İsrail Meclisi Knesset komisyonu, ultra-Ortodoks (haredi) Yahudi öğrencileri zorunlu askerlikten muaf tutmayı amaçlayan ve Tevrat eğitimini 'en yüksek ulusal değer' olarak tanımlayan tartışmalı yasa tasarısını onayladı. Muhalefet, tasarının Yüksek Mahkeme kararını etkisiz kılmak için hazırlandığını savunuyor.
İsrail Meclisi Knesset'in Tüzük Komisyonu, ultra-Ortodoks (haredi) Yahudi öğrencilerin zorunlu askerlik hizmetinden muaf tutulmasının önünü açacak tartışmalı yasa tasarısını onaylayarak genel kurula gönderdi.
The Times of Israel gazetesinin haberine göre, hararetli tartışmaların ardından komisyon, Tevrat eğitimini 'İsrail vatandaşlarının temel haklarından biri' olarak tanıyan 'Tevrat Eğitimi Temel Yasası Tasarısı'nı 10'a karşı 4 oyla kabul etti. Tasarının çarşamba günü genel kurulda ilk okumasının yapılması bekleniyor.
Koalisyon hükümeti, parlamentonun 16 Temmuz'da başlayacak yaz tatiline girmeden önce tasarıyı yasalaştırmayı hedefliyor. Ultra-Ortodoks partiler tarafından sunulan tasarı, askerlik hizmetini reddeden haredi öğrencileri cezai kovuşturma ve yargı süreçlerinden korumayı amaçlıyor.
Yazılı bir anayasası bulunmayan İsrail'de Temel Yasalar en yüksek hukuki güce sahip ve anayasa hükümlerine eşdeğer sayılıyor. Söz konusu tasarı, kabul edilmesi halinde mevcut Temel Yasalara yeni bir yasa ekleyerek anayasal statüde değişiklik yapmış olacak.
Başsavcı yardımcısından sert eleştiri
Başsavcı Yardımcısı Avital Sompolinski, hükümetin bu adımını sert bir dille eleştirdi. Tasarıda çok fazla çözülmemiş anayasal sorun bulunduğunu vurgulayan Sompolinski, "Bu yasanın gerçek amacının ne olduğu sorusuna net bir yanıt vermeden ilk okumaya geçmek mümkün değildir" dedi.
Sompolinski, tasarının yazarlarının ima ettiği gibi amacın haredi toplumunun İsrail toplumundaki statüsünü düzenlemek olması halinde, bunun 'haklar ve yükümlülükler' dengesini içeren çok daha geniş bir tartışmayı gerektirdiğini, ancak mevcut tasarının bu temel sorulara yanıt vermediğini savundu.
Muhalefetten sert tepki
Muhalefet milletvekilleri, yasanın tek amacının Yüksek Mahkeme'nin haredi öğrencilerin askerlikten muafiyetini yasadışı bulan daha önceki kararını etkisiz kılmak ve bu hukuki engeli aşmak olduğunu belirtti.
Muhalefetteki Yeş Atid partisi milletvekili Moşe Turpaz, tasarıyı Knesset'teki 'en tehlikeli' yasa tasarısı olarak nitelendirdi ve yazarlarını adaleti çarpıtmakla suçladı. Likud partisinin meclis grup başkanı Ofir Katz tarafından salondan çıkarılan Turpaz, "Bu, Tevrat öğrencilerine yanan bir binadan mal kurtarır gibi özel bir statü sağlamak üzere Knesset'ten geçirilmeye çalışılan kötü niyetli bir girişimdir" ifadelerini kullandı.
İsrail Evimiz partisi lideri Avigdor Liberman ise tasarıya karşı çıkarak, genel seçimlerin ardından yeni bir hükümet kurulması halinde "tüm bu yasadışı yasaların iptal edileceğini" söyledi.
Harediler karardan memnun
Haredi toplumunu temsil eden Birleşik Tevrat Yahudiliği (UTJ) partisinin lideri Yitzhak Goldknopf, komisyon toplantısında yaptığı konuşmada "Yahudiler sadece Tevrat okudukları için tutuklanıyor" diyerek yasanın gerekliliğini savundu. Goldknopf, yeşiva adı verilen Tevrat okullarındaki öğrencilere "hırsız" ya da "terörist" muamelesi yapıldığını öne sürdü.
Tasarının yazarları arasında yer alan UTJ milletvekili Moşe Gafni ise kararı memnuniyetle karşılayarak, "Yahudi halkını tarih boyunca ayakta tutan şey Tevrat eğitimi olmuştur ve şimdi Yahudi devletinde hak ettiği resmi statüye kavuşacaktır" dedi.
Yaklaşık 10 milyon nüfuslu İsrail'de harediler nüfusun yaklaşık yüzde 13'ünü oluşturuyor. Harediler dini gerekçelerle askerlik hizmetini reddediyor. İsrail Yüksek Mahkemesi 25 Haziran 2024'te, askerlik hizmetinin herkes için zorunlu olduğu ülkede haredilerin muafiyet için yasal dayanağı bulunmadığına hükmetmişti. Bu karara, Başbakan Binyamin Netanyahu hükümetinde yer alan haredi partiler sert tepki göstermiş ve yeni bir zorunlu askerlik yasası hazırlanması için baskıyı artırmıştı. Söz konusu yasa üzerinde uzlaşı sağlanamaması ülkede siyasi krize yol açmıştı.
