İran kaynaklı jeopolitik risklerin enerji arzına yönelik kaygıları artırması, küresel piyasalarda riskli varlıklardan çıkışı hızlandırdı. Brent petrolün aralık vadeli varil fiyatı yüzde 3,6 yükselerek 91,5 dolar seviyesinde seyrederken borsalar geriledi.
ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yeni saldırı tehdidinde bulunması ve Hürmüz Boğazı'ndan enerji akışının uzun süre aksayabileceği endişesi petrol fiyatlarındaki yükselişte etkili oldu. Trump, İran'ın Ürdün'deki ABD hava üslerini balistik füzelerle hedef almasının ardından saldırılara karşılık vereceklerini açıkladı.
Rusya'nın dizel ihracat yasağını 30 Eylül'e kadar uzatması da rafine yakıt tedarikine ilişkin kaygıları artırdı.
Petrol artışı Fed beklentisini etkiledi
Petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyonist baskıyı artırabileceği endişesi, ABD Merkez Bankasının ekim ayında faiz artıracağı beklentisini güçlendirdi. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda ekim ayı faiz artışı büyük ölçüde beklenirken ABD'de açıklanacak tarım dışı istihdam verisinin güçlü gelmesi halinde bu beklentinin daha da kuvvetlenebileceği değerlendirildi.
G20 Maliye Bakanları ve Merkez Bankası Başkanları Toplantısında konuşan ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, G20'deki ilk önceliklerinin ekonomik büyüme olduğunu söyledi.
Fed Başkanı Kevin Warsh, büyüme oturumunda enflasyon ile büyümenin bir tercih meselesi olduğunu belirtti. ABD'de ekonomik büyümenin güçlenmiş göründüğünü ifade eden Warsh, sermaye harcamaları ve verimlilik konularındaki soruları ele alacaklarını söyledi.
Bankacılık oturumunda da konuşan Warsh, ABD'deki kredi veren kuruluşların geniş yelpazesine ve finansal piyasaların derinliğine dikkati çekti. Güvenli, sağlam ve rekabetçi bir bankacılık sisteminin önemini vurgulayan Warsh, reform odaklı kalmayı sürdüreceklerini söyledi.
Tahvil faizleri ve güvenli limanlar
Petrol fiyatlarındaki artış ve faiz yükselişi beklentisiyle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,79'a çıktı ve Ocak 2025'ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü. Dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 99,5 seviyesine yükselirken altının ons fiyatı yüzde 0,5 düşerek 4 bin 430 dolara geriledi.
New York borsası satışla kapandı
Jeopolitik gerilimlerin oluşturduğu baskı, New York borsasında haftanın ilk işlem gününün düşüşle tamamlanmasına yol açtı. Dow Jones yüzde 0,7, S&P 500 yüzde 0,33 ve Nasdaq yüzde 0,12 değer kaybetti.
ABD'de endeks vadeli kontratlar yeni güne karışık başladı.
Avrupa'da İran gerilimi enflasyon kaygısını artırdı
Avrupa borsalarında tahvil piyasalarındaki satış baskısı ve İran kaynaklı jeopolitik gerilimlerin enflasyon endişelerini artırması nedeniyle düşüş görüldü. Almanya'nın 10 yıllık tahvil faizi, aşırı sağın yükselişine ilişkin endişelerle yüzde 3,32'ye çıkarak 15 yılın en yüksek seviyesine ulaştı.
Londra borsasında resmi tatil nedeniyle işlem yapılmadı. Avrupa genelinde artan finansman maliyetleri özellikle gayrimenkul ve teknoloji hisselerinde satış baskısı oluşturdu.
Almanya'da ağustos ayı tüketici fiyat endeksi aylık yüzde 0,2, yıllık yüzde 2,9 arttı. Veri, beklentilerin hafif üzerinde gerçekleşti. Fransa'da CAC 40 yüzde 0,79, Almanya'da DAX 40 yüzde 1,17 ve İtalya'da FTSE MIB 30 yüzde 0,01 geriledi. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar da güne negatif başladı.
Asya piyasalarında petrol baskısı
Asya borsalarında jeopolitik riskler, yükselen petrol fiyatları ve tahvil faizlerindeki artış satış ağırlıklı seyre neden oldu.
Scott Bessent'in Japonya Merkez Bankasının faiz oranlarını daha agresif biçimde artırmasını istediğine ilişkin haberlerin ardından Japonya'nın 10 yıllık tahvil faizi 1996'dan bu yana ilk kez yüzde 3 seviyesine ulaştı.
Çin'de RatingDog imalat sanayi PMI endeksi ağustosta 50,9'dan 51,5'e yükseldi. Veri, imalat sanayisinde talebin sürdüğüne işaret ederken iç talebe ilişkin sorunların ve jeopolitik risklerden kaynaklanan maliyet baskılarının devam ettiği değerlendirildi.
Güney Kore'nin ihracatı ağustosta yıllık bazda yüzde 68,7 arttı ve beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Veriler, özellikle teknoloji ürünlerine yönelik küresel talebin sürdüğünü gösterdi.
Kapanışa yakın Kospi yüzde 0,1, Nikkei 225 yüzde 0,1 ve Hang Seng yüzde 1 geriledi. Şanghay bileşik endeksi yatay seyretti.
Borsa İstanbul da geriledi
BIST 100 endeksi önceki işlem gününü yüzde 2,10 düşüşle 14.334,06 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasasında BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat da yüzde 1,2 değer kaybetti.
Dolar/TL önceki günü yatay seyirle 48,2560 seviyesinden tamamlarken bankalararası piyasanın açılışında 48,2770 seviyesinden işlem gördü.
Yurt içinde imalat sanayi Satın Alma Yöneticileri Endeksi verisi, yurt dışında ise ABD'de JOLTS açık iş sayısı, küresel imalat sanayi PMI verileri ve Avro Bölgesi enflasyonu izlenecek. Teknik değerlendirmelerde BIST 100 için 14.200 ve 14.100 puan destek, 14.400 ve 14.500 puan direnç seviyeleri olarak öne çıktı.
Takip edilecek veriler
- 10.00'da Türkiye'nin ağustos ayı imalat sanayi PMI verisi
- 10.55'te Almanya'nın ağustos ayı imalat sanayi PMI verisi
- 11.00'de Avro Bölgesi'nin ağustos ayı imalat sanayi PMI verisi
- 11.30'da İngiltere'nin ağustos ayı imalat sanayi PMI verisi
- 12.00'de Avro Bölgesi'nin ağustos ayı tüketici fiyat endeksi ve temmuz ayı işsizlik oranı
- 16.45'te ABD'nin ağustos ayı imalat sanayi PMI verisi
- 17.00'de ABD'nin ağustos ayı ISM imalat sanayi PMI ve temmuz ayı JOLTS açık iş sayısı
