İran, ABD ile yaşanan askeri çatışmaların gölgesinde, stratejik Hürmüz Boğazı'nın yönetimini düzenleyen yeni bir yasa teklifini meclise getirdi. Sertlik yanlısı milletvekillerinin baskın olduğu parlamento, pazartesi gecesi düzenlenen bir oturumda "Hürmüz Boğazı ile Basra Körfezi'nin Güvenliği ve Sürdürülebilir İlerlemesi için Stratejik Eylem" başlıklı metni tartışmaya açtı.
Meclis Ulusal Güvenlik Komisyonu Başkanı Ebrahim Azizi, sosyal medyadan yaptığı açıklamada, "Hürmüz Boğazı'nın yönetimi konusundaki kırmızı çizgilerimizi savunmaya kararlıyız. Bu ilk adım; sonraki adımlar gelecek." dedi.
ABD ve İran'dan Karşılıklı Açıklamalar
ABD Başkanı Donald Trump, pazartesi günü yaptığı bir konuşmada, Washington'un boğazın "yeni koruyucusu" olarak gemilerden kargo değerinin yüzde 20'sini geçiş ücreti olarak almayı planladığını söyledi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise Trump'ın ücret alınması gerektiğini kabul etmesini olumlu karşıladığını belirterek, İran'ın boğazın "ebedi" koruyucusu sıfatıyla daha düşük ve "adil" bir bedel belirleyeceğini ifade etti.
İran ayrıca, gerilimin daha da tırmanması halinde, Yemen'deki Husiler vasıtasıyla bir diğer önemli su yolu olan Bab'ül Mendeb Boğazı'nı da kapatabileceği sinyalini verdi.
Yasa Teklifinin Taslak Detayları
Teklifin resmi metni henüz kamuoyuyla paylaşılmadı. Ancak Mayıs ayında devlet medyasında yayımlanan bir taslak, planın içeriğine dair ipuçları sunuyor. Taslağa göre, ABD veya İsrail bayraklı gemiler ile İran'ın "direniş eksenine" karşı hareket eden ülkelere ait askeri, istihbarat veya "düşmanca" gemilerin geçişine izin verilmeyecek. Tüm gemilerin izin alması, yük beyanında bulunması ve ücret ödemesi gerekecek. Bölge için yalnızca "Basra Körfezi" adı kullanılacak. Kuralları ihlal eden gemilere geçiş izni verilmeyecek ve kargo değerinin yüzde 20'sine kadar el konulabilecek.
Çatışmaların Ekonomik Etkisi ve Bölgesel Girişimler
ABD ordusu, son bir hafta içinde İran'da en az 11 vilayeti hedef alan yüzlerce hava saldırısı düzenledi. İranlı yetkililere göre bu saldırılarda 20'den fazla kişi hayatını kaybetti. Saldırıların en yoğun yaşandığı bölge, Hürmüz Boğazı'na bakan liman kenti Bender Abbas ve çevresi oldu. İran Devrim Muhafızları ve ordusu ise Bahreyn, Kuveyt ve Ürdün'deki ABD hedeflerine füze saldırılarıyla karşılık verdi.
Çatışmaların uzun süreceği beklentisi İran ekonomisini de olumsuz etkiledi. İran riyali, salı günü açık piyasada dolar karşısında 1,85 milyona kadar gerileyerek, Mayıs ayında görülen 1,9 milyonluk tarihi düşük seviyeye yaklaştı. Tahran Borsası'nda ana endeks ise 42 bin puan daha kaybederek 5 milyon puanın altına indi.
Umman, Katar ve Pakistan'ın arabuluculuk yürüttüğü süreçte, Umman Dışişleri Bakanı Badr Albusaidi, "geçiş serbestisini garanti altına alacak kalıcı bir çerçeve için karmaşık müzakerelerin başladığını" duyurdu.
