Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi, ajansın İran'daki nükleer tesislerin denetimine ilişkin bir mutabakat zaptına sahip olduğunu belirterek, teknik çalışmaları yürütmeye hazır olduklarını söyledi.
Grossi, cuma günü düzenlediği basın toplantısında, "UAEA müfettişlerinin yakın zamanda İran'daki nükleer tesislere giriş imkanı bulmasını umuyoruz" dedi. ABD ile İran arasındaki anlaşmanın güvenilirliğinin teyit edilmesi için ajans müfettişlerinin varlığının şart olduğunu vurguladı.
Denetim süreci ve bağımsızlık vurgusu
UAEA'nın bağımsız bir kuruluş olduğunun altını çizen Grossi, denetimleri tek başlarına yürüteceklerini ifade etti. ABD'nin veya başka gözlemcilerin sürece davet edilmesinin ise İran'ın vereceği bir karar olduğunu kaydetti.
Grossi, "İran'daki çalışmalarımızın detayları ve denetim sürecine ilişkin koordinasyon komitesinin yapısı, İran-ABD müzakereleriyle belirlenecek" diye konuştu.
Yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum
İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumuna da değinen UAEA Başkanı, bu uranyumun seyreltilmesi veya yurt dışına çıkarılmasının, İran'ın onayı şartıyla masadaki çözümlerden biri olduğunu belirtti.
Ajans uzmanlarının, 2025'teki son denetimden bu yana İran'daki nükleer maddelerin yerinin değiştirilmediğini düşündüğünü aktaran Grossi, yine de bunun teyit edilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.
ABD'li yetkiliden denetim açıklaması
ABD Başkanı Donald Trump'ın özel temsilcisi Steve Witkoff, günler önce Kongre üyelerine verdiği kapalı brifingde İran'ın UAEA'yı nükleer tesislerini denetlemeye davet edeceğini ve Tahran'da zenginleştirilmiş maddelerin yerlerini belirleyip açıklamaya başlayacağını söylemişti.
Witkoff, ABD'nin İran'la imzaladığı mutabakat zaptının herhangi bir yan anlaşma içermediğini, ancak Tahran ile UAEA arasında ajansa davet öngören bir yan mektup hazırlandığını Kongre liderlerine ve ulusal güvenlik komitelerinin üyelerine aktarmıştı.
Associated Press'e konuşan iki kaynak ise Witkoff'un brifingde, UAEA Başkanı'na Amerikalı nükleer müfettişleri Tahran'a sokma imkanı tanıyan bir mektup ve davetten söz ettiğini bildirmişti.
ABD ve İran, zenginleştirilmiş maddelerin akıbetinin taraflar arasında kararlaştırılacak bir mekanizmaya göre çözülmesi konusunda mutabık kalmıştı. Bu süreçte en düşük maliyetli yöntemin, UAEA gözetiminde maddelerin yerinde seyreltilmesi olduğu belirtilmişti. Taraflar ayrıca, nihai anlaşma sırasında üzerinde uzlaşılacak tatmin edici bir çerçeveye dayanarak zenginleştirme ve Tahran'ın nükleer ihtiyaçlarına ilişkin diğer meseleleri de görüşme kararı almıştı.