İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Muhammed İslami, askeri saldırıya uğrayan nükleer tesislerin Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) tarafından denetlenebilmesi için yeni kurallar ile bir protokol hazırlanması gerektiğini belirtti.
İslami, İran Meclisinin çıkardığı yasanın UAEA ile ilişkilerde temel ölçüt olduğunu söyledi. Protokol hazırlanıp onaylanarak yürürlüğe girmeden ajansın saldırıya uğrayan tesisler için denetim talep edemeyeceğini ifade etti.
Tahrip edilen tesisler için güvenlik açıklaması istedi
İran’ın nükleer faaliyetlerini UAEA’nın güvenlik denetimleri ve kuralları kapsamında yürüttüğünü savunan İslami, saldırıya uğrayan tesislerin tamamının ajansa kayıtlı olduğunu aktardı. Bu merkezlerde saldırılardan önce düzenli denetimler yapıldığını kaydetti.
İslami, UAEA’nın saldırılara itiraz etmemesinin veya saldırıları kınamamasının ajansın yetkinliği ve bağımsızlığı konusunda soru işaretleri oluşturduğunu dile getirdi. Ajansın öncelikle saldırıya uğrayan tesislerin güvenlik durumuna ilişkin sorumluluğunu ve bu merkezlerde hangi protokolün uygulanacağını açıklaması gerektiğini söyledi.
ABD ve İsrail’in UAEA’ya tahrip edilmiş tesislerde inceleme yapması için baskı uyguladığını öne süren İslami, bu baskının askeri operasyonların ardından tesislerdeki durumu görme amacını taşıdığını savundu.
Denetim talebi için protokol koşulu
İran’daki koşulların halen savaş koşulları olduğunu belirten İslami, nükleer tesislerin güvenliğinin sağlandığının söylenemeyeceğini ifade etti. İran Meclisinin çıkardığı yasanın bu konuda ölçüt olduğunu ve UAEA’ya da bu doğrultuda bildirim yapıldığını söyledi.
İslami, UAEA’nın askeri saldırıya uğrayan tesislerin denetlenmesine ilişkin kurallar ile protokol yürürlüğe girene kadar denetim talep edemeyeceğini bildiğini savundu.
Saldırıya uğramayan tesislerde denetim yapıldı
İranlı yetkili, son bir ay içinde UAEA ile yürütülen temaslar kapsamında saldırıya uğramayan tesislerde gerekli denetimlerin gerçekleştirildiğini açıkladı. İslami, bu denetimlerin yapılmasını "doğal ve açık" olarak nitelendirdi.
İsrail, 13 Haziran 2025’te İran’ın çeşitli kentlerinde nükleer tesisler ile ordunun üst komuta kademesini hedef alan geniş çaplı saldırılar düzenlemişti. Saldırılarda İran Genelkurmay Başkanı, Devrim Muhafızları Genel Komutanı, bazı üst düzey komutanlar ve 9 nükleer bilim insanı hayatını kaybetmişti.
ABD de 22 Haziran’da İran’ın Natanz, Fordo ve İsfahan kentlerindeki 3 nükleer tesisine saldırı düzenlemişti.
