İsrail gazetesi Haaretz, Türkiye’nin Körfez ülkelerine İsrail’in sunamayacağı askeri kapasite sağlayabileceğini yazdı. Gazete, İbrahim Anlaşmaları’nın İsrail’e diplomatik, ekonomik ve istihbarat alanlarında kazanımlar sağladığını, ancak bölgedeki ortaklarıyla ortak bir savunma sistemi kurmayı başaramadığını belirtti.
Bu değerlendirme, gazetenin Orta Doğu analisti Tzvi Bar’el tarafından kaleme alındı ve 15 Kasım’da “Türkiye, Körfez’e İbrahim Anlaşmaları’nın sağlayamadığını sunuyor” başlığıyla yayımlandı. Bar’el, yıllarca Arap Orta Doğusu’ndan uzak kalan Türkiye’nin bugün bölgede “yeni güç arabulucusu” haline geldiğini yazdı. Bu durumun İsrail’i stratejisini ve bölgesel caydırıcılık arayışıyla Ankara’ya yönelen Körfez ülkelerine sunabileceklerini yeniden düşünmeye zorladığını belirtti.
Katar-Türkiye anlaşması başlangıç noktası
Analiz, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani’nin 13 Kasım Cuma günü İstanbul’daki Dolmabahçe Sarayı’nda bulunan Cumhurbaşkanlığı Çalışma Ofisi’nde, iki ülke arasındaki Yüksek Stratejik Komite’nin 12. toplantısı sırasında imzaladığı ortak savunma anlaşmasından yola çıktı. Bar’el, anlaşmanın yeni bir stratejik dönüşüm ya da bölgedeki güç dengelerinde büyük bir değişiklik anlamına gelmediğini yazdı. Anlaşmanın tam metninin henüz yayımlanmadığını, ancak ortak açıklamalar ile temel maddelerine ilişkin yayımlanan özetlerin iki ülkenin ortak bir tutum benimseme ve olası tehditler konusunda istişare etme taahhüdüne işaret ettiğini belirtti.

Görüşmelerin ardından yayımlanan ortak bildiride, ülkelerden birini veya her ikisini hedef alan herhangi bir dış silahlı saldırı karşısında iki ülkenin tek saf halinde duracağı, tehditler konusunda sürekli istişarenin sürdürüleceği ve ortak askeri tatbikatlar, savunma sanayisi iş birliği ile personel eğitimlerinin karşılıklı yürütülmesi yoluyla iş birliğinin genişletileceği belirtildi. Taraflar aynı gün ticaret, eğitim ve diplomasi alanlarında dört belge daha imzaladı.
Silah tedarikçisinden bölgesel güvenlik ortağına
Analizde, İran’la savaşın ardından Türkiye’nin Körfez ülkelerinin yeni savunma stratejisinde merkezi bir güce dönüştüğü belirtildi. Bu dönüşümde Türkiye’nin gelişen savunma sanayisi ve bölge başkentleriyle giderek genişleyen ilişkilerinden yararlandığı, Körfez ülkelerinin ise caydırıcılık kapasitesini güçlendirme ve deniz geçişlerini koruma arayışında olduğu kaydedildi.
Türkiye’nin yeni savunma ortaklıkları Katar’la sınırlı değil. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan 7 Ağustos’ta Mekke’de, üç ülkeden birine yönelik herhangi bir dış silahlı saldırıyı hepsine yapılmış sayan “Mekke Ortak Savunma Anlaşması”nı imzaladı. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin anlaşmayı onaylamasının ardından Resmî Gazete, anlaşmanın onaylanmasına ilişkin kanunu 14 Kasım’da, Doha ile imzalanan anlaşmadan bir gün sonra yayımladı.

Bar’el, bu dönüşümün İsrail’i bölgesel hesaplarını gözden geçirmeye zorladığı sonucuna vardı. İbrahim Anlaşmaları aracılığıyla elde edilen kazanımlar ortak bir savunma sistemine dönüşmezken Ankara, Körfez ülkelerine İsrail’in sağlayamayacağı askeri kapasite sunuyor.
Fotoğraflar: Katar Emirlik Divanı, Türkiye Cumhurbaşkanlığı. Kaynaklar: Haaretz, Reuters’ın eş-Şebibe gazetesi aracılığıyla aktardığı haber, Kahire 24.