metnin üzerinden uzun zaman geçmesinin değişiklik yapılması meselesini gündeme getirdiğini, uzlaşmanın ise 2008 tarihli metnin imzalanması ve eş zamanlı olarak yeni bir anlaşma üzerinde çalışılması yönünde olduğunu açıkladı.
Bakanlar, ilişkilerin derinleştirilmesini kapsamlı bir siyasi geçiş, insan haklarına ve hukukun üstünlüğüne saygı şartına bağladı. Yeniden imar çalışmalarının, mültecilerin gönüllü, güvenli ve sürdürülebilir biçimde geri dönmesi için gerekli koşulları hazırlaması gerektiğini vurguladı. Bu adım, önceki rejimin Aralık 2024'te düşmesinden bu yana Avrupa'nın aldığı bir dizi kararın ardından geldi. Son karar, geçen mayıs ayında iş birliği anlaşmasının kısmen askıya alınmasına son verilmesiydi.

Şeybani Şam'da: Akdeniz'in güvenliği kıyılarımızdan başlar
Avrupa'nın kararından bir gün sonra, Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan eş-Şeybani ile Avrupa Komisyonunun Akdeniz'den sorumlu üyesi Dubravka Šuica, salı günü 17 Kasım'da Şam'daki Konferans Sarayı'nda düzenlenen “Suriye için Ortaklık Koordinasyon Forumu”nun ikinci oturumunu açtı. Foruma Arap, Körfez ve Avrupa ülkelerinin temsilcilerinin yanı sıra Birleşmiş Milletler kuruluşları ve uluslararası finans kuruluşları katıldı. Eş-Şeybani, Şam'ın Avrupa Birliği ile 1977 tarihli anlaşmanın yerini alacak ve 2008 mirasından yararlanacak yeni bir anlaşma için ortak bir kapsam belgesi üzerinde çalıştığını, bunun ticaret ve yatırımların önünü açacağını açıkladı.
Eş-Şeybani, “Akdeniz'in güvenliği Suriye kıyılarından başlar” dedi ve terörizm ile uyuşturucuyla mücadele muharebelerinin “Avrupa'nın kapılarını çalmadan önce bizim topraklarımızda sonuçlandırıldığını” söyledi. Avrupa ile ticaretin 7 milyar avroyu aştığını, bugün ise bu rakamın yüzde 10'undan daha azına gerilediğini belirten eş-Şeybani, bu farkı “fırsatlar için geniş bir alan” olarak nitelendirdi. Forumun, gelecek 12 ay için “Şam Yol Haritası”nın açıklanmasıyla sona ereceğini belirten eş-Şeybani, toplantının hemen ardından Kallas ile görüşmek üzere Brüksel'e gideceğini duyurdu.
Bakan ayrıca, Rasten Hastanesi ile Lübnan sınırındaki Dabusiye Kapısı'nın yeniden rehabilitasyonu da dahil olmak üzere Avrupa tarafından finanse edilen ve sahada başlatılan projelere değindi. İsrail'in ülkenin güneyine düzenlediği tekrarlanan saldırıları, Şam ve ortaklarının inşa etmeye çalıştığı projeleri ve yatırımları sekteye uğratan Suriye egemenliğine yönelik “açık bir ihlal” olarak nitelendirdi.
Fotoğraflar: Suriye Arap Haber Ajansı (SANA), Anadolu. Kaynaklar: Anadolu, Reuters, SANA, Suriye Devrimi gazetesi, Al Jazeera Net.