İran'da eski dini lider Ayetullah Ali Hamaney için başkent Tahran'da büyük çaplı anma törenleri başladı. Yetkililer, törenlerde İslam Cumhuriyeti'nin devamlılığı ve Hamaney'in öldürülmesinin intikamının alınacağı mesajını öne çıkardı.
86 yaşındaki Hamaney, 28 Şubat'ta ABD ve İsrail ile başlayan savaşın hemen başında düzenlenen bir hava saldırısında hedef alınmış ve hayatını kaybetmişti. Yaklaşık 37 yıl boyunca İran'ı mutlak bir güçle yöneten Hamaney'in ölümü, ülkede büyük yankı uyandırdı.
Kırmızı bayraklar ve 'Yükselmeliyiz' sloganı
Tahran'daki Büyük Musalla'da ve diğer toplanma alanlarında, Şii İslam'da şehadetle ilişkilendirilen ancak aynı zamanda intikam sembolü olarak da görülen kırmızı bayraklar dalgalandı. Törenlerin resmi sloganı ise "Yükselmeliyiz" olarak belirlendi. Bu slogana, kırmızı ve siyah zemin üzerine Hamaney'in sıktığı yumruk görseli eşlik etti.
Cumartesi sabahının erken saatlerinden itibaren binlerce kişi, suikasta uğrayan lider için saygı duruşunda bulunmak üzere Musalla'ya akın etti. Hamaney'in naaşı, bir kamyonla tören alanına getirilerek platform üzerinde sergilendi. Tabut, camla çevrili bir bölmede, Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) personelinin koruması altında tutuldu.
Sıkı güvenlik önlemleri
Başkentte yoğun güvenlik önlemleri dikkat çekti. Zırhlı araçlar, ağır makineli tüfekler ve keskin nişancılar tören bölgesinin çevresinde konuşlandırıldı. Musalla'ya girişte erkekler üst aramasından geçirilirken, taşınabilir şarj cihazı, kulaklık ve çakmak gibi elektronik eşyalara el konuldu.
Görevi devraldığı Mart ayından bu yana kamuoyu önüne çıkmayan yeni dini lider Mojtaba Hamaney, güvenlik gerekçesiyle cenaze törenine katılmadı.
'Kan intikamı' yeminleri
Devlet medyasının yayınladığı görüntülerde, metro istasyonlarında kalabalıkların "Amerika'ya ölüm" ve "İsrail'e ölüm" sloganları attığı görüldü. Al Jazeera'ya konuşan 55 yaşındaki Fatemeh, siyah çarşaflı bir grup kadınla birlikte Musalla'nın kuzey kapısında beklerken, "Hepimiz liderimizin kan intikamını almak için buradayız" dedi. Fatemeh, "Hepimiz onun oğlunu dinleyeceğiz. Devrimi ileriye taşıyacak" diye ekledi.
Cenaze programı ve ülke çapında kapanma
Hamaney'in naaşının Pazartesi günü Tahran'da düzenlenecek cenaze töreniyle şehirde gezdirilmesi, ardından Kum, Necef ve Kerbela gibi Şii kutsal mekanlarından geçirilerek Perşembe günü memleketi Meşhed'de toprağa verilmesi planlanıyor.
Ülke genelinde Pazartesi sonuna kadar resmi tatil ilan edilirken, yetkililer ülke çapında 10 milyon kişinin törenlere katılmasını bekliyor. Başkentin büyük bölümü bariyerlerle kapatıldı, resmi olmayan araçların giriş çıkışına izin verilmedi.
Tahran genelinde binlerce "mokeb" adı verilen geçici dini hizmet istasyonu kuruldu. Bazı gönüllüler kalabalığa bayrak ve pankart dağıtırken, sıcaklığın 36 dereceye ulaşması üzerine dev soğutma fanları çalıştırıldı ve ücretsiz içecek ikram edildi. Yetkililer şu ana kadar herhangi bir güvenlik olayı veya sağlık sorunu bildirilmediğini açıkladı.
Öte yandan, bazı İranlılar resmi tatili fırsat bilerek başkentin kalabalığından ve sıcağından kaçmak için Hazar Denizi kıyısındaki serin kuzey eyaletlerine yöneldi. Tahran-Şomal Otoyolu'nda uzun araç kuyrukları oluştu, yolcular saatlerce trafikte mahsur kaldı.
Uluslararası katılım ve tepkiler
Cuma günü düzenlenen devlet törenlerine onlarca ülkeden temsilci katıldı. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, İran ile ABD arasındaki müzakerelerde arabuluculuk yapan isim olarak en üst düzey katılımcılar arasında yer aldı. Avrupa ülkelerinin ise davet edilmediği bildirildi.
Törenlerde ayrıca Hamas, Yemen'deki Husiler ve Lübnan Hizbullahı'ndan üst düzey isimler de hazır bulundu. Hizbullah heyetinde, 2024'te İsrail tarafından öldürülen Hasan Nasrallah'ın aile üyeleri ile 2008'de Suriye'de öldürülen İmad Muğniye'nin yakınları yer aldı.
DMO Başkomutanı Ahmed Vahidi, savaşın başından bu yana ilk kez kamuoyu önüne çıkarak devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, "Düşmanlar, teslim olma arzularını mezara götüreceklerini bilmelidir" dedi. DMO'nun füze ve insansız hava aracı operasyonlarından sorumlu Havacılık ve Uzay Kuvvetleri Komutanı Mecid Musevi de törende görüldü.
Silahlı kuvvetler merkez karargahı, İsrail Savunma Bakanı Israel Katz'ın Mojtaba Hamaney'in "ölümle işaretlendiğini" söylemesinin ardından, törenler sırasında herhangi bir askeri eyleme karşı uyarıda bulunan bir bildiri yayımladı.
