Paris'te bir araya gelen Irak Başbakanı Ali Zeydi ile Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, askeri işbirliğini geliştirme ve Orta Doğu'da güvenlik ile istikrarı destekleme konusunda ortak tutum benimsedi. Görüşmelerin ardından savunma, enerji, sivil havacılık, araştırma, yenilikçilik ve gençlere yönelik çalışmalarla ilgili 6 mutabakat ve niyet beyanı imzalandı.
Elise Sarayı'ndaki görüşmede iki lider, egemenliğe saygı ve içişlerine müdahale etmeme ilkeleri temelinde bölgesel güvenliğin güçlendirilmesi gerektiğini söyledi. Zeydi ve Macron, gerilimleri azaltmak ve bölgenin güvenliğini korumak amacıyla diyalog ile ortak çabaların sürdürülmesinin önemine işaret etti.
Macron, Irak'ın dış politikasını ve köprüler kurarak diyaloğu teşvik etme rolünü övdü. Fransa Cumhurbaşkanı, Irak hükümetinin silahların devlet kontrolünde toplanmasına yönelik çalışmalarını da hukukun üstünlüğü ile devlet egemenliğinin güçlendirilmesi bakımından temel bir unsur olarak değerlendirdi.
Irak ordusu için Fransız savunma yol haritası
Taraflar, Irak'ın sınırlarını koruma kapasitesini artırmak ve ülkenin tüm topraklarındaki egemenliğini desteklemek amacıyla askeri işbirliğini sürdürme kararı aldı. Ayrıca Irak ordusunun gelecekte Fransız şirketlerinden temin edebileceği silah sistemleri için stratejik bir yol haritası hazırlanması kararlaştırıldı.
Irak Savunma Bakanlığı ile Fransız HARMATTAN AI şirketi, otonom hava savunma sistemleri alanında stratejik işbirliği öngören bir niyet mektubuna imza attı. Zeydi, hava hareketliliği savunması, topçu sistemleri, insansız hava araçlarına karşı savunma, hava savunması ve gözetleme alanlarında Irak Savunma Bakanlığı ile Fransız şirketleri arasındaki görüşmeleri destekleyeceğini açıkladı.
6 belgenin kapsadığı alanlar
Paris'teki temasların sonunda imzalanan 6 mutabakat, bildiri ve niyet mektubu şu başlıklarda düzenlendi:
- Irak Savunma Bakanlığı ile HARMATTAN AI arasında hava savunması alanında stratejik işbirliği
- Irak ve Fransa savunma makamları arasında, yeniden yapılanma ve Irak'ın savunma kapasitesinin geliştirilmesi kapsamında Fransız askeri ekipmanlarının güvenliği
- İki ülkenin dışişleri bakanlıkları arasında gençler, araştırma ve yenilikçilik alanlarında fırsatların artırılması
- Fransız Kalkınma Ajansı ile ortaklığın güçlendirilmesi
- Irak Elektrik Bakanlığı ile TotalEnergies arasında gaz tedariki ve satışına ilişkin işbirliği
- Sivil havacılık alanında işbirliği
Fransa Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü ile Irak Hava Seyrüsefer Hizmetleri Genel Şirketi de teknik ve kurumsal işbirliğini derinleştirme konusunda anlaştı. Anlaşma, uçuş güvenliğinin artırılması ve hava seyrüsefer hizmetlerinin geliştirilmesini kapsıyor.
Enerji ve ticari ortaklık hedefi
Zeydi ve Macron, sürdürülebilirlik projelerini ve bölgesel bağlantıları güçlendirme, ihracat güzergâhları ile tedarik zincirlerini çeşitlendirme hedefinde birleşti. Bu adımların enerji güvenliği ile enerji nakil şebekelerinin istikrarını desteklemesi amaçlandı.
Zeydi'nin Paris ziyareti sırasında düzenlenen ekonomi forumuna Fransız şirketlerinden 50 temsilci ve iş dünyası yöneticisi katıldı.
Fransa'nın 2025'te Irak'tan yaklaşık 1,56 milyar avro değerinde ithalat yaptığı, bu ithalatın neredeyse tamamını doğal yakıtların oluşturduğu belirtildi. İki ülke, 2023'te imzalanan stratejik ortaklık anlaşması çerçevesinde ilişkileri geliştirme taahhüdünü yineledi. Fransa anlaşmayı onaylarken Irak'ın da kısa süre içinde onaylaması bekleniyor.
Eğitim, kültür ve deniz güvenliği
Irak ve Fransa; eğitim, bilimsel araştırma, yenilikçilik ve yapay zekâ alanlarındaki işbirliğini genişletme konusunda mutabık kaldı. Üniversiteler arası ortaklıkların, akademik ve bilimsel değişimin ve öğrenci hareketliliğinin artırılması da anlaşma başlıkları arasında yer aldı.
Taraflar ayrıca Irak'ın kültürel mirasının korunması, ulusal sinema politikasının desteklenmesi ve iki ülkede kültürel sergiler düzenlenmesi üzerinde anlaştı. Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi doğrultusunda deniz güvenliği ve seyrüsefer özgürlüğüne bağlılıklarını yineleyen iki ülke, Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğünü güçlendirme çabalarına destek verdi.
Macron'un davetiyle iki günlük Fransa ziyaretine çıkan Zeydi, ziyaretini pazartesi günü tamamladı. Bu ziyaret, Bağdat ile Paris arasındaki siyasi, güvenlik, askeri, ekonomik ve kültürel ortaklığı güçlendirmeye odaklanan Avrupa turunun ilk ayağı oldu.
Irak Başbakanı'nın turun ikinci durağı olan Almanya'ya geçerek Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile ikili ilişkiler, ekonomik ortaklıklar ve bölgesel ve uluslararası konuları görüşmesi planlandı. Zeydi, Almanya ile bilgi, teknoloji ve sanayi alanlarında ortak çıkarlara dayalı ortaklıklar kurmayı hedeflediklerini açıkladı.
