ABD, Suriye'yi Teröre Destek Veren Ülkeler Listesi'nden (State Sponsors of Terrorism) resmen çıkardı. Böylece yaklaşık 47 yıl süren ve onlarca yıl boyunca Washington ile Şam arasındaki gerilimin başlıca unsurlarından biri olan sınıflandırma sona erdi.
Karar, ABD'de gerekli yasal prosedürlerin ve Kongre için öngörülen bildirim süresinin tamamlanmasının ardından 24 Ağustos 2026 tarihinde alındı.
Bu adımla, Washington'ın Suriye'yi teröre destek veren ülkeler listesine aldığı 29 Aralık 1979 tarihinde başlayan dönem sona erdi. Sınıflandırma Hafız Esed ve oğlu Beşşar Esed dönemleri boyunca devam etti.
Karar, Beşşar Esed rejiminin Aralık 2024'te devrilmesinin ardından Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara liderliğindeki yeni Suriye hükümetine yönelik ABD'nin şimdiye kadar attığı en önemli adımlardan biri olarak değerlendiriliyor.
Suriye 1979'dan beri listede
Suriye, ABD'nin teröre destek veren ülkeler listesinde yer alan en eski ülkelerden biriydi.
Ardışık ABD yönetimleri onlarca yıl boyunca Suriye hükümetini, Washington'ın terör örgütü olarak sınıflandırdığı silahlı grupları desteklemekle suçladı.
Sınıflandırma Hafız Esed döneminde devam etti ve Beşşar Esed'in 2000 yılında iktidara gelmesinin ardından da yürürlükte kaldı.
Washington'ın bu dönemde dayandığı başlıca dosyalar arasında Şam'ın Hizbullah ve ABD'nin terör örgütü olarak sınıflandırdığı bazı silahlı Filistinli gruplarla ilişkileri yer aldı.
2011'de Suriye savaşının başlamasının ardından iki ülke arasındaki gerilim büyük ölçüde arttı. Çatışmanın tırmanması üzerine ABD, 2012'de Şam'daki büyükelçilik faaliyetlerini askıya aldı.
"Teröre destek veren ülke" sınıflandırması ne anlama geliyor?
ABD'nin bu sınıflandırması yalnızca siyasi bir tutumdan ibaret değil; önemli hukuki ve ekonomik kısıtlamaları da beraberinde getiriyor.
Listede yer alan ülkeler, ABD'nin dış yardımlarına yönelik kısıtlamalarla, silah ihracatı ve satışına yönelik yasaklarla ve çift kullanımlı malzemelerin ihracatına getirilen sınırlamalarla karşılaşabiliyor. Bu ülkelere ayrıca başka mali ve ekonomik tedbirler de uygulanabiliyor.
Bir ülkenin listede yer alması, hukuki ve mali riskler nedeniyle bankaları, şirketleri ve uluslararası yatırımcıları o ülkeyle işlem yaparken son derece temkinli davranmaya itiyor.
Bu nedenle Suriye'nin listeden çıkarılması, ülkenin uluslararası mali ve ticari sisteme kademeli dönüşünün önündeki en önemli engellerden birini kaldırabilir.
Ancak karar, Suriye'ye uygulanan tüm ABD yaptırımlarının otomatik olarak kaldırıldığı anlamına gelmiyor. Başka kısıtlama ve tedbirler, ayrı yaptırım yasaları ve programlarıyla bağlantılı olduğundan bunların değiştirilmesi veya kaldırılması için bağımsız kararlar gerekiyor.
Esed'in devrilmesi dengeleri değiştirdi
ABD'nin Suriye politikasında Beşşar Esed rejiminin Aralık 2024'te devrilmesinin ardından büyük bir değişim yaşandı.
Yıllarca süren siyasi mücadele, yaptırımlar ve uluslararası izolasyonun ardından Şam'da Ahmed eş-Şara liderliğinde yeni bir yönetim ortaya çıktı.
Yeni Suriye yönetimi, uluslararası toplumla ilişkilerin yeniden kurulmasını, ekonominin canlandırılmasını ve ülkenin yeniden imar edilmesini başlıca öncelikleri arasına aldı.
Suriye, yıllarca süren savaşın altyapıya, enerji, sanayi, konut ve temel hizmetler sektörlerine verdiği zararın ardından büyük ekonomik zorluklarla karşı karşıya.
Şam, yabancı yatırımları çekmek ve ülkeyi küresel bankacılık sistemine yeniden bağlamak amacıyla ABD ve Avrupa ülkelerini kendisine uygulanan yaptırım ve kısıtlamaları hafifletmeye veya kaldırmaya ikna etmeye çalıştı.
Trump yönetimi Şam'la ilişkileri normalleştirmeye yöneliyor
ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, 2025 ve 2026 yıllarında Washington'ın yeni Suriye hükümetine yönelik politikasını değiştirmek ve ülkeye uygulanan ekonomik baskıyı azaltmak için bir dizi adım attı.
Süreç, 2026 yazında ABD yönetiminin Kongre'yi Suriye'nin teröre destek veren ülke sınıflandırmasını kaldırma niyeti konusunda bilgilendirmesiyle kritik bir aşamaya ulaştı.
Gerekli inceleme ve bildirim süresinin tamamlanmasının ardından kararın yürürlüğe girmesinin önü açıldı.
Bu, ABD'nin teröre destek veren ülkeler listesi tarihindeki en uzun süreli sınıflandırmalardan birinin sona ermesi anlamına geliyor.
Suriye ekonomisi için büyük önem taşıyor
Kararın en önemli sonuçları ekonomi alanında ortaya çıkabilir.
