İran ve Umman, Orta Doğu'nun en stratejik su yollarından biri olan Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için kritik bir anlaşmaya yaklaştı. New York Times gazetesinin haberine göre, iki ülke boğazdaki gemi geçişlerini düzenleyen bir mutabakat üzerinde çalışıyor.
Anlaşma taslağına göre, Basra Körfezi'ne girecek gemiler İran kıyıları boyunca belirlenen bir rotayı izleyecek. Körfezden çıkacak gemiler ise Umman sularına yakın bir güzergahtan geçecek. Bu düzenlemenin bölgedeki güvenliği artırması ve ticari seyrüseferi kolaylaştırması bekleniyor.
Geçişler için hizmet bedeli planı
İranlı yetkililer, New York Times'a yaptıkları açıklamada, geçişler için çevresel etkileri karşılamak, güvenliği sağlamak ve personel giderlerini finanse etmek amacıyla bir "hizmet bedeli" alınacağını belirtti. Bu gelirin İran ve Umman arasında eşit paylaşılacağı ifade edildi.
Ancak görüşmelere yakın bir ABD'li yetkili, aynı gazeteye yaptığı değerlendirmede, Hürmüz Boğazı'ndan geçici rotalar üzerinden yapılacak seyrüseferin İran'ın iznine veya herhangi bir ödemeye tabi olmayacağını öne sürdü.
Trump saldırıları iptal etti
ABD Başkanı Donald Trump, pazar günü yaptığı açıklamada, şekillenen anlaşma çerçevesinde İran'a yönelik planlanan saldırıları iptal ettiğini duyurdu. Trump, anlaşmanın ana hatlarının Hürmüz Boğazı'nın açılması ve nükleer program konusunda mutabakat içerdiğini söyledi. New York Times'a göre, bu anlaşma İran ve Umman'ın 60 gün içinde boğazın açılması konusunda uzlaşmasını öngörüyor.
Pentagon'dan kuşkulu tepki
New York Times'ın haberine göre, Pentagon'un üst düzey yetkilileri İran-Umman arasındaki yakınlaşmaya şüpheyle bakıyor. Yetkililer, anlaşma şartlarının ABD'nin İran karşısında teslimiyeti anlamına geleceğini savunuyor. Ayrıca gemilerin Umman sularına yakın rotalardan geçse bile bölgede çok sayıda mayın bulunduğunu ve gemilerin güvenli geçiş için İran ile koordinasyon kurmak zorunda kalacağını iddia ediyor.
Son dönemdeki gerginlik
Trump, 8 Temmuz'da İran ile 18 Haziran'da varılan ateşkesin artık geçerli olmadığını açıklamış, ABD ordusu aynı tarihten itibaren İran'a yönelik bir dizi saldırı düzenlemişti. ABD Merkez Komutanlığı, bu saldırıların Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilere yönelik İran eylemlerine misilleme olduğunu iddia etmişti. İran ordusu ise Orta Doğu'daki bazı ABD üslerine misilleme saldırıları düzenlemiş ve Washington'u ateşkes mutabakatını ihlal etmekle suçlamıştı.