ABD Başkan Yardımcısı J. D. Vance, İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai’ye savaşı sona erdirecek bir çözüm üzerinde müzakere etmek üzere doğrudan görüşme teklif etti. Washington Post’a konuşan ve müzakereler hakkında bilgi sahibi bir ABD’li yetkili, teklifin kabul edilmesi halinde görüşmenin yapılması için en olası yerlerin İstanbul ve Doha olduğunu belirtti.
Mesaj, Katar’ın Rızai ve diğer üst düzey İranlı yetkililerle iletişim kanallarını koruması nedeniyle Katar arabulucuları aracılığıyla Tahran’a iletildi. İran’ın Tasnim ve Fars ajansları, Tahran’ın mesajı aldığını ancak şu ana kadar yanıt vermediğini bildirdi.
Nükleer dosya, müzakerelerin şartı

Washington Post’a göre Vance, önerilen görüşmeleri iki ülkenin ulusal çıkarlarıyla ilişkilendirdi. Buna göre Washington’ın temel hedefi İran’ın nükleer silaha sahip olmasını önlemek, İran’ın çıkarı ise savaş ve yaptırımların yıprattığı ekonomisini yeniden inşa etmek ve egemenliğini korumak olarak belirlendi. Vance ayrıca Tahran’ın nükleer dosyayı görüşme yetkisine sahip müzakereciler göndermesi gerektiğini vurguladı.
Wall Street Journal, mesajda belirli barış şartlarının yer almadığını, bunun yerine önümüzdeki haftalarda kısa ve yoğun bir ABD saldırısını önlemek için yeterli ortak zeminin bulunup bulunmadığını sınamayı amaçlayan bir “müzakere çerçevesi” önerildiğini yazdı. Gazete ayrıca Başkan Donald Trump’ın, ara seçimlerin ardından böyle bir kampanya için hazırlık yapılması konusunda Körfez’deki müttefiklerini bilgilendirdiğini aktardı.
Neden Rızai?
ABD’li istihbarat yetkilileri, Devrim Muhafızları’nın eski komutanı Rızai’nin Dini Lider Mücteba Hamaney’le düzenli iletişim halinde olduğuna ve ikilinin mesajın ulaşmasının ardından görüştüğüne inanıyor. Uluslararası Kriz Grubu’ndan analistler, mesajın Rızai’ye gönderilmesinin Washington’ın Tahran’daki güç merkezlerine ilişkin değerlendirmesinde bir değişikliğe işaret edebileceğini düşünüyor.
Trump, Vance’a mesajı göndermesi talimatını kendisinin vermediğini reddetti. Trump, Vance’a yeşil ışık yaktığını belirterek bu adımı İran’a “tıbbi malzemeler ve diğer konularda” yardım teklif etmek olarak nitelendirdi.
Vance, ABD’nin şubat ayında İsrail’in İran’a karşı savaşına katılmasından aylar sonra, haziran ayında İsviçre’deki görüşmelerde ABD heyetine başkanlık etmişti. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi bu hafta ülkesinin “diplomasiye bir şans vermeyi sürdürdüğünü” söyledi. Türkiye, Pakistan ve Körfez ülkeleri de Tahran’la temaslarını yoğunlaştırdı.