İngiliz gazetesi The Guardian ile Arap Araştırmacı Gazetecilik Ağı’nın (ARIJ) ortak araştırması, ABD’li Axon Enterprise şirketinin ürettiği TASER elektrikli şok cihazlarının 2024 ve 2025 yıllarında İsrail hapishaneleri ve gözaltı merkezlerindeki Filistinli tutuklulara karşı defalarca kullanıldığını ortaya koydu.
Daraj internet sitesi, araştırmanın bulgularını bu hafta yeniden yayımladı. Bulgular, eski tutukluların tanıklıkları ile vücutlarında görülen yaraların niteliğine dayanıyor. Araştırma, bu cihazların bu şekilde kullanılmasının ABD’nin ihracat denetimi düzenlemelerine aykırı olduğunu belirtiyor.
Elektrik şokunun vücuttaki izleri
İsa adlı eski bir tutuklu, 2023’ün sonlarında Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Hanun’da evinin yıkıldığını ve Ofer Cezaevi’nde tutulduğu sırada elektrik şokuna maruz kaldığını anlattı. Ekim 2025’te serbest bırakılan İsa’nın vücudunda şokun izleri hâlâ görülüyor. Diğer eski tutuklular da benzer tanıklıklarda bulundu.
İşkence Mağdurlarının Rehabilitasyonu Uluslararası Konseyi, bir araya gelmiş yara izlerinin elektrikli şok tabancasının tekrar tekrar kullanılmasından kaynaklanabileceğini belirtti. Konsey, bu izlerin kişinin şok verildiği sırada muhtemelen bağlı olduğunu gösterdiğini ifade etti.
Araştırma, İsrail Hapishaneler İdaresi’ne ait Eylül 2025 ve Nisan 2026 tarihli görüntülerde TASER cihazına benzeyen bir cihazın görüldüğünü belirtiyor. Ayrıca İsrail askeri savcılığının, Temmuz 2024’te Sde Teiman gözaltı merkezinde bir tutukluya cinsel saldırıda bulunmakla suçlanan beş asker hakkındaki soruşturmasında, tutukluya başından TASER cihazıyla elektrik şoku verildiği ifade edildi.
Anlaşmalar ve ortaklıklar
Araştırmaya göre İsrail polisi, Mart 2023’te Axon şirketinin İsrail distribütörü MR Hunter’dan 3,5 milyon şekel (yaklaşık 1,1 milyon dolar) değerinde TASER X26P cihazları için yedek parça satın almaya çalıştı. İhaleyi Ocak 2024’te kazanan şirket, cihazları bir yıl boyunca tedarik etme hakkı elde etti; bu süre yedi yıla kadar uzatılabiliyor. Axon temsilcileri ayrıca Haziran 2025’te İsrail’de düzenlenen bir güvenlik konferansında şirketin en yeni TASER modellerinin tanıtımını yaptı.
Axon, araştırma ekibinin İsrail’e yaptığı satışlar ve cihazlarının kullanım şeklinin denetlenmesiyle ilgili sorularını yanıtlamadı. İsrail ordusundan bir sözcü ise tutuklulara kötü muamelenin kesinlikle yasak olduğunu söyledi.
Uluslararası denetimde boşluk
Axon’un 2025 yıllık raporuna göre bu cihazlar Arizona eyaletinde üretiliyor ve ihracatlarını ABD Ticaret Bakanlığı’na bağlı Sanayi ve Güvenlik Bürosu denetliyor. Uluslararası Af Örgütü’nden Patrick Wilken, mermi atan elektrikli şok silahlarının Silah Ticareti Anlaşması kapsamında yer almadığını ve bunun denetimde bir boşluk oluşturduğunu söyledi. Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Komite, 2025’te İsrail’in gözaltı merkezlerinde işkence ve kötü muamele vakalarının 7 Ekim 2023’ten bu yana keskin biçimde arttığını doğrulamıştı.
