Mısır, Katar, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri ve Ürdün, İran’ın BAE ile Ürdün’e yönelik saldırılarının sona erdirilmesi için çağrıda bulundu. Beş ülkenin dışişleri makamları, pazartesi günü yayımladıkları açıklamalarda saldırıların bölgesel güvenlik ve istikrarı tehdit ettiğini bildirdi.
Arap ülkelerinden gerilimi düşürme çağrısı
Mısır Dışişleri Bakanlığı, BAE ve Ürdün’e yönelik saldırıların yeniden düzenlenmesinden endişe duyduğunu açıkladı. Kahire, bu saldırıların iki ülkenin ve halklarının güvenliği açısından doğrudan tehdit oluşturduğunu belirtti.
Mısır, çatışmanın yayılmasının bölgesel istikrarı yeniden tesis etme çabalarına zarar verebileceği uyarısında bulundu. BAE ve Ürdün’le tam dayanışma içinde olduğunu açıklayan Kahire, devletlerin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesini istedi.
Mısır ayrıca deniz ulaşımının güvenliğinin korunması ve gemilerin deniz geçitleri ile boğazlarda uluslararası hukuk kurallarına uygun biçimde serbestçe hareket edebilmesi gerektiğini vurguladı. Açıklamada saldırıların durdurulması, gerilimin azaltılması ve diplomatik çözüm amacıyla müzakerelerin yeniden başlatılması çağrısı yapıldı.
Katar Dışişleri Bakanlığı, İran’ın Ürdün ve BAE’yi hedef alan saldırılarını kınadı. Doha, saldırıları iki ülkenin egemenliği ve toprak bütünlüğünün ihlali olarak nitelendirerek bunların uluslararası hukuk ile Birleşmiş Milletler Şartı’nı açık biçimde çiğnediğini bildirdi.
Katar’a göre saldırıların devam etmesi, gerilimi kontrol altına alma çabalarını zorlaştıracak ve bölgesel güvenlik ile istikrarı sağlamaya yönelik siyasi ve diplomatik girişimleri zayıflatacak. Doha, bölgedeki askeri faaliyetler ile saldırıların derhal ve tamamen durdurulmasını, gerilimin tırmandırılmamasını ve diyalogla müzakerelere dönülmesini istedi.
Kuveyt Dışişleri Bakanlığı da iki ayrı açıklamayla İran’ın BAE ve Ürdün’e yönelik saldırılarını kınadı. Kuveyt, saldırıların iki ülkenin egemenliği ve toprak bütünlüğünü ihlal ettiğini, bölgesel güvenlik ve istikrar açısından tehdit oluşturduğunu belirtti. Bakanlık, BAE ile Ürdün’ün egemenliklerini ve güvenliklerini korumaya yönelik adımlarına destek verdi.
BAE ve Ürdün karşılıklı dayanışma açıkladı
BAE Dışişleri Bakanlığı, İran’ın ülkeye yönelik saldırısını kınayarak bunu BAE’nin egemenliği, güvenliği ve istikrarına karşı ciddi bir tırmanış olarak tanımladı. Açıklamada saldırının vatandaşlar ile ülkede bulunanların güvenliği için doğrudan tehdit oluşturduğu belirtildi.
BAE, güvenliğini ve egemenliğini koruma konusunda geri adım atmayacağını, uluslararası hukuk çerçevesinde karşılık verme hakkını saklı tuttuğunu açıkladı. Bakanlık, tüm saldırıların ve düşmanca faaliyetlerin derhal sona erdirilmesi gerektiğini bildirdi.
BAE’nin başka bir açıklamasında Ürdün’ü hedef alan füze saldırıları kınandı. Saldırıların Ürdün’ün güvenliği ve istikrarı için tehdit olduğu belirtilirken Amman’a dayanışma ve destek mesajı gönderildi.
Ürdün Dışişleri Bakanlığı da BAE’yi hedef alan İran saldırısını kınadı. Amman, saldırıyı BAE’nin egemenliği ve toprak bütünlüğünün ihlali, ülkenin güvenliği ile istikrarına tehdit ve uluslararası hukuk ile Birleşmiş Milletler Şartı’nın ihlali olarak nitelendirdi.
Füze ve İHA saldırılarına ilişkin açıklamalar
İran, pazartesi günü erken saatlerde BAE ve Ürdün’de ABD güçlerine ait olduğunu belirttiği noktalara füze ve insansız hava araçlarıyla saldırılar düzenledi. Bu saldırıların, ABD ile İsrail’in bir gün önce Hürmüz Boğazı yakınındaki Lark Adası çevresine düzenlediği belirtilen saldırıya karşılık olduğu ifade edildi.
BAE, ülkedeki bir hava üssünün füzelerle vurulduğu yönündeki bilgiyi reddetti ve İran’a ait bir insansız hava aracına müdahale edildiğini açıkladı. Ürdün ordusu ise 8 füzenin önlendiğini ve imha edildiğini duyurdu.
İran Devrim Muhafızları, pazar günü ABD ordusunun adaya yönelik saldırısında sivillerin de aralarında bulunduğu ölü ve yaralıların olduğunu açıkladı ve karşılık verme tehdidinde bulundu.
Hürmüz Boğazı’nda kapanma ve geçiş görüşmeleri
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a karşı savaş başlattığı, çatışmalar sırasında petrol ihracatı ve tedarik zincirleri açısından kritik önem taşıyan Hürmüz Boğazı’nın kapatıldığı belirtildi. İran’ın daha sonra Körfez ülkeleri ile bölgede ABD ve İsrail’e ait olduğunu söylediği hedeflere saldırılar düzenlediği ve ardından ateşkes anlaşmasına varıldığı aktarıldı.
Washington ile Tahran, 18 Haziran’da deniz ulaşımının serbestisi konusunda bir mutabakat zaptı imzaladı. Ancak boğazın güvenliğine ilişkin anlaşmazlıklar nedeniyle süreç ilerlemedi; boğazın kapanması küresel tedarik zincirlerinde aksamalara yol açtı.
ABD’nin 8-24 Temmuz döneminde İran’a yönelik saldırılarını yeniden başlattığı, İran’ın da Arap ülkelerindeki ABD’ye ait olduğunu belirttiği noktalara karşılık verdiği aktarıldı. Bu gelişmelerin ardından Hürmüz Boğazı’nda gemiler için güvenli geçiş koridorlarına ilişkin görüşmeler yeniden başladı.
