Deniz trafiği izleme hizmeti TankerTrackers. Com, İran medyasında Hürmüz Boğazı'nda "ABD tarafından önerilen güzergah" kullanıldıktan sonra karaya oturduğu iddia edilen geminin aslında Mart ayından bu yana aynı noktada mahsur kaldığını duyurdu.
Komoros bandıralı Arista adlı geminin, ABD ve Avrupa Birliği tarafından yaptırım uygulanan İranlı petrol kralı Muhammed Hüseyin Şamkhani tarafından yönetilen bir operasyonun parçası olduğu kaydedildi.
Muhammed Hüseyin Şamkhani kimdir?
Şamkhani, İran'ın petrol taşımacılığı alanında faaliyet gösteren ve Batılı ülkelerin çok sayıda yaptırımına maruz kalan bir iş insanı. İran'ın eski dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in kıdemli siyasi danışmanı olan merhum Ali Şamkhani'nin oğlu.
Ali Şamkhani, İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi'ne (SNSC) 2023 yılına kadar on yıl boyunca başkanlık etti. 28 Şubat'ta Tahran'a düzenlenen ABD-İsrail ortak saldırılarında hayatını kaybettiği bildirildi. Bu saldırılar İran ile savaşı tetiklemiş ve Hamaney'in de ölümüne yol açmıştı.
Mart ayında Saraybosna merkezli Organize Suç ve Yolsuzluk Raporlama Projesi (OCCRP), Muhammed Hüseyin Şamkhani ve kardeşinin takma adlar ve Karayip "altın pasaportları" kullanarak Dubai'de 29 milyon dolarlık bir gayrimenkul portföyü oluşturduğunu ortaya koydu.
ABD ve AB ne diyor?
ABD Hazine Bakanlığı, Şamkhani'nin nakliye imparatorluğunun dev bir İran-Rus petrol kaçakçılığı ağının parçası olduğunu ve Hürmüz'deki Arista gemisinin de bu ağa dahil olduğunu belirtiyor.
ABD Hazinesi'ne göre Şamkhani ağı, İran ve Rus petrolünü satın almak için paravan şirketler kullanıyor, sevkiyat belgelerini tahrif ediyor, petrolü gemiler arasında sık sık aktarıyor ve alıcıların kendi paravan şirketleri aracılığıyla ödeme yapmasını sağlayarak para akışını gizliyor. Ek kârlar ise hedge fonlar ve diğer kara para aklama operasyonları aracılığıyla aktarılıyor.
Avrupa Komisyonu'na göre Şamkhani, "Milavous Group Ltd şirketini kullanarak ham petrolü Rusya'dan gelen çeşitli petrol ürünleriyle harmanlıyor ve bunları ihracat amacıyla yeniden markalandırarak kökenlerini gizliyor. "
Şamkhani'nin bu suçlamalara kamuoyu önünde yanıt verdiği bilinmiyor.
Hangi yaptırımlar uygulandı?
Şamkhani, ilk olarak geçen yıl Temmuz ayında ABD tarafından yaptırım listesine alındı. Nisan ayında ABD Hazine Bakanlığı, Şamkhani'nin ağına ek yaptırımlar getirdi. Hazine Bakanı Scott Bessent, "Hazine, Şamkhani ailesi gibi İran halkının sırtından kâr elde etmeye çalışan rejim elitlerini hedef alarak Ekonomik Hiddet ile agresif bir şekilde hareket ediyor" açıklamasını yaptı.
ABD Hazine Bakanlığı bildirisinde Şamkhani'nin "İran halkının sırtından, İran rejiminin en üst kademelerine bağlı bir aileyi zenginleştiren milyarlarca dolarlık bir İran ve Rus petrol satış imparatorluğunun başında olduğu" vurgulandı.
Avrupa Birliği yaptırım takip sitesine göre Şamkhani, AB yaptırımlarına da tabi ve "Rus petrol ticaretinde faaliyet gösteren bir iş insanı ve Rusya'nın 'gölge filosu' olarak adlandırılan yapının merkezi oyuncusu" olarak tanımlanıyor. Geçen yıl Ağustos ayında Birleşik Krallık da Şamkhani'ye yönelik mal varlığı dondurma, yöneticilikten men ve seyahat yasağı gibi yaptırımlar duyurdu.
İngiltere'nin Orta Doğu'dan Sorumlu Bakanı Hamish Falconer, "İngiltere, İran'ın istikrarsızlaştırıcı faaliyetlerini körükleyen kişilere yaptırım uyguluyor" dedi.
