Britanya Başbakanı Andy Burnham, ülkesinin Avrupa Birliği’nden ayrılması konusunda şimdiye kadarki en net tutumunu açıklamaya hazırlanıyor. Ofisinin önceden dağıttığı konuşma alıntılarına göre Burnham, pazartesi akşamı başkentteki finans merkezinde düzenlenen Londra Belediye Başkanı’nın yıllık yemeğinde şu ifadeleri kullanacak: «Elde ettiğimiz Brexit başarılı olmadı. Kazandığımızdan daha fazlasını kaybettik».
Burnham, Brexit tartışmasını «İmparatorun yeni giysileri» hikâyesine benzeterek hiç kimsenin açık gerçeği söylemeye cesaret edemediğini ve «imparatorun çıplak» olduğunu söyleyecek. Burnham, «Kazandığımızdan daha fazlasını kaybettik» ifadesini cumartesi günü Galler’de düzenlenen İşçi Partisi konferansında da kullanmıştı.
Londra Brüksel zirvesinden ne istiyor?
Açıklamalar, 20 Kasım Cuma günü Brüksel’de yapılması planlanan Britanya-Avrupa zirvesinden dört gün önce geldi. Burnham zirvede Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Avrupa Konseyi Başkanı António Costa ile görüşecek. Londra, gıda ve tarım ürünlerindeki sınır kontrollerini azaltacak, emisyon ticareti sistemlerini birbirine bağlayacak ve gençlerin iki taraf arasında çalışmak ve ikamet etmek için hareketini kolaylaştıracak anlaşmalar istiyor. Hükümet, bu anlaşmaların gayrisafi yurt içi hasılayı yüzde 0,4, yani yaklaşık 17 milyar sterlin artırabileceğini tahmin ediyor.
Burnham, herhangi bir anlaşmanın İşçi Partisi’nin kırmızı çizgilerine uyması gerektiğini belirtiyor. Buna göre mevcut parlamento döneminde Avrupa tek pazarına, gümrük birliğine veya kişilerin serbest dolaşımına dönüş olmayacak. Burnham ayrıca anlaşmanın, «Mikrefield testi» olarak adlandırdığı ölçüt kapsamında insanların günlük yaşamını somut biçimde iyileştirmesini şart koşuyor; bu ad, seçim bölgesinden geliyor.

Bu durum Britanya’nın Körfez’deki ortakları için ne anlama geliyor?
Britanya’nın Avrupa Gümrük Birliği dışında kalması, aralarında geçen mayıs ayında anlaşmaya varıldığı açıklanan Körfez İşbirliği Konseyi ülkeleriyle serbest ticaret anlaşmasının da bulunduğu ticaret anlaşmalarını kendi başına yapma hakkını koruduğu anlamına geliyor. Söz konusu anlaşma, Londra’nın Brexit sonrasında tek başına müzakere ettiği en önemli anlaşmalardan biri olarak görülüyor. Anlaşmanın onay süreci devam ediyor.
Körfez İşbirliği Konseyi Genel Sekreteri Casim el-Budeyvi’ye göre konsey ülkeleri ile Britanya arasındaki ticaret hacmi 2025’te yaklaşık 70 milyar dolara ulaştı. Britanya hükümeti, anlaşmanın Britanya’nın Körfez ülkelerine ihracatının yaklaşık yüzde 93’ündeki gümrük vergilerini kaldıracağını tahmin ediyor. El-Budeyvi, 12 Kasım’da Londra ile serbest ticaret anlaşmasını bu yıl ilerletme konusunda uzlaşı bulunduğunu doğruladı. Burnham, 21 Ekim’de Umman Sultanı Heysem bin Tarık’ı Downing Street’te kabul etmişti.

İçeriden eleştiriler
Buna karşılık, ayrılma kampanyasına liderlik eden eski Başbakan Boris Johnson, Telegraph gazetesine yaptığı açıklamada Burnham’ın konuyu yeni bir referanduma götürmesi halinde Britanyalıların yeniden Brexit lehine «kesinlikle» oy vereceğini söyledi. Muhafazakâr Parti Genel Başkan Yardımcısı Alex Burghart ise başbakanı, «ülkenin uzun zaman önce sonuçlandırdığı» bir tartışmayı yeniden açmakla suçladı.
Temmuz ayında Keir Starmer’ın istifasının ardından başbakanlık görevini üstlenen Burnham ise Brüksel’le yapılması beklenen anlaşmayı «iki tarafın da kazançlı çıkacağı» bir anlaşma olarak nitelendiriyor ve hükümetinin yaklaşımının «köprüleri yakmak değil, iş birliği yapmak» olduğunu söylüyor.
Fotoğraflar: Britanya Başbakanlık Ofisi (No 10 Downing Street). Kaynaklar: Reuters, Guardian, Irish Times, Arab News, Suudi Arabistan Basın Ajansı.