Suriye ile Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) arasında imzalanan yeni çerçeve, barışçıl nükleer teknolojinin ülkeye transferini ve kamu hizmetlerinde kullanımını ilerletmeyi hedefliyor.
Suriye Atom Enerjisi Komisyonu Başkanı Mudhar el-Aklah, cuma günü yaptığı açıklamada, komisyon ile UAEA arasında Viyana’da imzalanan 2026-2031 dönemine ilişkin Ülke Programı Çerçevesi’nin bu alandaki iş birliğine ivme kazandıracağını söyledi.
Çerçeve yedi temel alanı kapsıyor
Üç gün önce imzalanan çerçevede nükleer ve radyasyon güvenliği, sağlık ve beslenme, gıda ve tarım, enerji planlaması ve nükleer bilgi yönetimi, endüstriyel uygulamalar ile su ve çevre alanları yer alıyor.
El-Aklah, anlaşmayla sağlık, tarım, su, enerji ve radyasyon güvenliği sektörlerine nükleer teknolojinin doğrudan aktarılmasının hız kazanacağını belirtti. UAEA ile belirlenen yol haritasının, Suriye’nin yükümlülüklere uyumsuzluk statüsünün kaldırılmasını vatandaşlara fayda sağlayacak kalkınma projelerine dönüştürmeye ve kamu hizmetlerinin toparlanmasına katkı sunacağını söyledi.
Uyumsuzluk kararı sona erdirildi
UAEA Yönetim Kurulu, 9 Eylül’de, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’yla bağlantılı güvence anlaşması kapsamındaki nükleer yükümlülüklere ilişkin uyumsuzluk kararını, gerekli teknik ve hukuki şartların tamamlanmasının ardından sona erdirdi.
Suriye’nin UAEA Genel Konferansı’nın 70. Oturumuna çarşamba günü katılması da ajansla teknik iş birliğinde önemli bir aşama olarak değerlendirildi.
Araştırma reaktörleri için bölgesel ağ
El-Aklah, Suriye’nin Asya-Pasifik bölgesinde araştırma reaktörleri ağı kurulmasına ilişkin çerçeve belgeyi de imzaladığını açıkladı. Belgenin, Suriye’nin araştırma reaktörü de dahil olmak üzere araştırma reaktörlerinin geliştirilmesi ve uzmanlık paylaşımı için bölgesel bir mekanizmadan yararlanmasına imkan sağlayacağı belirtildi.
Suriye Atom Enerjisi Komisyonu, UAEA’nın desteğiyle perşembe günü Viyana’da düzenlenen imza törenine 12 ülkenin temsilcileriyle birlikte katıldı. Bölgesel platform; araştırma reaktörlerinde güvenlik ve emniyet standartlarını güçlendirmeyi, işletme süreçlerini geliştirmeyi, kapasite oluşturmayı ve ortak bilimsel araştırmaları ilerletmeyi amaçlıyor.
El-Aklah, bu adımların Suriye’nin barışçıl nükleer bilim alanındaki konumunu yeniden kazanmasını yansıttığını ve bunun tüm ülkeler için gerekli olduğunu ifade etti.
Kamu hizmetlerinin toparlanması hedefleniyor
Gelişmeler, Suriye makamlarının 8 Aralık 2024’te Beşşar Esed yönetiminin sona ermesinin ardından hayati sektörleri yeniden işler hale getirmeye, kalkınmayı ve ekonomik toparlanmayı ilerletmeye çalıştığı dönemde yaşandı.
