İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri, 16 Kasım 2026 Pazartesi sabahı iki yeni petrol tankerinin Hürmüz Boğazı’nın güney güzergâhından geçmeye çalışırken deniz mayınlarına çarptığını açıkladı. Açıklamaya göre, tankerlerde meydana gelen şiddetli patlamalar, "boğazın gökyüzünü saatlerce aydınlattı".
Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri Halkla İlişkiler Ofisi, İran’ın resmi medyası tarafından yayımlanan açıklamasında, tankerlerin "ABD’li subayların doğrudan yönlendirmesi ve ABD savaş uçaklarının desteğiyle" ilerlediğini ve pazar günü vurulduğu açıklanan iki tankerin yakınında patladığını öne sürdü. Açıklamaya göre, pazar gününden bu yana boğazda alev alan ve batan tankerlerin sayısı altıya yükseldi.
Devrim Muhafızları, tankerlerin isimlerini, bayraklarını veya sahibi şirketleri açıklamadı. Mürettebatları ya da yaralanan olup olmadığı konusunda da bilgi verilmezken, açıklamayı doğrulayan bağımsız bir teyit gelmedi.
Güney güzergâhında “ateş duvarları”
Açıklamada, "Amerikalıların Hürmüz Boğazı’nda oluşturduğu güney güzergâhının ateş duvarlarıyla mayınlandığı" belirtildi. Tanker sahipleri ve petrol şirketleri, ABD’li askerlerin açıklamalarına güvenmemeleri veya onlarla iş birliği yapmamaları konusunda uyarıldı; bu güzergâhı kullanmaları halinde tankerlerinin tehlikeye gireceği ifade edildi.
Devrim Muhafızları, tankerlere yönelik saldırıları, "ABD’nin yasa dışı deniz ablukası" olarak nitelendirdiği uygulamaya ve İran’ın boğazdaki deniz trafiği için belirlediği kuralların ihlaline karşı verilen "cezalandırıcı bir eylem" olarak tanımladı. Açıklamada ayrıca patlamaların yol açtığı kirliliğin boğaz sularına ve kıyılarına yayıldığı belirtildi.

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’ni Umman Denizi’ne bağlar; İran kıyıları ile Umman’a bağlı Musandam Yarımadası’nı birbirinden ayırır. Normal koşullarda dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte biri bu boğazdan geçer. Tahran, ABD’nin 8 Temmuz’da İran’a yönelik saldırılarını yeniden başlatmasının ardından 12 Temmuz’da boğazı tekrar kapattı. İran, belirlediği güzergâhın dışında veya izni olmadan geçiş yapan gemilerin kendilerini tehlikeye attığını söylüyor.
İki günde peş peşe açıklamalar
Yeni açıklama, Devrim Muhafızları’nın bir gün önce boğazın güneyinde iki milyondan fazla varil ham petrol taşıyan dev bir tankerin mayına çarparak battığını duyurmasının ardından geldi. Pazar gecesi ilerleyen saatlerde İran ordusu başka bir petrol tankerinin deniz mayınına çarparak alev aldığını açıkladı. İran devlet televizyonu ise 48 saat içinde beş tankerin mayınlara çarptığını bildirdi.
Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları Merkezi (UKMTO), pazar günü Hindistanlı denizcilik makamlarından, boğaza girmeden önce Basra Körfezi’nde doğuya doğru ilerleyen bir tankere saldırı düzenlendiğine ilişkin ihbar aldığını açıkladı. Merkez, mürettebatın durumunun iyi olduğunu belirtti. ABD ordusu, İran’ın son açıklaması hakkında hemen yorum yapmadı. Washington, boğazdaki ana geçiş yollarını mayınlardan temizlediğini söylüyor. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) da eylülde benzer bir İran anlatısını reddederek, söz konusu tankerin mayınla değil füze ve insansız hava aracıyla vurulduğunu açıklamıştı.

İran’ın "ABD savaş uçakları" anlatısı, Washington’ın bölgedeki askerî varlığını güçlendirdiği bir döneme denk geldi. Axios’un ABD’li bir yetkiliye dayandırdığı haberine göre, Theodore Roosevelt uçak gemisi pazar günü Merkez Komutanlığı sorumluluk bölgesine ulaştı ve bölgedeki ABD uçak gemisi grubu sayısı üçe çıktı. Aynı gün Devrim Muhafızları, Bahreyn’deki Riffa Hava Üssü’nde bulunan bir ABD radar sistemine insansız hava araçları gönderdiğini açıkladı. Manama ise hava savunmasının bu araçları engellediğini bildirdi.
ABD Başkanı Donald Trump, ABD güçlerinin "hazır durumda" olduğunu vurgulamakla birlikte İran’a yönelik yeni saldırıların "gerekli olmayabileceğini" söyledi. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise Washington’ın Tahran’ın "mantıklı şartlarını" kabul etmesi halinde savaşın sona erebileceğini belirtti.
Petrol piyasaları beklemede
Petrol fiyatları, iki hafta süren düşüşün ardından pazartesi sabahı Asya işlemlerinde yatay seyretti. Brent petrolü varil başına 95-96 dolar, ABD ham petrolü ise yaklaşık 88 dolar seviyesinde işlem gördü. Piyasa oyuncuları, Körfez’de yeniden yükselen gerilim ile Uluslararası Enerji Ajansı’nın, Hürmüz üzerinden akışların kısmen yeniden başlamasının ardından bu çeyrekte günlük yaklaşık iki milyon varillik arz fazlası oluşacağı yönündeki beklentisini dengeliyor.
İran ordusunun deniz kuvvetleri pazartesi sabahı yayımladığı açıklamada, "ihlalde bulunan" bir petrol tankerinin, izleme sistemlerini kapatıp Tahran’ın onaylamadığı "alternatif" bir güzergâhı kullanmaya çalışmasının ardından, bugün şafak vakti Hürmüz Boğazı’nın doğusundaki yasak bölgede deniz mayınına çarptığını bildirdi. Açıklamaya göre tanker alev aldı ve seyrine devam edemez hale geldi. UKMTO ise bir tankerin boğazdan çıkarken kimliği belirsiz bir mermiyle vurulduğunu ve makine dairesinde yangın çıktığını açıkladı. Merkez, yaralanan olmadığını ve tüm mürettebatın durumunun iyi olduğunu bildirdi; hasarın boyutu ve çevresel etkisi henüz netleşmedi.
Kapak fotoğrafı: Anadolu (arşiv). Harita: Wikimedia Commons (CC0). Savaş uçağı fotoğrafı: ABD Deniz Kuvvetleri. Kaynaklar: Anadolu, Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri açıklaması, UKMTO, Reuters, Bloomberg, Axios.