Wall Street Journal, Katar’dan Tahran’a giden diplomatik bir heyetin ziyaretinin, ABD ile İran arasında günlerdir süren karşılıklı saldırıları durdurmada etkili olduğunu yazdı. Haberde, bu temasın ardından ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik bazı sert misilleme planlarından vazgeçtiği aktarıldı.
Kaynaklara göre gerilimin tırmanmasına, bir ABD Apache helikopterinin düşmesi sonrası yaşanan gelişmeler de eşlik etti. Haberde, Trump’ın bu olayın ardından İran’a karşı misilleme emri verdiği ve sivil altyapıyı da hedef alabilecek saldırılar konusunda tehditte bulunduğu belirtildi.
İran’ın da buna karşılık Körfez’deki ABD üsleri ile ABD’nin bölgedeki müttefiklerini hedef aldığı yazıldı. Böylece birkaç gün süren karşılıklı saldırılar, diplomatik temaslarla farklı bir çizgiye taşındı.
Arabuluculukta yeni taslaklar
Habere göre çarşamba günü kritik bir eşik aşıldı. Katar heyeti Tahran’dan yeni bir barış taslağıyla dönerken, bazı Pakistanlı yetkililer de Trump’a anlaşmanın yakın olduğunu anlattı. Bunun üzerine Trump’ın o akşam vaat ettiği sert saldırıları iptal ettiği ifade edildi.
Ancak taraflar arasında tüm başlıkların çözüldüğü izlenimi verilmedi. Katarlı bir yetkili, İran ile ABD arasında dondurulmuş milyarlarca dolarlık varlıklar, Hürmüz Boğazı üzerindeki denetim ve İran’ın yüksek saflıktaki uranyum stokunun akıbeti konusunda hâlâ ciddi farklar bulunduğunu söyledi.
Arabulucuların, Hürmüz Boğazı’nı yeniden açacak ve ABD yaptırımlarının bir bölümünü hafifletecek bir anlaşmaya yaklaştığı, ancak nükleer program ve dışarıdaki İran varlıkları gibi daha zor dosyaların sonraya bırakılmasının planlandığı ifade edildi.
Taraflardan temkinli açıklamalar
ABD tarafında da süreç tamamen netleşmiş görünmüyor. Haberde, Başkan Yardımcısı JD Vance’in bir mutabakat zaptı imzalamak üzere Cenevre’ye gitmeyi planladığı, ardından teknik görüşmelerin daha sonra İslamabad’da sürdürülebileceği belirtildi.
Trump’ın ise medyaya sızdırıldığı öne sürülen ve İran lehine olduğu belirtilen bir metin nedeniyle öfkelendiği, ekibine de anlaşmanın zayıf olduğu ya da İran’ın yükümlülüklerini yerine getirmeden para alacağı yönündeki anlatıyı reddetme talimatı verdiği aktarıldı.
ABD’li üst düzey bir yetkili, İran’ın nükleer programı konusunda somut adımlar atmadan yaptırım gevşemesi veya ekonomik kazanım elde edemeyeceğini söyledi. Aynı yetkili, Tahran’ın nükleer tesislerini sökmesi, zenginleştirme programını sonlandırması ve Lübnan’daki Hizbullah gibi vekil silahlı gruplara desteği kesmesi halinde daha geniş çaplı yaptırım hafifletmesinin gündeme gelebileceğini ifade etti.
İran cephesinden ise ihtiyatlı bir ton öne çıktı. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekaî, anlaşma metninin iç değerlendirmesinin son aşamada olduğunu söyledi. Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de daha önce ABD ile dijital bir mutabakat zaptının önümüzdeki günlerde imzalanmasının mümkün olabileceğini dile getirmişti.
