Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31 başkanlığını yürüten Türkiye'nin başlattığı “Dayanıklı Sağlık Sistemleri için Antalya Girişimi”ni desteklemeleri için ülkelere çağrıda bulundu. Ghebreyesus, “İklim krizi bir sağlık krizidir” dedi.
Tedros, aşırı sıcaklar, seller, kuraklık ve hava kirliliğinin milyarlarca insanı etkilediğini ve sağlık sistemleri üzerinde baskı oluşturduğunu belirtti. Sağlık Günü kapsamında düzenlenen bakanlar yuvarlak masa toplantısında ülkelere girişimi destekleme çağrısı yaptığını ifade eden Tedros, girişimin ülkelerin iklim krizine karşı sağlığı koruma konusunda birbirlerinin deneyimlerinden yararlanmasına yönelik pratik bir yöntem sunduğunu söyledi. Ulusal sağlık ve iklim planlarının uygulanmasının önündeki en büyük engellerden birinin finansman ve kapasite eksikliği olmaya devam ettiğini vurgulayan Tedros, dayanıklı sağlık sistemlerinin finanse edilmesi ve sağlığın Antalya müzakerelerinin merkezine alınması çağrısında bulundu.
Bu mesaj, sıcak hava dalgaları ve su kıtlığına dünyanın en fazla maruz kalan bölgelerinden biri olan Arap dünyasında özel önem taşıyor. Dünya Sağlık Örgütünden bir yetkili, konferansın oturum aralarında Ürdün, Fas ve Tunus'un iklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkileriyle mücadele etmeye başladığını açıkladı. Irak Cumhurbaşkanı da Antalya'da yaptığı açıklamada, ülkesinin iklim değişikliği nedeniyle tarım arazilerinin yarısından fazlasını kaybettiğini söyledi.
Dubai'nin katılım rekoruna yaklaşılıyor
Bu sırada konferans, katılımda rekor kırmaya ilerliyor. Türkiye Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına göre devlet başkanları, bakanlar, ulusal delegasyonlar ve akredite gözlemciler için ayrılan “Mavi Bölge”ye ilk yedi günde 102 bin 610 kişi kayıt yaptırdı. COP31'in 20 Kasım'da sona ermesine dört gün kala bu sayı, 2023'te Dubai'de düzenlenen COP28'de kaydedilen 112 bin 724 kişilik rekorun yaklaştı. Halka açık “Yeşil Bölge” ise şimdiye kadar 212 bin ziyaretçi ağırladı ve burada 1.500'den fazla tartışma oturumu düzenleniyor.
Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, pazartesi günü Ankara'da yaptığı açıklamada, Türkiye'nin farklı kıtalardan 96 lidere ev sahipliği yaptığını ve COP31'in “organizasyon ve katılım açısından bugüne kadarki en başarılı Taraflar Konferansı olarak kayda geçtiğini” söyledi. Liderler Zirvesi'nin konukları arasında Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara ve Filistin Başbakanı Muhammed Mustafa yer aldı. Erdoğan ayrıca Antalya'da Suudi Arabistan Enerji Bakanını kabul etti. Konferans başkanlığı ilk haftayı özetleyen bir video yayımladı.
Yaklaşık iki buçuk dakika süren videoda Antalya'daki konferans merkezinin havadan görüntülerinin yanı sıra COP31 Başkanı Murat Kurum, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres ve Erdoğan'ın konuşmaları, Liderler Zirvesi oturumları, yan etkinlikler ve gençlik tartışmaları yer alıyor. Video “İlk hafta sona erdi” ifadesiyle bitiyor.
144 paragraflık taslak ve Arap grubunun itirazları
Müzakereler kapsamında COP31 Müzakere Başkanı ve Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen, ilk karar taslağının 144 paragraftan oluştuğunu açıkladı. Bowen, taslağın 160'tan fazla ülke adına sunulan 45 bildiriden hareketle hazırlandığını ve 500 sayfayı aştığını belirtti. Anadolu Ajansının aktardığı basın toplantısında müzakerelerin “yapıcı bir yaklaşımla” ilerlediğini söyleyen Bowen, metnin çok taraflılığa ve Paris Anlaşması'na bağlılığı teyit ettiğini, 1,5 derece eşiğinin aşılması riskini ele aldığını ve küresel enerji tüketiminde elektriğin payının 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarılmasını öngören bir öneriyi içerdiğini ifade etti.

Bowen, müzakerecilerin şimdiye kadar 48 madde üzerinde anlaşmaya vardığını ve çözülemeyen konuların bakanlar düzeyine taşındığını söyledi. Hafta sonuna kadar metnin en az bir versiyonunun daha yayımlanmasını beklediğini belirten Bowen, fosil yakıtlar konusunda “sert tartışmalar” yaşanacağı uyarısında bulundu. Climate Home News'e göre Arap grubu ile benzer görüşlere sahip gelişmekte olan ülkeler grubu, nihai karara yeni sektörel hedeflerin eklenmesine itiraz etti. Bu hedefler arasında gönüllü elektrifikasyon hedefi de yer alıyor. Suudi Arabistan ise fosil yakıtlardan uzaklaşmaya ilişkin Brezilya yol haritasına atıfta bulunulmasına karşı çıktı.
Jeotermal enerji ve 1,5 derece hedefi
Konferans başkanlığı, 10 Kasım'da Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansıyla (IRENA) işbirliği içinde başlatılan “2050 Küresel Jeotermal Enerji Hedefi”nin Avrupa Birliği'nin yanı sıra 50'den fazla ülke tarafından desteklendiğini açıkladı. Girişim, 2025 seviyesine kıyasla elektrik ve ısıtma için jeotermal enerji arzını 2050'ye kadar 12 kat artırmayı hedefliyor.
Murat Kurum ayrıca “1,5 Derece Belem Misyonu” konulu üst düzey etkinliğe katıldı. Konferans başkanlığının açıklamasına göre Kurum, Bakü'den Belem'e kaydedilen ilerlemenin üzerine yeni adımlar atılması ve bu ilerlemenin Antalya'da somut sonuçlara dönüştürülmesi çağrısında bulundu. Kurum, başkanlığın 1,5 derece hedefini yalnızca gündemde tutmak istemediğini, aynı zamanda uygulanmasını hızlandırmayı amaçladığını vurguladı.

Konferansın sekizinci günü “bilim, sanayi ve teknoloji” temasıyla düzenleniyor. Türkiye Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, “Antalya Yapay Zeka Taahhüdü”nün 80 destek beyanı ve 271 somut taahhüt aldığını açıkladı. Konferans, 20 Kasım'da müzakerelerin son turuyla çalışmalarını tamamlayacak.
Video: COP31 Türkiye. Fotoğraflar: Anadolu Ajansı, COP31 Başkanlığı. Kaynaklar: Anadolu Ajansı, Climate Home News, COP31 Başkanlığı.