Irak Başbakanı Ali Zeydi, ülkesinin Türkiye ve Avrupa’ya bağlantısını güçlendirmesi hedeflenen Kalkınma Yolu Projesi için Recep Tayyip Erdoğan’a davet göndereceklerini açıkladı. Davetin, genel bütçe yasasının kabul edilmesinin ardından düzenlenecek temel atma töreni için yapılacağını belirtti.
Zeydi, Irak’taki bir televizyon kanalına verdiği özel röportajda, hükümetin bütçe tasarısını tamamlayarak kısa süre içinde parlamentoya sunmaya hazırlandığını söyledi. Bütçenin kabul edilmesinden sonra proje uygulamasının başlayacağını ve temel atma töreninin gerçekleştirileceğini ifade etti.
Irak’ı Türkiye ve Avrupa’ya bağlama hedefi
Başbakan Zeydi, Kalkınma Yolu’nu ekonomik ve ticari açıdan Irak’a büyük katkı sağlayacak bir proje olarak niteledi ve "üçüncü nehri" ifadesini kullandı. Çalışmaların sahada başlamasıyla projenin somut sonuçlarının ortaya çıkacağını kaydetti.
Projede Irak’tan Türkiye’ye ve Türkiye’deki limanlara uzanacak kara yolu ile demir yolu hatlarının yer alması planlanıyor. Yaklaşık 1.200 kilometrelik güzergâhın Irak toprakları içindeki bölümünün, Körfez ülkeleri ile Avrupa arasındaki yük taşımacılığını Türkiye üzerinden kolaylaştırması amaçlanıyor. Proje ayrıca 200 kilometrelik kara yolu ve demir yolu hattını kapsıyor.
Irak, Türkiye, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri Nisan 2024’te Kalkınma Yolu için dörtlü iş birliği mutabakatı imzalamıştı. Uygulamayı izlemek amacıyla ortak bir bakanlık mekanizması oluşturulurken Türkiye, Kasım 2024’te projeye desteğini açıklamış ve tamamlanmasını 2030’a kadar beklediğini bildirmişti.
Zeydi ile Türkiye’nin Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, 21 Temmuz 2026’da projenin son durumunu ele almıştı. Zeydi bu görüşmede finansman ve uygulama için belirli zaman çizelgelerine dayalı açık bir mekanizma kurulmasını istemiş, Uraloğlu da iki ülkenin temel altyapının hayata geçirilmesi gerektiği konusunda aynı görüşte olduğunu belirtmişti.
Silahların devlet denetimine alınması
Irak’ın uluslararası izolasyondan uzak tutulduğunu söyleyen Zeydi, böyle bir izolasyonun kalkınmayı yavaşlatacağını ve halkın ihtiyaçlarının karşılanmasını zorlaştıracağını ifade etti.
Silahların devlet kontrolünde toplanması konusunda beş grupla anlaşmaya varıldığını belirten Zeydi, üç grupla ilgili dosyanın tamamlandığını, iki grupla ilgili işlemlerin ise sürdüğünü açıkladı. Görüşmelerin devam ettiğini ve önümüzdeki dönemde bu iki grupla da anlaşma sağlanmasını beklediklerini söyledi.

Zeydi, 30 Haziran 2027’de devlet kontrolü dışında silah kalmayacağını ifade etti. Irak Başbakanı, devlet dışı grupların silah bulundurmasının geçmişte yabancı askeri varlıkla gerekçelendirildiğini, yabancı güçlerin ayrılmasıyla bu gerekçenin ortadan kalktığını savundu.
Irak’ta silahların devlet kontrolünde toplanması için 3 Haziran 2026’da komite kurulmuştu. Konunun anayasal çerçevede düzenlenmesi amacıyla 11 Ağustos’ta yasa taslağı hazırlanması talimatı verilmişti.
ABD güçleri ve İran sınırındaki geçişler
Zeydi, Irak’ın artık yabancı askeri güçlere ihtiyaç duymadığını ve ilişkilerin askeri alandan ekonomik iş birliğine taşındığını söyledi. ABD güçlerinin ülkeden ayrıldığını ve üsleri resmî olarak teslim ettiğini belirten Zeydi, Irak’ta muharip ya da danışman olarak görev yapan ABD askeri bulunmadığını ifade etti.
İran’la sınır geçişleri ve hava ulaşımına ilişkin değerlendirmesinde ise Zeydi, Irak-İran sınırının kapatılmasının iki ülkenin çıkarına olmayacağını belirtti. Böyle bir kararın İran’ı değil, ekonomik açıdan Irak’ı kuşatacağını söyledi.
İran’ın Irak’a bazıları gizli, bazıları açık çeşitli talepler ilettiğini aktaran Zeydi, Irak’ın da kendi taleplerini İran tarafına bildirdiğini kaydetti. Irak hükümetinin, iki ülke arasındaki siyasi, toplumsal ve dini ilişkiler nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefer kısıtlamalarından muaf tutulmayı istediğini belirtti.
Irak hükümeti, 21 Ekim 2026’da İran sınırındaki Şeyb Sınır Kapısı’nın teknik, teknolojik ve geliştirme açısından hazır olmaması nedeniyle kapatıldığını açıklamıştı. İran’la ticaretin diğer sınır kapılarından sürdüğü belirtilmişti. Meysan vilayetindeki kapının İran tarafında Huzistan vilayetindeki Cezabe geçiş noktası bulunuyor.
Bağdat’ın Arap ve Körfez dünyasıyla ilişkileri
Zeydi, Irak’ın Arap dünyasının ve Körfez bölgesinin bir parçası olduğunu söyledi. Arap ve Körfez ülkeleriyle ilişkilerin geliştirilmesine önem verdiklerini belirten Zeydi, bölgedeki güvenlik ve siyasi koşullara rağmen Irak’ın bu ülkelerle güçlü ve iyi ilişkiler kurmaya istekli olduğunu ifade etti.