İrlanda Başbakanı Micheál Martin, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun New York’ta düzenlenen 81. oturumunda Gazze ve Filistin’deki gelişmelere ilişkin konuştu. Martin, kanıtlar toplandığında ve tanıklar dinlendiğinde Gazze’de yaşananların tüm boyutlarıyla ortaya çıkacağını, bunun ardından dünyanın utanç duyacağını söyledi.
Martin, Gazze’nin yanı sıra küresel çatışmalar, iklim değişikliği, uluslararası hukuk ve yeni teknolojilerin yol açabileceği risklere de değindi. Çatışmaların en kırılgan kesimleri daha ağır etkilediğini, iklim değişikliğinin sonuçlarının ise dünyanın her yerinde hissedildiğini belirtti.
Uluslararası düzen için işbirliği çağrısı
Uluslararası hukukun tehdit altında olduğunu ifade eden Martin, yeni teknolojilerin öngörülemeyen riskler taşıdığını söyledi. Belirsizliğin bu şartlarda uluslararası sistemin temellerini zayıflattığını kaydetti.
Uluslararası işbirliğinin zorlaşması veya çok taraflılığın işlememesi nedeniyle ortak hareketten vazgeçmenin yanlış olacağını dile getiren Martin, küresel baskılara verilecek yanıtın işbirliğini azaltmak olmaması gerektiğini belirtti. Başkalarının sorunlarının herkesin sorunu olduğunu söyledi.
İrlanda’nın Avrupa Birliği Konseyi dönem başkanlığına da değinen Martin, Dublin’in birlik ruhunu güçlendirmeyi hedeflediğini açıkladı. Birleşmiş Milletler’in dayandığı barış, güvenlik, insan hakları ve kalkınma ilkelerine bağlılıklarını sürdüreceklerini belirten Martin, dünyanın bu ortak hedeflere birlikte ilerleyemediğini ve yoldan çıktığını ifade etti.
Filistin için iki devletli çözüm vurgusu
Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırılarının en kanlı dönemlerden birine ulaştığını söyleyen Martin, savaşın tahıl fiyatlarını yükselttiğini belirtti. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin daimi üyelerinden birinin sınırları güç kullanarak değiştirmeye çalışmasının Birleşmiş Milletler Şartı’nın açık ihlali olduğunu ve kabul edilemeyeceğini ifade etti.
Sudan’daki savaşın dış müdahale nedeniyle uzadığını savunan Martin, silah sağlayan, finansman sunan veya çatışmanın sürmesine katkıda bulunan tüm dış aktör ve devletlerin desteklerini kesmesi gerektiğini söyledi.
Gazze’de ateşkes bulunmasına rağmen sahadaki durumun değişmediğini ve İsrail saldırılarının sürdüğünü belirten Martin, uluslararası toplumun Filistin konusunda başarısız olduğunu dile getirdi. Onlarca yıllık yoksulluk, can kaybı ve gerilimin tek çözümünün, Filistin Devleti ile İsrail’in barış ve güvenlik içinde yan yana yaşayabileceği koşulları oluşturmak olduğunu söyledi.
Martin, bazı olumlu gelişmelerin de yaşandığını kaydetti. Daha fazla devletin Filistin Devleti’ni tanıdığını, Birleşmiş Milletler üyelerinin çoğunun New York Deklarasyonu’nu imzaladığını ve daha fazla ülkenin işgal altındaki Batı Şeria’da yerleşimcilerin yasa dışı şiddetine karşı adım attığını belirtti.
Buna rağmen zamanın daraldığını söyleyen Martin, sahadaki bazı aktörlerin iki devletli çözüm ihtimalini ortadan kaldırmaya yönelik kasıtlı adımlar attığını öne sürdü.
Gazze’de yaşananlara ilişkin sert eleştiri
İsrail’in Filistin Devleti’ni ortadan kaldırmaya yönelik olduğunu söylediği eylemlerin artık komplo teorileri olarak nitelendirilemeyeceğini savunan Martin, savaşta zarar gören binalarda sığınmak zorunda kalan insanların durumuna dikkat çekti. Bir binanın çökmesi sonucunda 8 çocuğun hayatını kaybetmesini örnek gösterdi.
Martin ayrıca insani yardım, gıda ve çadırların Gazze’ye kasıtlı olarak sokulmadığını öne sürdü. Gazze’de yaşananlara ilişkin tüm gerçekler ortaya çıktığında kimsenin "Bilmiyordum" diyemeyeceğini söyledi.
Batı Şeria’daki işgal ve şiddetin kalıcı barış ihtimalini tehdit edecek seviyeye ulaştığını belirten Martin, İsraillilerin Filistin topraklarını ele geçirdikten sonra cezasızlık içinde hareket etmeyi sürdürdüğünü öne sürdü. Filistinlilerin yerinden edilme, yıkım ve etnik temizlikle karşı karşıya olduğunu söyledi.
Filistin köylerinin yıkılması ve tarım arazilerinin yok edilmesine de değinen Martin, İrlanda’nın bu topraklarda kurulan İsrail yerleşimleriyle ticareti yasakladığını hatırlattı.
Lübnan ve Birleşmiş Milletler reformu
Martin, İrlandalı askerlerin barış gücü görevinde bulunduğu Lübnan bölgelerindeki İsrail askeri varlığının sona ermesi gerektiğini söyledi. İran, ABD ve İsrail arasındaki gerilimin müzakere masasında çözülmesi çağrısında bulundu.
Birleşmiş Milletler sisteminin reforme edilmesi gerektiğini belirten Martin, reformların hızla değişen dünyaya uyum sağlamak için zorunlu olduğunu ifade etti. Girişimlerin sonuç verebilmesi için üye devletlerin siyasi, mali ve pratik desteğine ihtiyaç bulunduğunu söyledi.
Krizlere müdahale edebilmek için yetkilerini kullanabilen bir Güvenlik Konseyi’ne ihtiyaç olduğunu dile getiren Martin, daimi üyelere verilen veto hakkının konseyi zayıflattığını ve organın meşruiyetine ilişkin sorulara yol açtığını belirtti.
Güvenlik Konseyi üyelerinin, yeterince temsil edilmeyen Afrika’dan ve sesi duyulmayan küçük devletlerden başlayarak günümüz dünyasını yansıtması gerektiğini ifade etti.