ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da yaptığı açıklamada İran'ın nükleer silah sahibi olmasına kesinlikle izin verilmeyeceğini vurguladı. Trump, "İran nükleer silaha sahip olmayacak ve bunu yüzde 100 kabul etti" dedi.
Trump, İran'ın nükleer bir silah edinmesi halinde bunu "ilk saat içinde kullanacağını" öne sürerek, "Bunun olmasına asla izin vermeyeceğiz" ifadesini kullandı. ABD Başkanı, İran'a karşı harekete geçmenin zorunlu olduğunu, zira Tahran'ın nükleer silaha sahip olmasının "İsrail'in ve Orta Doğu'nun yok olması ve dünyanın büyük bir tehlike altına girmesi" anlamına geleceğini savundu.
İran'a "çok ağır bir darbe" indirdiklerini belirten Trump, "Şu anda onlarla mutlak bir güç pozisyonundan müzakere ediyoruz" diye konuştu. Trump, İran ordusunun, komuta kademesinin, hava ve deniz kuvvetlerinin "sadece bir buçuk hafta içinde yüzde 100 imha edildiğini" ve 159 İran gemisinin batırıldığını iddia etti.
Tahran'a ABD tarım ürünleri alınacak
Trump, İran'a ait bir miktar paranın Tahran yararına büyük miktarlarda ABD buğdayı, soya fasulyesi ve mısır satın almak için kullanılacağını açıkladı. "İran için tarım ürünleri satın alma süreci çok yakında başlayacak ve oldukça büyük olmasını bekliyorum" diyen Trump, "Gıda konusunda zorluk çeken güzel ülke İran adında yeni bir pazarımız var" ifadesini kullandı.
ABD Başkanı, Hürmüz Boğazı'nın açık olduğunu ve bir gün önce 19 milyon varil petrol çıkışıyla tarihinin en yüksek rakamına ulaştığını söyledi. Petrol fiyatlarının sert ve büyük bir düşüş yaşadığını, bunu diğer tüm ürünlerin fiyatlarında düşüşün takip edeceğini kaydetti. Trump, İran'ın bugün daha iyi durumda olduğunu iddia eden haberleri "yalan haber" olarak nitelendirerek, "İran bizimle bir anlaşma yapmayı şiddetle arzuluyor. Sanırım onlarla muhtemelen bir anlaşma yapacağız" dedi.
Manama toplantısından ortak mesaj
Öte yandan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Körfezli mevkidaşlarının katıldığı Manama toplantısının sonuç bildirisinde, İran'ın nükleer silah edinmesini engelleyecek nihai bir anlaşmaya varmak için müzakerelerin ivmesinin korunması çağrısı yapıldı. Katılımcılar, Hürmüz Boğazı'ndan geçişe herhangi bir kısıtlama getirilmesini reddettiklerini vurguladı.
Bildiride, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasının önemine işaret edilerek, uluslararası hukuk kapsamında güvence altına alınan koşulsuz ve sınırsız seyrüsefer serbestisinin bölgesel ve küresel güvenlik için esas olduğu belirtildi. Toplantıda ayrıca Umman ve Uluslararası Denizcilik Örgütü'nün (IMO) bölgede mahsur kalan 11 binden fazla denizciyi tahliye planını uygulamaya başlaması memnuniyetle karşılandı.
Rubio toplantıda yaptığı konuşmada, Washington'un İran'la kalıcı bir barış aradığını, ancak bunun bölgedeki müttefiklerinin güvenlik ve refahı pahasına olmaması gerektiğini söyledi. Bakanlar, Washington ile Tahran arasında 18 Haziran'da imzalanan mutabakat zaptını ve Pakistan ile Katar'ın yürüttüğü arabuluculuk çabalarını takdirle karşıladı.
Umman'dan geçici koridor ve İran'ın uyarısı
Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi, ülkesinin Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer güvenliğini sağlamaya yönelik uluslararası çabalara özel bir sorumlulukla destek verdiğini belirtti. Gelecekteki düzenlemelerin geçiş ücreti içermediğini vurgulayan Busaidi, ABD-İran mutabakatının başarıya ulaşmasının önemine dikkat çekti.
Umman, geçen Çarşamba günü IMO ile koordineli olarak Hürmüz Boğazı'ndan gemilerin geçişi için geçici bir koridor tahsis edildiğini duyurmuştu. Ancak IMO, bir İngiliz savaş gemisinin Umman açıklarında bir mermi isabet aldığını bildirmesinin ardından tahliye planını askıya aldı. IMO Genel Direktörü, tahliye listesindeki ve bölgedeki gemiler için güvenlik garantileri sağlanana kadar planın askıda kalacağını açıkladı.
Saldırı haberi, İran'ın BM tarafından onaylanan bir rotanın Tahran'dan izinsiz kullanılmaması yönünde gemileri tehdit etmesinden saatler sonra geldi. İran Devrim Muhafızları, İran'la koordinasyon sağlanmadan Hürmüz'den yeni bir gemi geçiş rotası ilan edilmesinin "kabul edilemez ve son derece tehlikeli" olduğunu belirterek, ihlal eden gemilere karşı gerekli tedbirlerin alınacağı uyarısında bulundu.
