Umman, İran'a, Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerde gönüllü ücret alınmasını içeren ve Körfez ülkeleri tarafından desteklenen bir yönetim planı sundu. Reuters'ın haberine göre plan, İran'ın boğaz üzerinde tek başına kontrol sahibi olmamasını esas alıyor.
Bir üst düzey İranlı kaynak, Tahran'ın Umman'dan gelen önerilere henüz yanıt vermediğini ifade etti. Teklifin, ABD ile İsrail'in İran'a karşı savaşının boğazdaki ticarete verdiği zararı sona erdirmek için bir zemin oluşturması amaçlanıyor.
İran, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta başlattığı saldırıların ardından boğazı kendi gemileri dışındaki tüm gemilere fiilen kapatmıştı. Geçen ay varılan kısmi yeniden açma mutabakatı, İran'ın onaylamadığı bir geçiş kanalını kullanan gemilere ateş açması üzerine Temmuz başında çökmüştü. İran daha önce boğazı Umman ile birlikte yönetmek ve kullanan gemilerden hizmet bedeli almak istediğini açıklamıştı. Washington ise savaş öncesindeki serbest geçiş rejimine dönülmesini talep ediyor ve zorunlu ücretin yasadışı olacağını savunuyor.
Gönüllü ücret ve Malakka modeli
Reuters'a konuşan bir Körfezli kaynak ile bir Batılı diplomata göre, Umman'ın önerisinde ücretler gönüllü olacak. Sistem, Asya'daki Malakka Boğazı'nda uygulanan ve Endonezya, Malezya ile Singapur'un gemilerden seyrüsefer, çevre koruma ve arama-kurtarma faaliyetlerini finanse etmek için gönüllü katkı istemesine benzetiliyor.
Batılı diplomat, modeli uçak biletlerinde yolcuların emisyonlarını dengelemek için isteğe bağlı işaretleyebildiği karbon vergisine benzetti. Katar Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamaya göre Körfez İşbirliği Konseyi dışişleri bakanları salı günü video konferansla bir araya gelerek çatışmadaki son gelişmeleri ve su yolundan geçiş özgürlüğü ile güvenliğine dair iş birliğini artırma yollarını görüştü.
İran'dan Trump'ın varlık planına ret
İran devlet medyasının haberine göre İran müşterek askeri komutanlığı, Trump'ın gemilere verilen zararların dondurulmuş İran varlıklarından ödenmesi önerisini bir kez daha reddetti. Komutanlık, bu tür ödemeleri kabul eden herhangi bir ülke veya şirketin Hürmüz Boğazı'ndan geçişine İran silahlı kuvvetleri tarafından izin verilmeyeceğini duyurdu.
Trump yeni saldırı tehdidinde bulundu
ABD Başkanı Donald Trump, askeri komutanların stratejinin sınırına gelindiği yönündeki tavsiyesi üzerine yeni hava saldırısı kampanyasını durdurdu. Fox News'e konuşan Trump, "Sanırım şu an çok güçlü bir pozisyondayız" dedi ve anlaşma sağlanmaması halinde yeni saldırılara hazır olduğunu yineledi. Trump, Tahran'ın ana nükleer tesislerinden birinin yakınındaki yer altı tesisi Pickaxe Dağı'nı da hedef alabileceğini belirterek "Anlaşma yapmazsak orayı çok kolay hallederiz" ifadesini kullandı.
İran, ABD ile yeni müzakere arayışında olmadığını belirtiyor ve Washington'u geçen ay savaşı sona erdirmek için yapılan çerçeve anlaşmasını ihlal etmekle suçluyor. İran ayrıca Washington saldırmadığı sürece ateşkesi sürdüreceğini bildirirken pazartesi günü Ürdün, Suudi Arabistan ve İran'ın kuzeyinde insansız hava aracı saldırıları rapor edildi; salı günü Ürdün bir İHA'nın daha düşürüldüğünü duyurdu.
Petrol fiyatları sert düştü
ABD bombardımanının hafta sonu durması petrol fiyatlarında pazartesi günü yaklaşık yüzde 8'lik düşüşe yol açtı, salı günü de gerileme sürdü. Brent ham petrol vadeli işlemleri salı sabahı varil başına yaklaşık 87 dolara kadar inerek yüzde 1,6 değer kaybetti. Washington ve Tahran Haziran ayında İran'ın nükleer programı gibi temel meseleleri çözmek üzere ağustos sonuna kadar müzakereleri başlatmayı öngören bir çerçeve üzerinde anlaşmıştı.
