ABD’nin Peşmerge güçlerine sağladığı yıllık 61 milyon dolara ulaşan finansal desteğin 30 Eylül’de sona erebileceği iddiası, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nin (IKBY) güvenliği açısından yeni bir belirsizlik oluşturdu. Aynı tarihte, ABD öncülüğündeki DEAŞ karşıtı Uluslararası Koalisyon’un Irak’taki görev süresinin de sona ermesinin beklendiği belirtildi.
IKBY, ABD ile İsrail ve İran arasındaki savaş sırasında çok sayıda insansız hava aracı ve füze saldırısının hedefi oldu. Uzmanlar, yardım programının sonlandırılması ihtimalinin Erbil’in güvenlik kapasitesi ile Washington-Erbil ilişkileri üzerindeki olası sonuçlarını değerlendirdi.
Erbil’in hava savunma kaygısı
Atlantik Konseyi Kıdemli Üyesi Omar Al-Nidawi, yardım programının sona ermesinin Erbil’de Washington’ın müttefiklik yaklaşımına yönelik endişeleri büyütebileceğini söyledi. Nidawi, Iraklı Kürt liderlerin 2025-2026 çatışmaları sırasında ABD’nin Suriyeli Kürtleri terk ettiği yönündeki değerlendirmeleri kaygıyla takip ettiğini belirtti.
Nidawi’ye göre Iraklı Kürtler için en acil güvenlik konusu, İran ve müttefik milislerin IKBY’ye yönelik insansız hava aracı ve füze saldırılarına karşı hava savunma kapasitesinin korunması. ABD askerlerinin çekilmesiyle hava savunma sistemlerinin de kaybedilmesi halinde Peşmerge yardım programının sona ermesinin IKBY’yi saldırılar karşısında daha savunmasız bırakabileceğini ifade eden Nidawi, Erbil’in İran’ın taleplerini karşılaması yönündeki baskının artabileceğini söyledi.
Peşmerge yardımı kalıcı bir düzenleme olarak görülmüyor
Yeni Amerikan Güvenliği Merkezi Orta Doğu Güvenlik Programı üyesi Hamzeh Hadad ise yardım programının sona ermesinin ABD ile Irak Kürdistanı arasındaki ilişkilerde temel bir değişiklik yaratmasını beklemediğini belirtti. Hadad, Peşmerge desteğinin güvenlik alanında hiçbir zaman uzun vadeli bir düzenleme niteliği taşımadığını söyledi.
Hadad, olası kesintinin IKBY’yi güvenlik reformunu daha ciddi biçimde ele almaya ve Irak güvenlik güçleriyle koordinasyonu artırmaya zorlayabileceğini ifade etti. ABD’nin varlığı ve desteğinin İran’ın ya da Irak’taki silahlı grupların IKBY’ye yönelik saldırılarını önlemediğini söyleyen Hadad, ABD’nin daha az müdahil olmasının IKBY’yi hedef almak için kullanılan gerekçeleri azaltabileceğini savundu.
Bağdat’a bağımlılık ihtimali
IKBY ve Orta Doğu üzerine çalışmalar yapan gazeteci Paul Iddon, Peşmerge desteğinin durdurulmasının sonuçlarının mutlaka olumsuz olmayabileceğini belirtti. Iddon, yardımın ABD öncülüğündeki DEAŞ karşıtı koalisyon görevi kapsamında sağlandığını ve başlangıçtan itibaren kalıcı olması beklenmeyen bir düzenleme olduğunu söyledi.
Koalisyonun muharebe görevinin resmi olarak Aralık 2021’de sona erdiğini hatırlatan Iddon, gelişmenin ani olmadığını ifade etti. Ancak zamanlamanın Erbil açısından endişe verici olduğunu belirten Iddon, IKBY’nin Peşmerge Bakanlığı bünyesindeki birlikleri finanse etmek için Bağdat’a daha fazla bağımlı hale gelebileceğini kaydetti.
Koalisyonun çekilmesi daha büyük güvenlik etkisi yaratabilir
Iddon, koalisyon güçlerinin çekilmesinin kısa vadede Peşmerge yardımının kesilmesinden daha büyük bir güvenlik etkisi oluşturabileceğini söyledi. Amerikan ve İngiliz hava savunma sistemlerinin, ABD ile İsrail ve İran arasındaki savaş sırasında Erbil’e yönelen insansız hava aracı ve füze saldırılarına karşı önemli koruma sağladığını belirten Iddon, bu sistemlerin çoğunun geri çekildiğini aktardı.
Bu sistemlerin IKBY’nin stratejik savunmasını hiçbir zaman bütünüyle sağlamadığını ifade eden Iddon, savaş sırasında füzelerle hedef alınan Peşmerge mensuplarının hayatını kaybettiğini ve IKBY liderlerinin konutlarının defalarca insansız hava araçlarıyla hedef alındığını söyledi.
Iddon ayrıca İran Devrim Muhafızları Ordusu tarafından Mart 2022 ve Nisan 2024’te düzenlenen füze saldırılarına karşı koalisyon güçlerinin Erbil’i savunamadığını veya savunmadığını ileri sürdü. ABD’nin çekilmesinin İran ve Iraklı milislerin IKBY’ye yönelik saldırılarını azaltma ihtimalinin düşük olduğunu belirten Iddon, gelecekte bölgeyi hedef alan insansız hava araçlarına karşı Irak dışındaki üslerden kalkan ABD veya koalisyon savaş uçaklarının müdahale edebileceğini değerlendirdi.
İlişkilerde yeni güvenlik çerçevesi arayışı
Iddon, gelişmenin ABD ile IKBY ilişkilerinde yeni bir geçiş evresine işaret edebileceğini ve tarafların gelecekte farklı bir güvenlik çerçevesi altında faaliyet gösterebileceğini söyledi. ABD’nin Erbil’de büyük bir konsolosluk inşa etmesini devam eden bağların göstergesi olarak değerlendiren Iddon, Irak’ta oluşabilecek güç boşluğunun IKBY açısından endişe verici olduğunu belirtti.
