Gazze’de savaşın yol açtığı yıkımın ekonomik boyutu büyürken, UNCTAD Filistin ekonomisine ilişkin son raporunda bölgenin toparlanma ve yeniden inşa ihtiyacını 71,5 milyar dolar olarak hesapladı. Raporda, yeni hasarların kayda geçmesi halinde bu miktarın daha da artabileceği belirtildi.
Rapora göre Filistin ekonomisi ve kamu maliyesi ağır baskı altında bulunuyor. Gazze’deki ekonomik çöküş derinleşirken, işgal altındaki Batı Şeria’da ekonomik faaliyetlere yönelik kısıtlamalar da arttı.
Gazze’de yıkım ve üretim kaybı
Dünya Bankası, Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler tarafından yürütülen hızlı hasar ve ihtiyaç değerlendirmesine yer verilen raporda, 2026’nın başlangıcı itibarıyla Gazze’de fiziksel altyapı hasarının 35,2 milyar dolara, ekonomik ve sosyal kayıpların ise 22,7 milyar dolara ulaştığı tahmin edildi.
Gazze’de Ekim 2023’ten bu yana ekonomik işletmelerin yüzde 92’sinin hasar gördüğü veya yıkıldığı belirtilirken, işsizlik oranının yüzde 78’e ulaştığı kaydedildi. Çalışma çağındaki nüfusun yüzde 90’ından fazlasının istihdam dışında kaldığı ifade edildi.
2025’te Gazze’de kişi başına düşen gayrisafi yurt içi hasılanın 212 dolar olduğu, bu miktarın kişi başına günlük yaklaşık 0,58 dolara ve 2022 seviyesinin yüzde 17’sine karşılık geldiği bildirildi. Gazze’nin Filistin gayrisafi yurt içi hasılasındaki payı da Ekim 2023 öncesindeki yüzde 17,4 seviyesinden 2025’te yüzde 4’ün altına geriledi.
Tüm üretim sektörlerinin 2022 seviyelerinin çok altında kaldığı Gazze’de tarım ve sanayi üretiminde yüzde 94, inşaat sektöründe ise yüzde 99 düşüş yaşandığı aktarıldı. Tarım arazilerinin yüzde 1,5’inden azının erişilebilir ve hasarsız kaldığı, bunun da insani gıda yardımına bağımlılığı artırdığı belirtildi.
Filistin ekonomisi ve kamu maliyesi baskı altında
UNCTAD raporunda, 59 yıllık işgalin Filistin ekonomisini kısıtladığı ve yapısal ve ekonomik maliyetlerin Ekim 2023’ten bu yana keskin biçimde arttığı ifade edildi. Filistin’in gayrisafi yurt içi hasılasının 2024’teki sert daralmanın ardından 2025’te yüzde 4,3 büyüdüğü, ancak 2022 seviyesinin yüzde 20 altında kaldığı kaydedildi.
Ekim 2023’ten bu yana işgal altındaki Filistin topraklarında yüz binlerce iş kaybı yaşandığı ve bunun tahmini 2,8 milyar dolarlık kümülatif iş gücü geliri kaybına yol açtığı bildirildi.
Filistin hükümetinin mali durumunun keskin biçimde kötüleştiği raporda, İsrail’in Filistin’in mali gelirlerinin üçte ikisinden fazlasını Filistin hükümeti adına tahsil ettiği aktarıldı. Mayıs 2025’ten 2026’nın ortasına kadar ödenmesi gereken gümrük ve vergi gelirlerinin tamamen alıkonulduğu, Ocak 2019 ile Mart 2026 arasındaki kümülatif kesintiler ve alıkonulan gelirlerin 3,67 milyar doları aştığı belirtildi.
Bu miktarın Filistin’in 2025’teki toplam net gelirinin yüzde 83’üne denk geldiği kaydedildi. Ödenmemiş gümrük ve vergi gelirleri hesaba katılmadığında 2025 bütçe açığının gayrisafi yurt içi hasılaya oranının yüzde 13, bu gelirler Filistin hükümetinin alacağı olarak dahil edildiğinde ise yüzde 6 olacağı öngörüldü.
Batı Şeria’da yerinden edilme arttı
Batı Şeria’da yasa dışı yerleşim yerlerinin genişletilmesiyle arazi ve doğal kaynaklara erişimin azaldığı belirtilen raporda, 2023’ten bu yana 38 yerleşim yerinin Filistinlilerden tamamen boşaltıldığı ifade edildi. 2026’nın ilk çeyreğinde yaşanan yerinden edilme vakalarının, 2025 yılının tamamında kaydedilen toplam sayıyı aştığı bildirildi.
Sağlık, eğitim ve kamu borcu
Mali baskıların temel hizmetlerin sunumunu da kısıtladığı raporda, 2025 sonu itibarıyla sağlık alanındaki ödenmemiş borçların 1,1 milyar dolara ulaştığı belirtildi. Bu durumun hastaneler, sivil toplum kuruluşları ve ilaç tedarikçileri tarafından sağlanan hizmetlerin sürekliliğine yönelik riskleri artırdığı kaydedildi.
Batı Şeria’daki kaynak sıkıntısı nedeniyle okullarda yüz yüze eğitimin 2025’te haftada üç günle sınırlandırıldığı aktarıldı. Filistin hükümetinin bütçe açığını finanse etmek amacıyla yerel bankalardan daha fazla borçlandığı, özel sektör tedarikçilerine ve emeklilik fonuna olan borçların birikmesiyle toplam kamu borcunun 2025’te 4,8 milyar dolara çıktığı bildirildi.
