ABD Başkanı Donald Trump, İran ile üç buçuk aydır süren savaşı bitirmeyi hedefleyen bir anlaşma imzaladığını açıkladı. Ancak metnin resmî olarak paylaşılmamış olması, düzenlemenin kapsamını ve kalıcılığını belirsiz bırakıyor.
Daha önce iki taraf arasında ateşkes sağlanmış olsa da süreç uzun süre kırılgan kaldı. Ateşkes döneminde karşılıklı saldırılar yaşandı ve İran kıyılarındaki Hürmüz Boğazı ticarete kapatıldı.
Metin açıklanmadı, yorumlar farklı
Yeni düzenleme resmî adıyla bir mutabakat zaptı olarak tanımlanıyor. Bu çerçevenin, daha kalıcı bir barış sürecine gidebilecek görüşmelerin başlangıcı olduğu aktarılıyor.
Anlaşmaya göre ateşkesin 60 gün daha uzatılması, Hürmüz Boğazı’nın yeniden gemi trafiğine açılması ve İran’ın nükleer programı üzerine daha ayrıntılı müzakerelerin başlaması bekleniyor. Ancak metnin tam içeriği açıklanmadığı için tarafların anlaşmayı farklı biçimlerde yorumladığı görülüyor.
İran devlet medyası, düzenlemenin yaptırımlarda milyarlarca dolarlık rahatlama sağlayacağını savunuyor. ABD’li yetkililer ise bunun İran’ın atacağı adımlara bağlı olduğunu belirtiyor.
ABD Başkan Yardımcısı J. D. Vance, boğazın eskisi gibi ücret alınmadan açılacağını söylerken, İran tarafı geçiş ücretlerinin sürebileceğini dile getiriyor. Trump ise metnin bu hafta kamuoyuna açılacağını ifade etti.
Nükleer başlık ve İsrail'in mesafeli tutumu
Anlaşma, İran’ın nükleer silah edinmesini tamamen garanti altına almıyor. Metin, yalnızca Washington ile Tahran arasında nükleer sınırlamalar üzerine yeni bir görüşme süreci öngörüyor.
Trump’ın ilk döneminde iptal ettiği önceki nükleer anlaşma, İran’ın uranyum zenginleştirmesini sınırlandırıyor ve denetim mekanizmaları içeriyordu. Şimdi gündemde olan çerçeve ise benzer başlıkları yeniden masaya getiriyor.
İsrail ise sürecin dışında kalıyor ve anlaşmaya mesafeli yaklaşıyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, yaptığı açıklamada mücadelenin bitmediğini söyledi.
Anlaşmanın resmî imza töreninin Cuma günü Cenevre’de yapılması planlanıyor. Bu törenin ardından İran’ın nükleer programı, ABD yaptırımları ve diğer başlıklar için yeni görüşmelerin başlaması bekleniyor.
