Suriye’nin Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi’ndeki temsilcisi Yaser el-Ferhan, Cenevre’de düzenlenen 63. oturumda geçiş dönemi adaleti çalışmalarına ilişkin bilgi verdi. Ferhan, bu kapsamda 1.147 dosyanın soruşturma aşamasında bulunduğunu söyledi.
Ceza mahkemesi 5 davayı karara bağladı
Ferhan’ın aktardığı bilgilere göre geçiş dönemi adaletiyle görevli ceza mahkemesi 5 davayı sonuçlandırdı, 12 davayı ise incelemeyi sürdürüyor. Ayrıca 69 dosya sevk hâkiminin önünde bulunurken yaklaşık 1.333 dosya savcılık makamında işlem görüyor.
Suriye temsilcisi, adalet ve hesap verebilirlik süreçlerinin ayrım gözetilmeden yürütüldüğünü belirtti. Ferhan, uluslararası soruşturma komisyonu ve diğer uluslararası kuruluşlarla iş birliğinin güçlendirildiğini ifade etti.
Yargılamalarda Suriye hukukunun yanı sıra adil ve aleni yargılanma güvencelerine, savunma hakkına, sanıkların aileleriyle iletişim kurabilmesine ve mağdurların sürece katılmasına bağlı kalındığını kaydeden Ferhan, uluslararası gözlemciler ile ilgili kuruluşların duruşmalara katılmasına izin verildiğini söyledi. Ferhan ayrıca yargı süreçlerinin güvenliğiyle yargı bağımsızlığının korunacağını belirtti.
Kayıp kişiler için Etki programı başlatıldı
Ferhan, Suriye Ulusal Kayıp Kişiler Kurumu’nun kurumsal yapısını oluşturmak ve çalışmalarını düzenleyecek yasal çerçeveyi hazırlamak için önemli adımlar attığını açıkladı. Bu çalışmaların mağdur aileleriyle istişare edilerek yürütüldüğünü aktardı.
Kayıp kişilerin bildirilmesi amacıyla ulusal Etki programının başlatıldığını ve merkezi veri tabanının geliştirildiğini belirten Ferhan, kayıp kişiler ile toplu mezarlıklara ilişkin dosyalar kapsamında 194 saha çalışması yapıldığını söyledi.
Ulusal Kayıp Kişiler Kurumu, kayıp ve zorla kaybedilen kişilerin ailelerinin yakınlarına ilişkin bilgileri kaydedebilmesi için Etki programını 30 Ağustos’ta başlatmıştı. Programla ulusal bir kayıt oluşturulması ve kayıp kişilerin akıbetinin araştırılmasına katkı sağlanması hedefleniyor.
Kurum, Mayıs 2025’te yayımlanan cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle bağımsız bir yapı olarak kurulmuştu. Kayıpları belgelemek, ulusal veri tabanı oluşturmak ve kayıp kişilerin akıbetini takip etmek kurumun görevleri arasında yer alıyor.
Ferhan’dan İsrail’in Suriye’deki eylemlerine ilişkin çağrı
Oturumda Güney Suriye’deki gelişmelere de değinen Ferhan, İsrail’in Suriye’ye yönelik bombardıman, kaçırma, topraklara girme ve sivillere yönelik saldırılarını sürdürdüğünü söyledi. Bu eylemlerin uluslararası kararlar ile Suriye’nin egemenliğini ve toprak bütünlüğünü ihlal ettiğini, ayrıca ateşkes anlaşmasına aykırı olduğunu savundu.
Ferhan, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi’nden İsrail tarafından zorla kaybedildiği belirtilen Suriyelilerin akıbetinin ve bulundukları yerlerin ortaya çıkarılması için çalışma yürütmesini ve bu kişilerin serbest bırakılmasını istedi.
Suriye’yi inceleyen bağımsız uluslararası soruşturma komisyonu da geçiş dönemi adaleti ve hesap verebilirlik alanındaki gelişmeler hakkında oturumda bilgilendirme yaptı. Komisyon, Güney Suriye’ye yönelik saldırılardan ciddi endişe duyduğunu belirterek bu eylemlerin sona ermesi gerektiğini ifade etti.
Komisyon, çalışmalarını sürdürebilmesi için sağladığı iş birliği dolayısıyla Suriye hükümetine teşekkür etti. Birleşmiş Milletler belgelerinde, Suriye’deki yeni yönetimin komisyonun ülkeye erişimine izin verdiği aktarıldı. Belgelerde ayrıca komisyon üyelerinin daha önce Ulusal Soruşturma Komitesi ile kıyı bölgelerinde yaşanan olayları görüştüğü ve bağımsız soruşturmalar konusunda bilgi alışverişinde bulunduğu belirtildi.
Suriye’yi inceleyen bağımsız uluslararası soruşturma komisyonu, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi’nin Ağustos 2011 tarihli kararıyla oluşturuldu. Komisyon, aynı yılın Mart ayından bu yana işlendiği belirtilen insan hakları ihlallerini araştırmak ve mümkün olduğunda sorumluları belirlemekle görevli.
