Libya’da seçimlerin yapılabilmesi için gerekli hukuki ve kurumsal hazırlıklar, Trablus’ta Abdülhamid Dibeybe ile Jeremy Brent arasındaki görüşmenin ana başlıkları arasında yer aldı.
Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Dibeybe ile ABD Dışişleri Bakanlığı Libya işleri kıdemli politika danışmanı Brent, Libya’daki siyasi gelişmeler ile 4+4 Komitesi’nin anlaşmasını değerlendirdi. Taraflar ayrıca tamamlanan Libya içi uzlaşıların temel alınmasının ve Birleşmiş Milletler Libya Destek Misyonu’nun sürece vereceği desteğin önemini ele aldı.
Seçim çerçevesi ve komisyonun yapısı
Görüşmede, seçimlerin düzenlenmesi için gerekli şartların oluşturulmasına yönelik çalışmalar değerlendirildi. 4+4 Komitesi’nin seçimlerin hukuki çerçevesini hazırlaması ve Yüksek Ulusal Seçim Komisyonu’nu yeniden yapılandırmasına ilişkin adımlar da bu kapsamda ele alındı.
Ulusal Birlik Hükümeti’ni temsil eden 4 üye ile Libya’nın doğusundaki güçlerin liderliğini temsil eden 4 üyeden oluşan komite, 30 Ağustos’ta Trablus’taki Birleşmiş Milletler misyonu merkezinde seçim komisyonunun yeniden yapılandırılması ve seçim çerçevesinin değiştirilmesi konusunda anlaşma imzaladı.
Seçim çerçevesi, seçim sürecini düzenleyen ve yöneten yasalar bütününü ifade ediyor.
Mali birlik ve petrol üretimi
Birleşik kalkınma harcamaları anlaşması da görüşmenin ekonomik başlıkları arasında bulundu. Anlaşmanın tüm hükümlerine ve unsurlarına uyulmasının, kalkınma harcamalarında ortak bir yol oluşturacağı; mali disiplin ile şeffaflığı güçlendireceği; kaynakların adil dağılımını destekleyeceği ve mali-ekonomik istikrarı koruyacağı değerlendirildi.
Libya’nın petrol sektöründeki durum ve Ulusal Petrol Kurumu’na sağlanacak destek de ele alındı. Kurumun üretim istikrarını koruyacak ve sektör yönetimini profesyonel ve şeffaf temellerde yürütecek kapasiteye ulaşması görüşülen konular arasında yer aldı.
2026 bütçesinin kalemleri
Libya Temsilciler Meclisi ile Devlet Yüksek Konseyi temsilcileri, ülkedeki kalkınma sürecini birleştirmek ve paralel harcamaları azaltmak amacıyla 18 Kasım 2025’te "Birleşik Kalkınma Programı" konusunda anlaşma imzaladı.
İki konseyin temsilcileri, kamu harcamalarının birleştirilmesini ve mali tabloların kabul edilmesini öngören anlaşma ekine de 11 Nisan’da imza attı. Bu uzlaşma, ülkede 13 yılı aşkın süredir görülen ilk benzer mutabakat olarak kayda geçti.
Libya’nın 2026 yılı birleşik bütçesinin yaklaşık 167,36 milyar Libya dinarı, yani 26 milyar doların üzerinde olduğu belirtildi. Bütçede maaşlar için 73,36 milyar dinar, destek ödemeleri için 44 milyar dinar, işletme giderleri için 10 milyar dinar ve kalkınma projeleri için yaklaşık 40 milyar dinar ayrıldı.
Libya’nın iki hükümetli yapısı
Libya’da iki hükümet bulunuyor. Trablus merkezli Ulusal Birlik Hükümeti ülkenin batısını yönetiyor. Temsilciler Meclisi’nin 2022 başında görevlendirdiği ve merkezi Bingazi’de bulunan diğer hükümet ise doğu ile güneyin büyük bölümünü yönetiyor.
Libyalılar, uzun süredir beklenen seçimlerin Muammer Kaddafi yönetiminin 1969-2011 döneminin sona ermesinden bu yana devam eden geçiş dönemlerini ve siyasi-silahlı çatışmaları sona erdirmesini umuyor.
