- BIST10011.483+%1,32
- DOLAR50,07+%0,05
- EURO55,96-%0,52
- GRAM ALTIN6.560,04-%0,89
- FAİZ%36,00-1,00
- BİTCOİN75.711-%0,06
- 8 Kasım 20267°
- BIST10011.483+%1,32
- DOLAR50,07+%0,05
- EURO55,96-%0,52
- GRAM ALTIN6.560,04-%0,89
- FAİZ%36,00-1,00
- BİTCOİN75.711-%0,06
- 8 Kasım 20267°
10 milyar dolarlık fatura, Trump’ın İsrail’e askeri yardımı bitirme planını zorluyor
ABD Dışişleri Bakanlığına ait bir belgeye göre İsrail, 2028’de yardım anlaşmasının sona ermesinin ardından hâlihazırda sipariş ettiği silahların bedelini ödemek için yaklaşık 10 milyar dolar ek kaynak bulmak zorunda kalacak. Wall Street Journal’ın aktardığı belge, bu bedeli kimin karşılayacağı sorusunu gündeme getirirken mevcut ve eski yetkililer yardımların aniden kesilmesini beklemiyor.
İsrail, 2028 sonrasına sarkan yaklaşık 10 milyar dolarlık bekleyen ABD silah siparişiyle karşı karşıya. Bu durum, ABD Başkanı Donald Trump’ın İsrail’e yönelik yıllık askeri yardımları sona erdirme planını zorlaştırıyor. Wall Street Journal, perşembe günü ABD Dışişleri Bakanlığının Kongreye gönderdiği bir belgeye dayanarak bu bilgiyi yayımladı.
Teksas Demokrat Temsilcisi Joaquin Castro’nun ofisine gönderilen mektup niteliğindeki belge, mevcut mutabakat zaptının sona ermesinin ardından İsrail’in, 1 Nisan’a kadar verilmiş mevcut siparişleri karşılamak için bu miktara ihtiyaç duyacağını gösteriyor. Bu tarihten bu yana tutarda ne kadar değişiklik olduğu ise belirsizliğini koruyor. Mektupta söz konusu yükümlülüklerin “yabancı askeri finansmanla, ulusal kaynaklarla veya her ikisiyle karşılanabileceği” belirtiliyor.
“Ödemeyi kimin yapacağı meselesi”
Washington, önümüzdeki iki yıl içinde İsrail’e yaklaşık 7 milyar dolarlık askeri yardım sağlamayı zaten taahhüt etti. Ancak Castro, “Bunun üzerinde hâlâ 10 milyar dolar daha var ve bunu kimin ödeyeceği meselesi bulunuyor” dedi. Aynı soru, İsrail’in 25 ek F-35 hayalet savaş uçağından oluşan bir filo satın alma planı da dahil olmak üzere gelecekteki anlaşmalar için de geçerli.
İsrail bu yardımları, eski Başkan Barack Obama döneminde 2016’da imzalanan 10 yıllık mutabakat zaptı kapsamında alıyor. Anlaşma, 2019-2028 yılları arasında 38 milyar dolar yardım öngörüyor. Bu miktarın 3,3 milyar doları, İsrail’in bomba, araç ve savaş uçağı gibi ABD yapımı ekipmanlar satın aldığı yıllık yabancı askeri finansmandan, 500 milyon doları ise füze savunma programlarından oluşuyor. Bu yardımlara rağmen İsrail, gayrisafi yurt içi hasılasının yaklaşık yüzde 7’sini savunmaya harcıyor; bu oran, NATO’daki tüm üyelerin harcamalarından daha yüksek.
Hibelerden ortak üretime
Trump, 3 Kasım Salı günü, ara seçimlerde sandıkların açılmasıyla eş zamanlı olarak Fox News’e verdiği röportajda, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile aylar önce yıl sonuna kadar yıllık yaklaşık 4 milyar dolarlık ödemenin durdurulması konusunda anlaştığını söyledi. Trump, ülkesinin İsrail’e “ihtiyaç duyarsa” yardım edeceğini de ekledi. Gazete, bu açıklamanın aralarında savunma kurumunun üst düzey isimlerinin de bulunduğu İsrailli yetkilileri şaşırttığını belirtti.
Netanyahu ise İsrail’in ABD yardımından “kendi ayakları üzerinde durmasını” istedi ve geçen ocak ayından bu yana doğrudan yardımların gelecek on yıl içinde kademeli olarak sona erdirilmesini önerdi. Kongrede milletvekilleri, desteğin geleneksel yabancı askeri finansmandan, Demir Kubbe sistemine benzer şekilde savunma yatırımları ile askeri teknolojilerin geliştirilmesi ve ortak üretimine yönlendirilmesini öngören bir teklif hazırladı. Teklifin, yıl sonuna kadar kabul edilmesi beklenen yıllık Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası’na dahil edilmesi planlanıyor.
Teklifin destekçileri, bunun ABD Savunma Bakanlığıyla (Pentagon) iş birliğini kolaylaştıracağını savunuyor. Eleştirmenler ise düzenlemenin İsrail’i Pentagonun tedarik zincirlerine daha fazla entegre edeceğini ve bu iş birliğinden geri dönmeyi zorlaştıracağını belirtiyor. Gazeteye göre mevcut sistemin sökülmesi muhtemelen yıllar sürecek. Yeni bir modele geçiş de gelecekteki sevkiyatların maliyetini kimin üstleneceği konusunda soru işaretleri doğuruyor.
Yardımların aniden kesilmesi beklenmiyor
Mevcut ve eski yetkililer, devam eden yükümlülükler nedeniyle yardımların aniden kesilmesinin olası olmadığını düşünüyor. Biden yönetiminin Gazze savaşına verdiği destek nedeniyle istifa eden ve yardımların kesilmesini savunan eski ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi Josh Paul, “Bu yılın sonuna kadar durmamız makul değil” dedi. Paul, Kongrenin daha önce onayladığı kaynaklara işaret ederek “Şimdiye kadar bunun gerçekleşeceğini kanıtlayan bir şey görmedik” diye ekledi.
Tartışma, Cumhuriyetçilerin ağır bir yenilgi aldığı ara seçimlerin ardından yaşanıyor. Başkan Yardımcısı J.D. Vance, seçmenlerin partisinden uzaklaşmasının başlıca nedenleri arasında İran’la savaşı ve İsrail’le ilişkileri gösterdi. Bu arada, kampanyasında İsrail’e verilen “koşulsuz” ABD askeri yardımını sona erdirme sözü veren Demokrat Abdul El-Sayed, Michigan eyaletini Senatoda temsil eden ilk Müslüman olarak seçildi. Trump, doğrudan yardımların sona erdirilmesinin İsrail’i eleştiren Demokratların elindeki siyasi kozu ortadan kaldıracağını söyledi.
Kapak fotoğrafı: Beyaz Saray / Daniel Torok. Metin içindeki fotoğraflar: ABD Hava Kuvvetleri / Trevor Bell, Clash Report
Hilal Times'ten Haberdar Olun
Özel haberler, gelişmeler ve duyurular hakkında bilgi almak için abone olun. Sizi bilgilendireceğiz.
Kaydolarak Gizlilik Politikamızı kabul etmiş olursunuz
