ABD Başkanı Donald Trump, salı günü düzenlenen ara seçimlerde Demokratların Temsilciler Meclisi ve Senato'nun kontrolünü ele geçirmesiyle ağır bir yenilgi aldı. CNN, CBS, ABC ve NBC'nin tahminlerine göre Trump, görev süresinin son iki yılını muhalefetin kontrolündeki Kongre'yle karşı karşıya geçirirken yeni Kongre gelecek ocak ayında toplanacak.
Cumhuriyetçi Parti içinde yenilginin nedenleri arasında tek bir isim öne çıkıyor: İran savaşı. CNN'in Trump'ın yardımcıları, danışmanları ve parti çalışanlarından 10'dan fazlasıyla yaptığı görüşmelere göre Trump'ın şubat ayında savaşı başlatma kararı, aylar süren seçim hazırlıklarını sekteye uğrattı ve yakıt fiyatlarını artırdı. Başkanın danışmanlarından biri, “Birçoğu buna neden ihtiyaç duyduğumuzu bilmiyor” derken Cumhuriyetçi stratejistlerden biri, “Açıkçası, suçu üstlenmesi gereken yalnızca bir kişi var” değerlendirmesinde bulundu.
“Biraz şaşırdım”
Trump sonuçları Beyaz Saray'dan takip etti ve seçim gecesi yayını sırasında Fox News'ü telefonla aradı. Cumhuriyetçi adayların performansı sorulduğunda, “Biraz şaşırdım. Daha iyi performans göstereceklerini düşünmüştüm” dedi.
Rakamlar yenilginin boyutunu ortaya koyuyor. MS NOW'a göre Demokratlar, Cumhuriyetçilerin 53'e 47 çoğunluğa sahip olduğu Senato'da en az yedi sandalyeyi Cumhuriyetçilerden aldı ve Temsilciler Meclisi'nde 435 sandalyenin en az 245'ini kazandı. Michigan'da Demokrat Abdül Seyyid, Cumhuriyetçi Mike Rogers'ı yenerek Senato üyeliğine seçilen ilk Amerikalı Müslüman oldu. Maine'de de Senatör Susan Collins koltuğunu kaybetti. Cumhuriyetçiler Teksas'ta ise hem Senato sandalyesini hem valilik görevini kaybetti; bu, Demokratların eyalette 1994'ten bu yana yaşamadığı bir gelişmeydi.
Trump aynı telefon görüşmesinde, herhangi bir somut usulsüzlükten söz etmeden oyları sayan kişilerin adayların kendisinden daha önemli olduğunu savundu: “Oyları sayan kişiler adaylardan çok daha önemli.”
Fox News'i suçladı ve “veto” mesajı verdi
Trump, birkaç saat sonra aradığı kanala karşı tutum aldı. Truth Social'da Fox News'in Demokrat muhalefete sürekli yer verdiği için bu kayıplardan sorumlu olduğunu yazdı ve eski New York Belediye Başkanı Bill de Blasio'nun kanala çıkmasını eleştirdi. Ardından üzerinde “VETO” yazan kırmızı bir şapka fotoğrafı paylaşarak Demokratların kontrolündeki Kongre'nin kabul edeceği yasaları veto etmeye hazır olduğu mesajını verdi. Trump seçim günü CBS'e yaptığı açıklamada da Demokratların kazanması halinde veto yetkisini ve “muazzam yetkilerini” kullanacağını söylemişti.
Ancak New York Times'a verdiği röportajda tonu daha yumuşak bir hal aldı. Trump, “Bu sonuçları tamamen kabul etmeye hazırım” derken, “Demokratlarla birlikte çalışacağız” diye ekledi. Yenilgiyi, adının oy pusulasında yer almamasına bağladı.
Trump yenilgi gecesinde bile ikinci döneminin başlıca hedeflerinden biri haline getirdiği Grönland hakkında konuşmayı sürdürdü: “Grönland Teksas'tan üç kat daha büyük ve onu aldık.”
Harita maviye dönüyor
New York Times'ın ilçe düzeyindeki analizi, değişimin kapsamını ortaya koydu. Sayımın büyük ölçüde tamamlandığı ilçelerde oylar ortalama 16 puanla Demokratlara yöneldi; 2024 seçimlerinde ise Cumhuriyetçiler lehine beş puanlık bir değişim yaşanmıştı. Demokratların kaybettiği Tennessee ve Kentucky'de bile Demokratlar lehine değişim 18 puana ulaştı.
SSRS'nin bir grup ABD medya kuruluşu için yaptığı sandık çıkışı anketine göre seçmenlerin yüzde 70'i Kongre'nin başkan üzerindeki denetimini artırmasını istedi; seçmenlerin yarısı ise seçimi başkanı cezalandırma fırsatı olarak gördü. Demokratlar Temsilciler Meclisi aracılığıyla yasaları engelleyebilecek ve İran savaşı, göç politikaları ile yolsuzluk iddiaları hakkında soruşturmalar açabilecek. Senato üzerinden de yargıçların ve üst düzey yetkililerin atamalarını engelleyebilecekler. Temsilciler Meclisi'ndeki Demokratların lideri Hakeem Jeffries, Trump'ın liderliğindeki MAGA hareketinin “bir kıyıdan diğerine kaçış halinde” olduğunu söyledi.
Videolar: Fox News / sosyal medya. Fotoğraflar: Truth Social, New York Times
