15 yaş altındaki çocukların sosyal medya platformlarında hesap oluşturmasını yasaklayan düzenleme, Fransa'da 21 Temmuz'da iki meclis tarafından kabul edildi. Yasa yürürlüğe girmeden önce Anayasa Konseyinin incelemesinden geçecek.
Düzenlemenin takvimine göre 15 yaşını doldurmayan çocuklar 1 Eylül 2026'dan itibaren yeni hesap açamayacak. Halen kullanılan hesapların tasfiye işlemlerinin de 1 Ocak 2027'ye kadar tamamlanması planlanıyor.
Yasa hangi hizmetleri kapsıyor
TikTok, Instagram, Facebook, Snapchat, X ve Reddit'in yanı sıra oyun hizmetlerine eklenen sosyal ağ özelliklerinin de yasak kapsamına alınması bekleniyor. Eğitim ile bilimsel başvuru kaynakları ise kapsam dışında bırakılıyor.
Kanun, kapsama girecek platformları isim isim saymıyor; bunun yerine 2004 tarihli kanunun 6. Maddesinde yer alan genel tanıma gönderme yapıyor. Bu yaklaşım, sosyal işlevleri başka ürünlerin bünyesinde sunulan melez hizmetlerin hangi kategoriye dahil edileceği sorusunu açık bırakıyor.
Fransa'da ilkokul ve ortaokullarda uygulanan cep telefonu yasağının 2026-2027 öğretim yılından itibaren liselere de genişletilmesi planlanıyor. 2024 tarihli bir araştırmaya göre Fransızların yüzde 73'ü, 15 yaş altı çocukların sosyal medya kullanımının yasaklanmasını destekledi.
Yaş kontrolü metinde yer almadı
Milletvekili Laure Miller'ın Kasım 2025'te sunduğu ilk taslakta, platformların düzenleyici kurum Arcom'ın belirleyeceği teknik kılavuzlara uygun yaş doğrulama araçları kullanması öngörülüyordu. Taslak ayrıca kurallara uymayan platformlara küresel cirolarının yüzde 3'üne kadar para cezası verilmesini ve çocuklar açısından zararlı kabul edilen platformların bir listede toplanmasını içeriyordu.
Önceki metin, 18 yaş altındaki tüm kullanıcıların 22. 00-08. 00 saatleri arasında platformlara erişiminin kesilmesini de planlıyordu. Avrupa Komisyonu 6 Temmuz tarihli gerekçeli görüşünde 15 yaş sınırına veya yaş doğrulama zorunluluğuna doğrudan karşı çıkmadı; itirazlarını, ulusal denetim yapısının Dijital Hizmetler Yasası kapsamındaki uyumlu denetim sistemiyle çakışması üzerinde yoğunlaştırdı.
Yasama görüşmeleri sırasında platform listesinden vazgeçildi ve Arcom'a denetim yetkisi tanıyan hükümler de metinden çıkarıldı. Son biçimiyle kanun, 15 yaş altındakilerin hesap sahibi olamayacağını söylerken platformların yaş tespitini hangi yöntemle yapacağını veya mevcut hesapları nasıl saptayıp askıya alacağını belirtmiyor.
Fransa'da hizmet veren büyük platformların çoğunun başka Avrupa Birliği ülkelerinde bulunması, menşe ülke ilkesini de gündeme taşıyor. Dijital İşlerden Sorumlu Bakan Anne Le Henanff, yaş doğrulama araçlarının mevcut ve etkili olduğunu savunuyor. Uygulamanın hayata geçirilmesinde Dijital Hizmetler Yasası kapsamındaki yaptırım mekanizmaları önem taşıyor.
Avustralya uygulaması örnek gösteriliyor
Avustralya'da sosyal medya yasağı başlamadan önce çocukların yaklaşık yüzde 86'sı en az bir kısıtlı platformu kullanıyordu. Uygulamadan üç ay sonra bu oran yüzde 81'in üzerinde kaldı. Günlük kullanım yüzde 60'tan yüzde 58'e, hesap sahipliği ise yüzde 52,4'ten yüzde 42,1'e düştü.
Çocukların yarısı platformların kendilerinden yaş doğrulaması talep etmediğini, yüzde 7,4'ü de sanal özel ağ kullandığını söyledi. Avustralya'da düzenleyici kurum ve 49,5 milyon Avustralya doları tutarındaki ceza tavanı bulunmasına rağmen mevcut hesapların önemli bir bölümünün tespit edilip kapatılmaması, Fransa'daki uygulama tartışmasının başlıca konularından biri oldu.
Avrupa'da farklı yaş sınırları gündemde
Danimarka 15 yaş, Yunanistan 2027'den itibaren 15 yaş, Avusturya 14 yaş, İspanya ve Slovenya ise 16 yaş sınırını gündemine aldı. Bu ülkelerdeki çalışmalar, Avustralya'daki sonuçlar ve Avrupa Komisyonunun yaş doğrulama altyapısına yönelik hazırlıklarıyla aynı dönemde ilerliyor.
Türkiye'de de Türkiye Büyük Millet Meclisinin 22 Nisan 2026'da benzer yönde bir düzenlemeyi kabul ettiği ve yaptırımların baştan tanımlandığı aktarılıyor. Avrupa Komisyonunun 2026 sonuna kadar yaygınlaştırmayı hedeflediği yaş doğrulama altyapısı devreye girmeden Fransa'daki yasağın ne ölçüde uygulanabileceği belirsizliğini koruyor.
