Libya'da siyasi ve kurumsal bölünmenin sona erdirilmesine yönelik 4+4 komitesi anlaşması imzalanırken, Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih anlaşmanın ülkeyi mevcut krizden çıkaracak ve kurumları birleştirecek girişimlere katkı sunması halinde destek vereceğini açıkladı.
Genel seçimlerin yapılmasına ilişkin nihai metin, Birleşmiş Milletler Libya Destek Misyonu'nun Trablus'taki merkezinde imzalandı. Anlaşma, tek yürütme otoritesi ve birleşik ulusal kurumlar altında yasama ile cumhurbaşkanlığı seçimlerinin en geç 24 ay içinde yapılmasını öngörüyor.
Komite dört ayda yedi tur müzakere yürüttü
Birleşmiş Milletler himayesindeki küçük diyalog komitesinde, Ulusal Birlik Hükümeti'ni temsil eden 4 üye ile Libya'nın doğusundaki güçlerin komutanlığını temsil eden 4 üye yer alıyor. Müzakerelerde siyasi çıkmazın aşılması, seçimlerin gerçekleştirilmesi ve yürütme otoritesinin birleştirilmesine ilişkin yol haritasının ilerletilmesi hedeflendi.
Yaklaşık dört ay süren görüşmeler 7 turdan oluştu. Roma'da başlayan müzakereler Tunus'ta tamamlandı ve nihai anlaşma Trablus'taki Birleşmiş Milletler misyonu merkezinde imzalandı.
Metinde, Ulusal Yüksek Seçim Komisyonu Konseyi'nin yeniden oluşturulması kararlaştırıldı. Konsey başkanlığı için Du Zübrahim Atiyye, başkan yardımcılığı için Sena el-Lişani'nin atanması tavsiye edildi.
Salih siyasi çözüm ve istikrar çağrısı yaptı
Salih, kapsamlı bir siyasi çözüm sağlayacak girişim ve çabaların tamamına destek verdiğini belirtti. Birleşmiş Milletler misyonunun siyasi bölünmeyi sona erdirerek eş zamanlı cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerine ulaşmayı amaçlayan çalışmalarını memnuniyetle karşıladığını söyledi.
Libya Temsilciler Meclisi Başkanı, bölünmeyi bitirmeyi ve istikrarı sağlamayı amaçlayan mutabakatlara bağlı olduğunu da bildirdi. Bu mutabakatların anayasal bildiri, yürürlükteki mevzuat ve siyasi anlaşma çerçevesinde uygulanması gerektiğini kaydetti.
Hammad anlaşmayı önemli adım olarak niteledi
Temsilciler Meclisi tarafından görevlendirilen Libya hükümetinin başkanı Usame Hammad, 4+4 komitesi anlaşmasının imzalanmasını olumlu karşıladı. Hammad, metni siyasi tıkanıklığın aşılması ve ulusal sürece dönülmesi açısından önemli bir adım olarak değerlendirdi.
Birleşmiş Milletler misyonunun tarafların görüşlerini birbirine yaklaştırarak uzlaşmaya katkı sunduğunu belirten Hammad, komitenin siyasi proje kapsamındaki diğer sonuçlarının acilen tamamlanması gerektiğini söyledi. Anlaşmanın başarıya ulaşması için tüm tarafların belirlenen takvime uyması gerektiğini vurguladı.
Hammad, Libya'nın değerlendirilebilecek gerçek bir fırsatla karşı karşıya olduğunu ve ulusal çıkarların her şeyin üzerinde tutulması gerektiğini ifade etti.
Anlaşmaya farklı tutumlar
Ulusal Birlik Hükümeti Başkanı Abdülhamid ed-Dibeybe ile Libya'nın doğusundaki güçlerin komutanı Halife Hafter, ayrı açıklamalarla anlaşmanın imzalanmasından duydukları memnuniyeti dile getirdi. Birleşmiş Milletler misyonu ve Avrupa Birliği misyonu da imzayı olumlu değerlendirdi.
Libya Başkanlık Konseyi Başkanı Muhammed el-Menfi ile Devlet Yüksek Konseyi Başkanı Muhammed Tekale ise anlaşmaya karşı çıktı.
Birleşmiş Milletler'in Libya yol haritası
Küçük diyalog komitesinin çalışmaları, Birleşmiş Milletler'in Libya temsilcisi Hanna Tetteh'in 22 Nisan'da Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne verdiği brifingin ardından devam etti. Tetteh, Libya'daki aktörlerden oluşan küçük bir grupla temas kurduğunu açıklamıştı.
Çalışmaların amacı, siyasi tıkanıklıktan çıkış yollarını belirlemek ve Libya kurumlarının Ağustos 2025'te açıklanan yol haritasının ilk iki aşamasını uygulamasına zemin hazırlamaktı. Yol haritası; teknik açıdan sağlam ve siyasi olarak kabul edilebilir bir seçim çerçevesi oluşturulmasını, yeni ve birleşik bir hükümet aracılığıyla kurumların birleştirilmesini ve toplumun farklı kesimlerini kapsayan yapılandırılmış bir diyalog yürütülmesini öngörüyor.
Libya'da biri Trablus merkezli olarak ülkenin batısını yöneten Ulusal Birlik Hükümeti, diğeri Bingazi merkezli olarak doğu ve güneydeki kentlerin büyük bölümünü yöneten Usame Hammad hükümeti olmak üzere iki ayrı yönetim bulunuyor. Hammad hükümeti, Temsilciler Meclisi tarafından 2022'nin başında görevlendirildi.
Planlanan seçimlerin, Muammer Kaddafi yönetiminin 1969-2011 döneminin sona ermesinden bu yana süren geçiş dönemlerini ve siyasi silahlı çatışmaları bitirmesi umuluyor.