Batı Kudüs’teki diplomatik temsilcilik sayısı, Kolombiya’nın büyükelçiliğini burada açmasıyla 10’a çıktı. Karar, Kudüs’ün uluslararası statüsüne ilişkin tartışmalar sürerken hayata geçirildi.
Açılışta İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar ile Kolombiya Dışişleri Bakanı Omar Bula Escobar’ın yanı sıra Batı Kudüs Belediye Başkanı Moshe Lion da yer aldı. Lion, Kolombiya’nın büyükelçiliğini Batı Kudüs’e taşıyan 10’uncu ülke olduğunu söyledi.
Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 19 ülkenin dışişleri bakanları, Kolombiya’nın kararını ortak açıklamayla kesin bir dille reddetti. Türkiye, Cezayir, Cibuti, Endonezya, Filistin, Katar, Kuveyt, Lübnan, Libya, Malezya, Mısır, Pakistan, Somali, Sudan, Suriye, Suudi Arabistan, Umman, Ürdün ve Yemen’in imzaladığı açıklamada, adımın BM Güvenlik Konseyi’nin 476 ve 478 sayılı kararlarına aykırı olduğu ve iki devletli çözüm temelindeki barış çabalarına zarar verdiği vurgulandı. Bakanlar, Kolombiya hükümetini kararı gecikmeden yeniden değerlendirip geri almaya ve uluslararası hukuktan kaynaklanan yükümlülüklerine uymaya çağırdı.
Filistin kararın geri alınmasını istedi
Filistin Dışişleri Bakanlığı, büyükelçiliğin açılmasını uluslararası hukuka ve Birleşmiş Milletler'in ilgili kararlarına aykırı bularak Filistin halkının meşru ulusal haklarına yönelik bir ihlal olarak nitelendirdi. Bakanlık, Kudüs'ün işgal altındaki kent statüsünü, hukuki ve tarihî durumunu değiştirmeye yönelik tüm işlem ve kararların geçersiz olduğunu ve hiçbir hukuki sonuç doğurmayacağını bildirdi.
Açılışın BM Güvenlik Konseyi'nin 1980 tarihli 476 ve 478 sayılı kararlarına aykırı olduğunu savunan bakanlık, adımın Kudüs'ün statüsüne ilişkin uluslararası mutabakatı zayıflattığını ve İsrail'i sahada hukuka aykırı fiilî durumlar oluşturmaya teşvik edebileceğini belirtti. Bakanlık, Kolombiya'ya kararından dönme çağrısı yaparken büyükelçiliklerini Kudüs'e taşıyan ya da kentte açan ülkelere karşı BM, Arap ve İslam dünyası kararlarının etkinleştirilmesini istedi.
İlişkiler Ağustos 2026’da yeniden kuruldu
Kolombiya’nın büyükelçilik açması, iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin Ağustos 2026’da yeniden kurulmasının ardından gerçekleşti. Kolombiya, önceki hükümet döneminde Mayıs 2024’te İsrail’le diplomatik ilişkilerini kesmişti.
Ürdün kararı kınadı ve reddetti
Ürdün Dışişleri Bakanlığı da Kolombiya'nın adımını uluslararası hukuka ve uluslararası meşruiyet kararlarına aykırı bularak kınadı ve reddetti. Bakanlık, Kudüs'ün statüsünü ya da hukuki konumunu değiştirmeyi hedefleyen tüm tedbir ve kararların geçersiz, gayrimeşru ve hukuki etkiden yoksun olduğunu açıkladı.
Ürdün'e göre adil ve kapsamlı barış, ancak 4 Haziran 1967 sınırları temelinde başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız ve egemen bir Filistin devletinin kurulmasıyla sağlanabilir.
Türkiye Dışişleri Bakanlığı da Kolombiya’nın büyükelçiliğini Kudüs’te açmasını kınayarak Bogota yönetimini bu karardan geri dönmeye çağırdı. Bakanlık, adımın BM Güvenlik Konseyi’nin 476 ve 478 sayılı kararlarıyla ve Uluslararası Adalet Divanı’nın danışma görüşündeki hukuki ilkelerle bağdaşmadığını belirterek Doğu Kudüs’ün işgal altındaki Filistin topraklarının ayrılmaz parçası olduğunu vurguladı. Katar Dışişleri Bakanlığı ise açılışı uluslararası hukuka ve BM Güvenlik Konseyi’nin 478 sayılı kararına aykırı bularak Kudüs’ün hukuki ve tarihî statüsünü değiştirmeye yönelik her türlü adımı reddettiğini açıkladı.
Cezayir Dışişleri Bakanlığı da ayrı bir yazılı açıklama yaparak Kolombiya’nın adımını uluslararası hukukun ve ilgili uluslararası kararların açık ve ağır ihlali olarak niteledi. Kararın iki devletli çözümü zayıflatacağı ve bölgede kalıcı barış çabalarına zarar vereceği uyarısında bulunan bakanlık, başta BM Güvenlik Konseyi olmak üzere uluslararası topluma harekete geçme çağrısı yaptı. Kolombiya’nın eski Devlet Başkanı Gustavo Petro da karara karşı çıkarak büyükelçiliğin Kudüs’e taşınmasının “tüm İslam dünyasına yönelik en büyük saygısızlık göstergesi” olacağını söyledi.
Kudüs’ün nihai statüsü belirlenmedi
Kudüs, İsrail-Filistin çatışmasının merkezindeki en hassas anlaşmazlık konularından biri olmayı sürdürüyor. İsrail kentin tamamını başkenti olarak kabul ederken Filistinliler, 1967’den beri İsrail işgali altında bulunan Doğu Kudüs’ü gelecekte kurulacak Filistin devletinin başkenti sayıyor.
İsrail’in Doğu Kudüs’ü 1980’de ilhak etmesi uluslararası alanda tanınmadı. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi de Ağustos 1980’de kabul ettiği 478 sayılı kararla İsrail’in Kudüs’ün niteliğini ve statüsünü değiştirmeye yönelik adımlarını reddetti.
Karar, kentte diplomatik misyon bulunduran ülkelerden temsilciliklerini geri çekmelerini istedi. Bu çerçevede ülkelerin çoğu, Kudüs’ün nihai statüsünün müzakerelerle belirlenmesi gerektiği yönündeki uluslararası tutum doğrultusunda büyükelçiliklerini Tel Aviv veya çevresinde tutuyor.
Kolombiya da 28 Ağustos 1980'de 478 sayılı karara uyum kapsamında diplomatik misyonunu Kudüs'ten Tel Aviv'e taşıdığını Birleşmiş Milletlere bildirmişti. Ülkenin Kudüs'te yeniden büyükelçilik açması, bu adımdan 46 yıl sonra gerçekleşti.
Batı Kudüs’teki büyükelçilikler
İsrail Dışişleri Bakanlığına göre Kolombiya’nın açılışıyla Batı Kudüs’te büyükelçilik bulunduran ülkeler arasında ABD, Guatemala, Honduras, Kosova, Paraguay, Papua Yeni Gine, Fiji, Nauru ve Somaliland da bulunuyor.
Somaliland’ın bağımsızlığını yalnızca İsrail tanıyor.
Filistin Dışişleri Bakanlığına göre Birleşmiş Milletlerin 193 üyesinden 160'ı Filistin devletini tanıyor. Filistin, 2012'den bu yana BM'de üye olmayan gözlemci devlet statüsünde bulunuyor.
