Hürmüz Boğazı’nda gemi geçişlerinin yeniden sağlanması amacıyla İran ve Umman arasında yürütülen diplomatik temaslar sürerken, iki ülkenin dışişleri bakanları bölgesel güvenlik ve seyrüsefer özgürlüğünü görüştü.
Umman Dışişleri Bakanı Bedir el-Busaidi ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, cuma günü yaptıkları telefon görüşmesinde boğazdaki deniz ulaşımının durumunu ele aldı. Bakanlar ayrıca bölgesel gelişmeleri ve diyalog ile müzakerelerin yeniden başlaması için uygun koşulların oluşturulmasını değerlendirdi.
El-Busaidi ve Arakçi, tarafların çıkarlarını gözeten barışçıl çözümlere katkı sunulması gerektiğini ifade etti. İki bakan, Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğü ile gemi trafiğinin yeniden sağlanması için pratik ve destekleyici mutabakatlara ulaşılmasının bölgenin güvenliği ve istikrarına katkı sağlayacağını belirtti.
Deniz koridoru için koordinatlarda anlaşma
Telefon görüşmesi, Tahran ile Maskat’ın 5 Ağustos’ta ticari gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişi için önerilen deniz koridorunun coğrafi koordinatları üzerinde uzlaştıklarını açıklamasından sonra yapıldı.
İran Dışişleri Bakanlığı, tarafların koridorun coğrafi ölçütlerinde anlaşmaya vardığını, ortak açıklamanın nihai biçiminin ise hazırlanmakta olduğunu duyurdu.
Boğazdaki gemi trafiği yüzde 90 azaldı
Hürmüz Boğazı’ndaki deniz hareketliliği savaş öncesi ortalamanın oldukça altında bulunuyor. Cuma günü yayımlanan değerlendirmelerde, güvenlik riskleri ve gemileri hedef alan saldırıların sürdüğü bölgede gemi trafiğinin savaş öncesi seviyelere göre yaklaşık yüzde 90 azaldığı aktarıldı.
Ağustos ortasında hareketlilik, bir önceki haftadaki yüzde 4 seviyesinden yüzde 17’ye yükseldi. Buna rağmen geçişler savaş öncesi seviyelerin belirgin biçimde altında kaldı.
ABD-İran mutabakatı uygulamaya geçmedi
Washington ile Tahran, haziran ayında askeri operasyonların durdurulması ve Hürmüz Boğazı’ndaki gemi geçişlerinin yeniden başlatılması için geçici düzenlemeler içeren bir mutabakata ulaşmıştı. Bu metin, daha kapsamlı bir anlaşma için müzakere süresi de öngörüyordu.
Ancak uygulama koşulları ile boğazdaki deniz ulaşımının geleceği konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle mutabakat ilerlemedi. Washington temmuz ayında anlaşmanın sona erdiğini açıklarken, Tahran mutabakatı askıya aldığını duyurdu.
Hürmüz, bölgesel gerilimin kritik başlıklarından biri
28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşta Tahran, İsrail ile bölgedeki ABD hedeflerine ve üslerine saldırılarla karşılık verdi. Çatışmaların ardından ateşkes dönemleri yaşansa da operasyonlar yeniden başladı.
Enerji tedariki ve küresel ticaret açısından stratejik önem taşıyan Hürmüz Boğazı, bu süreçte anlaşmazlıkların başlıca başlıklarından biri olmayı sürdürdü.
