İran'ın Hürmüz Boğazı'nda petrol tankerlerine müdahale ettiğini açıklaması, bölgedeki gerilimi ve küresel enerji piyasalarındaki tedirginliği tırmandırdı. Brent petrolün varil fiyatı cuma günü yüzde 1'den fazla artış kaydetti.
İran'ın Boğazda Müdahale İddiası
İran, Hürmüz Boğazı'ndan çıkmaya çalışan iki büyük petrol tankerini durdurduğunu, dört tankerin ise kendi müdahalesi sonrası geri döndüğünü öne sürdü. Küresel petrol sevkiyatının beşte birinin geçtiği bu stratejik su yolunda yaşananlar, İran'ın müttefiki Husilerin Kızıldeniz'deki Bab el-Mendeb Boğazı'nı tehdit etmesiyle birlikte Suudi Arabistan'ın ihracat rotalarını da risk altına sokuyor.
Petrol Fiyatları Temmuzda Hızla Yükseldi
Cuma günü Brent petrol vadeli işlemleri yüzde 1'den fazla artış gösterdi ve temmuz ayı boyunca yüzde 23 oranında değer kazanma yolunda ilerliyor. Reuters anketine katılan ekonomistler ve analistler, fiyatların yılın geri kalanında daha da yükseleceğini öngörüyor.
ABD-İran Gerilimi Tırmanıyor
ABD Başkanı Donald Trump, Fox News'e verdiği demeçte savaşın iyi gittiğini söyledi ancak ayrıntı vermedi. Camp David'deki kabine toplantısında İran ile hâlâ bir anlaşma sağlanabileceğine inandığını belirten Trump, Tahran'ın "sık sık sözünü tutmadığını" da sözlerine ekledi ve "onları vuracağını" ifade etti. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) ise perşembe günü Basra Körfezi üzerinden İran'ın petrol ihracatını ablukaya almaya devam ettiğini ve ağır bir hava saldırısı dalgasını başarıyla tamamladığını açıkladı.
İran'dan Misilleme Açıklaması
İran ordusu, ABD saldırılarına karşılık olarak cuma günü Kuveyt ve Bahreyn'deki Amerikan askeri tesislerini hedef aldığını duyurdu. Açıklamada, Hürmüz Boğazı yakınlarındaki Keşm Adası'nda bir eve düzenlenen saldırının gerekçe gösterildiği belirtildi. Kuveyt ordusu, saldıran droneları imha ettiğini, düşen enkaz nedeniyle bir miktar hasar oluştuğunu ancak can kaybı yaşanmadığını bildirdi. Bahreyn'den ise henüz bir açıklama yapılmadı.
Dimyat Limanı'ndaki Gizemli Saldırı
Mısır kabinesinin perşembe günü yaptığı açıklamaya göre, Süveyş Kanalı'na yaklaşık 160 kilometre uzaklıktaki Dimyat Limanı'nda bir drone saldırısı sonucu iki gemide yangın çıktı. Saldırıyı henüz üstlenen olmadı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Tahran'ın saldırıyla ilgisi olmadığını vurguladı ve tüm tarafları "İsrail'in komplolarına ve sahte bayrak operasyonlarına" karşı uyanık olmaya çağırdı. İsrail başbakanlığı ise Reuters'ın konuya ilişkin yorum talebine hemen yanıt vermedi.
Suudi Arabistan'dan Deniz Güvenliği Koalisyonu
İran'ın müttefiki Husiler, 20 Temmuz'da Suudi Arabistan'a karşı deniz ablukası ilan ederek İran savaşında yeni bir cephe açtı. Son saldırıların ardından Londra'daki deniz sigortası piyasası, Kızıldeniz'deki "yüksek risk" bölgesini Suudi limanlarına bitişik kıyı şeridini de kapsayacak şekilde genişletti. Suudi Arabistan ise perşembe günü Kızıldeniz bölgesinde uluslararası deniz taşımacılığını ve enerji tedarik yollarını korumayı amaçlayan çok uluslu bir deniz savunma koalisyonu planını duyurdu.
Umman'ın Arabuluculuk Teklifi
Reuters'a konuşan konuya yakın kaynaklara göre, Umman İran'a Hürmüz Boğazı'nın yönetimi için Körfez ülkelerince desteklenen ve geçişlerden gönüllü ücret alınmasını da içeren bir plan sundu. İran planı kamuoyunda reddetse de, yarı resmi ILNA ajansı Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bakai'nin Umman ile görüşmelerin sürdüğünü söylediğini aktardı. Öte yandan piyasa istihbarat şirketi Kpler'in verilerine göre, artan miktarda Suudi petrolü Kızıldeniz üzerinden Süveyş Kanalı ve SUMED boru hattına yönlendiriliyor. Asyalı müşteriler içinse bu yönlendirme Afrika çevresinde daha uzun bir rotayı zorunlu kılıyor.
