İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai, ABD Başkanı Donald Trump yönetimiyle alay etti. Rızai, ABD’de Cumhuriyetçi Partinin ara seçimlerde Kongrenin her iki kanadındaki kontrolünü kaybetmesinden günler sonra, 7 Kasım Cumartesi akşamı X hesabında İngilizce bir paylaşım yaptı.
Rızai, Washington’a hitaben şunları yazdı: “Savaşı ve seçimi kaybettiniz. Vance yenilgiyi kabul etti, Rubio çıkışa doğru ilerliyor, Hegseth görevden alınmanın eşiğinde ve CENTCOM komutanı artık podcast sunucusu!” Rızai şöyle devam etti: “Öyleyse bu mesajı Washington’da tam olarak kime iletmeliyiz? Bir savaş başlatın, yıkıcı bir karşılıkla karşılaşırsınız.”
Rızai, Amerikan yetkililer hakkındaki ifadelerini destekleyecek herhangi bir ayrıntı veya kanıt sunmadan mesajı @ir_rezaee hesabından paylaştı.
Vance, Hegseth ve “podcast”
Rızai, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in “yenilgiyi kabul ettiğini” söylerken neyi kastettiğini açıklamadı. Vance, Cumhuriyetçilerin yenilgisini yorumladığı 4 Kasım Çarşamba günü X’te “Kaybetmemizin nedeni savaş” diye yazmıştı. El Cezire’nin aktardığına göre Rızai, 31 Ekim’de Vance’ten gelen bir mesajı gördüğünü ve mesajın tonunun önceki Amerikan yazışmalarından “tamamen farklı” olduğunu söylemişti.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth hakkında ise Trump, yerine başka birinin getirilmesini düşünüp düşünmediği sorusuna 4 Kasım Çarşamba günü gazetecilere verdiği yanıtta “Hayır, bence çok iyi bir iş çıkarıyor” demişti. Savunma Bakanlığı da Hegseth’in Trump’ın görev süresinin sona ereceği 20 Ocak 2029’a kadar bakanlığa liderlik etmeye “yüzde 100 bağlı” olduğunu açıklamıştı. Rızai, Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun “çıkışa doğru ilerlediği” yönündeki ifadesini destekleyecek bir bilgi sunmadı. Rubio, 5 Kasım Perşembe günü New York Times’a verdiği röportajda Trump’la görev süresinin sonuna kadar çalışmanın “her zaman planım olduğunu” söylemişti.
“Podcast sunucusu” ifadesine gelince, ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) 5 Kasım Perşembe günü “CENTCOM’un İçinden” (Inside CENTCOM) adlı bir podcast başlatmıştı. Daily Beast’in haberine göre komutanı Amiral Brad Cooper, yaklaşık 12 dakika süren ilk bölümde yer aldı. Rızai’nin paylaşımını yaptığı gün Cooper, Florida eyaletinin Tampa kentinde konuşlanacak “Demir Kapı” (Iron Gate) adlı yeni bir görev gücünün kurulduğunu duyurdu. Anadolu Ajansının haberine göre görev gücü, gelişmiş silahlar ile yaptırım kapsamındaki malzemelerin İran’ın kara sınırları ve Hazar Denizi üzerinden taşınmasını engelleyecek.
Tahran yetkilileri seçim yenilgisini kutladı
Demokrat Parti, 3 Kasım’daki seçimlerde Temsilciler Meclisi ve Senatoda kontrolü ele geçirmişti. Trump, Wall Street Journal’a verdiği röportajda İran’la savaşın partisinin yenilgiye uğramasının nedenlerinin “bir parçası” olduğunu kabul ederken, aynı kararı yeniden alacağını vurgulamıştı.
İranlı yetkililer sonuçları kutladı. Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Amerikalıların “savaşa hayır dediğini” söylerken Rızai de bu haftanın başındaki bir paylaşımında “İran milleti, savaş meydanında ve Hürmüz’de Trump’a stratejik, Washington’da ise siyasi bir yenilgi yaşattı” diye yazmış ve “İran’la karşı karşıya gelen herkesin bedel ödeyeceği” uyarısında bulunmuştu.
Sahada gerilim ve bölgesel arabuluculuk girişimleri
Rızai’nin paylaşımı sahadaki gerilimin arttığı bir dönemde geldi. Trump, cuma akşamı ülkesinin İran’la “savaşmadığını” söyledi ve Kiş Adası’na yönelik saldırıları “küçük” olarak nitelendirdi. Washington ayrıca İran’ın nükleer programı hakkında bilgi sağlayanlara 20 milyon dolara kadar ödül teklif etti. Devrim Muhafızları da liderlik karar verdiği takdirde nükleer doktrinde değişikliğe hazır olduğunu açıkladı.
Diplomatik girişimler ise sürüyor. Irak Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin, cuma günü İranlı mevkidaşı Abbas Arakçi ile yaptığı görüşmede, barışçıl çözümler aramak üzere bölge ülkelerinin dışişleri bakanlarından oluşan bir komitenin Tahran ve Washington’ı ziyaret etmesini önerdi. Irak Dışişleri Bakanlığının açıklamasına göre Arakçi, müzakerelerin yeniden başlatılmasına ilişkin ülkesinin yaklaşımını sundu. Bu yaklaşım, müzakerelerin başlatılması, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve Pakistan’da varılan mutabakatların gözden geçirilmesi için bir takvimi de içeriyor.
Arakçi cumartesi günü, 48 saat içinde aralarında Türkiye, Pakistan, Katar, Umman, Mısır ve Suudi Arabistan’daki mevkidaşlarının da bulunduğu 12 dışişleri bakanıyla görüştüğünü söyledi. Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani de cuma günü Trump’la yaptığı görüşmede diyaloğun sürdürülmesi ve gerilimin daha fazla tırmandırılmaması gerektiğini vurguladı. Bu bilgi, Emirlik Divanının açıklamasında yer aldı.
Rızai bu hafta Moskova’yı ziyaret etmiş, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin tarafından perşembe günü Kremlin’de kabul edilmişti. Rızai, İran’ın dini lideri Mücteba Hamaney’in içeriği açıklanmayan mesajını Putin’e iletmişti. 1981-1997 yılları arasında Devrim Muhafızları komutanlığı yapan Rızai, geçen ağustostan bu yana Muhammed Bakır Zülkadir’in yerine İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreterliği görevini yürütüyor.
Fotoğraflar: Kremlin’in resmi internet sitesi ve X platformu