Suriye'nin savaş yıllarında zarar gören şehirleri, konutları, yolları, enerji şebekelerini ve sanayi tesislerini yeniden inşa etmek için büyük yatırımlara ihtiyacı var.
Ancak ABD yaptırımları ve Suriye'nin teröre destek veren ülke olarak sınıflandırılması, Suriye pazarıyla çalışmak isteyen uluslararası bankalar ve büyük şirketler önünde yıllarca önemli bir engel oluşturdu.
Yeni karar bu engellerin en önemlilerinden birini ortadan kaldırıyor.
Yeni Suriye hükümeti, ülkeyi küresel bankacılık sistemine yeniden dahil etmeye, ticareti ve para transferlerini kolaylaştırmaya ve yeniden imar süreci için gerekli yatırımları çekmeye çalışıyor.
Suriye'yi küresel mali sisteme döndürme girişimleri
Son dönemde ABD'nin kısıtlamaları hafifletmesiyle uluslararası finans kuruluşlarının Suriye pazarına ilgi gösterdiğine dair işaretler ortaya çıkmaya başladı.
Şam, Suriye bankalarını uluslararası finans ağlarına yeniden bağlamaya ve ödeme ve para transferi altyapısını geliştirmeye çalışıyor.
Bu adımlar, yurt dışında yaşayan Suriyelilerin yanı sıra ülke içindeki yeniden imar ve yatırım projelerine katılmayı değerlendiren şirketler açısından da özel önem taşıyor.
ABD'nin sınıflandırmayı kaldırması, uluslararası finans kuruluşlarının Suriye'yle işlem yapmasını engelleyen hukuki risklerin bir bölümünü azaltabilir.
Heyet Tahrir eş-Şam ve Ahmed eş-Şara dosyası
Heyet Tahrir eş-Şam dosyası, özellikle Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara'nın siyasi ve askeri geçmişi nedeniyle Washington ile Şam arasındaki yeni ilişkilerin en hassas başlıklarından biri olmayı sürdürüyor.
Eş-Şara, Esed rejiminin devrilmesinden önce Heyet Tahrir eş-Şam'a liderlik etti.
Örgütün kökleri, önceki dönemlerde Nusra Cephesi ve El Kaide ile bağlantılı gruplara dayanıyor. Eş-Şara daha sonra El Kaide ile ilişkisini kestiğini açıkladı ve örgütün siyasi ve teşkilat yapısını yeniden şekillendirmeye yöneldi.
Esed rejiminin devrilmesiyle eş-Şara, muhalif silahlı güçlerin en önemlilerinden birinin liderliğinden Suriye'deki yeni siyasi sistemin merkezine geçti.
Bu nedenle Washington'ın Heyet Tahrir eş-Şam'la bağlantılı sınıflandırma ve yaptırımlara yaklaşımı, ABD-Suriye ilişkilerinin yeniden şekillendirilmesi sürecinin temel unsurlarından biri haline geldi.
Listede yalnızca üç ülke kaldı
Suriye'nin çıkarılmasının ardından ABD'nin teröre destek veren ülkeler listesinde üç ülke kaldı:
Suriye, listede en uzun süredir yer alan ülkelerden biriydi. Bu nedenle sınıflandırmanın kaldırılması, ABD'nin Orta Doğu politikasında dikkat çekici bir değişim oluşturuyor.
Yaklaşık yarım yüzyıllık dönem sona erdi
Karar, yaptırım ve ekonomik kısıtlamalar konusunu aşan geniş siyasi ve jeopolitik anlamlar taşıyor.
Washington ile Şam arasındaki ilişkiler, Hafız Esed döneminden başlayarak Suriye-İran ilişkileri, Şam'ın Lübnan'daki rolü ve Hizbullah'a desteği, Suriye savaşı ve Beşşar Esed rejimine uygulanan kapsamlı yaptırımlara kadar onlarca yıl boyunca uzun gerilim dönemlerinden geçti.
Ancak önceki rejimin devrilmesi siyasi tabloyu köklü biçimde değiştirdi.
ABD bugün, istikrar ve Suriye ekonomisinin yeniden inşası sürecine destek verirken yeni Suriye yönetimiyle farklı bir ilişki kurmaya çalışıyor.
Bu nedenle Suriye'nin teröre destek veren ülkeler listesinden çıkarılması, yalnızca yaptırım sisteminde teknik bir değişiklik değil; ABD'nin 1979'dan beri Şam'a yönelik politikasında bir dönemin kapanması anlamına geliyor.
Güvenlik sorunları sona ermedi
Bu tarihi değişime rağmen karar, Suriye'deki güvenlik risklerinin sona erdiği anlamına gelmiyor.
Ülke, silahlı gruplar, terör, iç gerilimler ve bazı bölgelerde çatışma çıkma riskiyle bağlantılı zorluklarla karşı karşıya olmayı sürdürüyor.
ABD'nin bu adımı esas olarak Beşşar Esed yönetiminin sona ermesinin ardından Washington'ın Suriye devletine ve yeni yönetime yönelik tutumunun değiştiğini gösteriyor; tüm güvenlik ve siyasi sorunların çözüldüğünü ilan etmiyor.
Bununla birlikte 24 Ağustos 2026 tarihli karar, Şam için önemli bir siyasi ve ekonomik kazanım oluşturuyor.
Suriye'nin ABD listesine alınmasından yaklaşık 47 yıl sonra, yeni hükümetin uluslararası ilişkileri yeniden kurma, yatırımları çekme ve Suriye ekonomisini küresel mali sisteme yeniden bağlama çabalarının önündeki en büyük engellerden biri kaldırıldı. Böylece onlarca yıllık izolasyon ve savaşın ardından yeni bir dönemin başlamasının önü açıldı.
