İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, 27 Ekim’de yapılan Knesset seçimlerinde başarılı olan parlamento gruplarıyla görüşmelerini perşembe günü tamamladı. Görüşmelerde Yaşar Partisi lideri ve eski genelkurmay başkanı Gadi Eisenkot öne çıktı. İbranice yayın yapan Ynet’in açıkladığı sonuçlara göre 120 milletvekilinden 67’si Eisenkot’un hükümeti kurmakla görevlendirilmesini tavsiye ederken, 46 milletvekili Başbakan Benjamin Netanyahu’yu önerdi.
Eisenkot’a tavsiyeler çarşamba günü kendisini destekleyen Yisrael Beiteinu’dan, perşembe günü ise Birleşik Arap Listesi (Ra’am), Demokratlar, Birlikte, Yaşar ve Ortak Liste’den geldi. Netanyahu ise Likud, Şas, Dini Siyonizm, Otzma Yehudit ve Zehut’un tavsiyelerini aldı. Herzog bu kez teamülden ayrılarak küçük grupları temsil güçlerine göre artan sırayla kabul etti; Likud heyeti son sırada görüştü.
Yahadut HaTora Netanyahu’ya sırtını döndü
Netanyahu’nun geleneksel müttefiki olan ve yedi sandalyeye sahip ultra-Ortodoks Yahadut HaTora partisinin tutumu en önemli değişim oldu. Parti hiçbir adayı tavsiye etmemeye karar verdi. Bunun sonucunda Netanyahu’yu destekleyen milletvekillerinin sayısı, seçimlerdeki 53 sandalyelik bloğundan 46’ya geriledi. Anadolu Ajansı, parti temsilcilerinin taleplerini karşılayan bir adayı desteklemeye açık kapı bıraktığını aktardı. Bu taleplerin başında ultra-Ortodoks Yahudilerin Tevrat öğrenimine yoğunlaşmasına izin verilmesi ve askerlik hizmeti konusunda anlaşmaya varılması geliyor.

Yeni hükümet kurulana kadar Netanyahu geçici hükümetin başında kalacak. Yaşar Partisi’nden Yoram Cohen, Netanyahu’nun “yarından itibaren geçiş dönemi başbakanı olacağını, bunun demokratik açıdan kabul edilemez bir durum olduğunu” söyledi. Aynı partiden Orit Farkash Hacohen ise “Geri dönüşü olmayan bir noktaya ulaştık; Eisenkot’un görevlendirilmesi İsrail’i kurtarmaktan aşağı kalmaz” dedi. Herzog, parti heyetiyle görüşmesinde bunun “geniş tabanlı bir hükümete duyulan ihtiyacı doğruladığını” ifade etti.
Ortak Liste: Önemli olan farkı açmak
Ortak Liste, Eisenkot’u tavsiye etme kararının üç bileşeni arasında oy birliğiyle alındığını açıkladı. Times of Israel’in aktardığına göre karar, “Netanyahu ve hükümetinin yeniden iktidara dönmesini engelleme yönündeki kamuoyu talebine yanıt olarak” alındı. Açıklamada, “Eisenkot Netanyahu’dan daha fazla tavsiye almasına rağmen aralarındaki farkı açmanın önemli olduğunu düşünüyoruz” denildi. Muhalefet bloğunun Netanyahu’nun yaklaşımıyla mücadele etmek için şimdiye kadar yeterli hazırlık göstermediği belirtildi.
Ra’am lideri Mansur Abbas da Eisenkot’u tavsiye etti. İki Arap liste toplam 19 sandalyeye sahip; bu, rekor bir sayı. Anadolu Ajansı’na göre iki liste, hükümete katılmadan Eisenkot liderliğindeki bir hükümete parlamento desteği sağlayacak bir “güvenlik ağı” oluşturmaya hazır. Bunun karşılığında Arap vatandaşlar için ev yıkımlarının ve kışkırtmanın durdurulması, suçla mücadele edilmesi ve Filistinliler için siyasi bir ufuk açılması gibi güvenceler talep ediyorlar. Tavsiye, bu partilerin koalisyona katılacağı anlamına gelmiyor.

Azınlık hükümeti mi, 61 sandalyeli koalisyon mu?
Eisenkot’un tavsiyelerde öne geçmesi iktidar çoğunluğunu garanti etmiyor; zira herhangi bir hükümetin güvenoyu alabilmesi için en az 61 milletvekilinin desteği gerekiyor. İbranice yayın yapan Kanal 12, Eisenkot’un gelecek hafta kadar erken bir tarihte azınlık hükümeti kurmayı değerlendirdiğini bildirdi. Bu seçenek, 61 sandalyeli ve ultra-Ortodoks partileri içeren bir koalisyon kurma müzakereleriyle birlikte ele alınıyor. Habere göre Yisrael Beiteinu lideri Avigdor Lieberman, yıllardır sürdürdüğü ultra-Ortodoks partileri boykotunu sona erdirdi. Lieberman’ın 2018’de sunduğu askerlik yasası tasarısı temelinde Yahadut HaTora ile müzakereler yürütülüyor; Eisenkot ile Lieberman’ın başbakanlığı dönüşümlü olarak üstlenmesi de gündemde.
İsrail yasalarına göre Herzog’un, seçim sonuçlarının resmî olarak yayımlanmasından itibaren yedi gün içinde bir milletvekilini hükümeti kurmakla görevlendirmesi gerekiyor. El Cezire’ye göre bu tarih en geç 11 Kasım. Görevlendirilen milletvekiline 28 gün süre veriliyor ve bu süre 14 gün uzatılabiliyor. Yeni Knesset ise 10 Kasım’da yemin edecek. Eisenkot, “Siyonist” bir hükümet kurma sözü verirken partisi Netanyahu ile herhangi bir birlik hükümetinin “söz konusu olmadığını” açıkladı.
Fotoğraflar: Clash Report