Filistin'in Gazze Şeridi'ndeki Deyr el-Belah kentinde, Ebu Salim Camisi'nden geriye kalan tarihi taş ve mermer parçaları koruma altına alınıyor. Meysem Kültür ve Sanat Derneği bünyesindeki Filistin Mirasının Koruyucuları ekibi, saldırılarda çevreye saçılan yapı unsurlarını toplayarak güvenli bir alana taşıyor.
Çalışmalar kapsamında restorasyona uygun mermer parçaları muhafaza edilirken caminin içindeki tarihi değere sahip kitapların kurtarılması da hedefleniyor. Deyr el-Belah Belediyesi, sivil toplum kuruluşları, bağışçılar ve kent sakinleriyle birlikte yapının yeniden ihyası için çalışmayı planlıyor.
Osmanlı mimarisi izleri taşıyor
Deyr el-Belah Belediye Başkanı Halil Ebu Semra, caminin 1951'de Hacı Muhammed Ebu Salim tarafından kendi imkanlarıyla yaptırıldığını ve Osmanlı mimarisi üslubuyla inşa edildiğini söyledi. Ebu Salim Camisi'nin 75 yıl boyunca kentte korunan tarihi bir yapı olduğunu belirten Ebu Semra, taş ve mermer unsurların taşıdığı değere işaret etti.
İsrail güçlerinin camiye saldırdığını belirten Ebu Semra, gönüllülerin yürüttüğü çalışmaların yapının eski görünümüne kavuşmasına katkı sağlamasını umduğunu ifade etti. Belediye başkanı, imkanların sınırlı olmasına rağmen restorasyon için belediye, sivil toplum kuruluşları, bağışçılar ve kent sakinleriyle birlikte hareket edeceklerini söyledi.
"Bu camiden geriye kalanları koruyacağız. Deyr el-Belah’ın tarihi simgesi ve kültürel miras unsuru olarak varlığını sürdürmesi için elimizden geleni yapacağız."
Ebu Semra, Gazze'deki tarihi yapılara yönelik saldırıların bölgenin tarihsel hafızasını yok etmeyi amaçladığını savundu. "Tarih çocuklarımızın hafızasında yaşar. Büyükler gider ancak çocuklar unutmaz." ifadelerini kullandı.
Korunan parçalar restorasyon için saklanacak
Filistin Mirasının Koruyucuları ekibinden İtimad Hamuda, caminin tarihi ve kültürel değer taşıyan parçalarını kurtarmak istediklerini belirtti. Hamuda, gerekli koruma ve restorasyon malzemelerinin temin edilmesi halinde gönüllülerle belediyenin ortak çalışma yürüteceğini söyledi.
Restorasyon başlayana kadar sağlam kalan tarihi unsurların koruma altında tutulacağını kaydeden Hamuda, Ebu Salim Camisi'nde Osmanlı ve Mısır mimarisinden izler bulunduğunu ifade etti. Yapının, Deyr el-Belah sakinlerinin yıllar boyunca yaşattığı önemli bir kültürel miras olduğunu dile getirdi.
Gönüllü ekip, "Ebu Salim’in ışıkları sönmeyecek" kampanyasıyla Deyr el-Belah’ın kültürel mirasını yaşatmayı amaçlıyor. Ekip daha önce de saldırılarda zarar gören müze koleksiyonlarının kurtarılması için çalışma yürüttü.
Cami 2010'da restore edildi
Yüksekçe bir bölgede yer alan Ebu Salim Camisi, Deyr el-Belah'ın öne çıkan dini ve mimari yapıları arasında bulunuyor. Yapı, özgün mimari unsurları korunarak 2010'da restore edildi.
İsrail ordusu 2014'te caminin minaresinin üst bölümünü hedef aldı. Minare, geleneksel mimari alanında çalışan Riwaq Merkezi ile mimari mirasın korunmasına yönelik faaliyet yürüten İvan Merkezi'nin iş birliğiyle yeniden inşa edildi.
24 Ağustos 2026'da yeniden saldırıya uğrayan caminin iç avlusunun ve ana binasının önemli bir bölümü yıkıldı. Saldırılar çevrede de geniş çaplı hasara yol açtı.
Gazze'deki Vakıflar ve Dini İşler Bakanlığının verilerine göre, savaş öncesinde bölgede bulunan 1. 275 caminin 1. 050'si tamamen yıkıldı, 191 cami ise kısmen hasar gördü. Saldırılarda Umeri Camisi, Paşa Sarayı, Es-Samra Hamamı, Berkuk Kalesi ve Karara Kültür Müzesi gibi tarihi ve kültürel yapılar da zarar gördü.
