İsrail’de 27 Ekim’de yapılacak genel seçim öncesinde anketler, Gadi Eisenkot’un liderliğindeki Yashar partisinin Başbakan Benjamin Netanyahu’nun Likud partisinden daha fazla sandalye kazanabileceğine işaret ediyor. Ancak başbakanlık ve hükümet kurma ihtimali, küçük partilerin seçim barajını aşmasına ve seçim sonrasında hangi blokları destekleyeceğine bağlı olacak.
Yashar anketlerde Likud’un önünde
3-8 Eylül arasında yayımlanan araştırmalarda Yashar’ın Knesset’te 22 ila 25 sandalye kazanacağı tahmin edildi. Likud için öngörülen sandalye sayısı ise 20 ila 21 arasında kaldı.
Lazar Araştırma Enstitüsü’nün Maariv için 4 Eylül’de gerçekleştirdiği ankette Yashar 23, Likud 20 sandalye aldı. Israel Channel 13 adına Index araştırma merkezinin yaptığı çalışmada ise Yashar 22, Likud 21 sandalye olarak ölçüldü.
Channel 13’ün 27 Ağustos tarihli araştırmasında Yashar 24, Likud 19 sandalye kazanırken, 3 Eylül’de yayımlanan ankette iki parti arasındaki fark bir sandalyeye düştü. Salı günü yayımlanan son Maariv araştırmasında Yashar 25 sandalyeye çıkarken Likud 20 sandalyede kaldı.
İsrail Kamu Yayın Kuruluşu KAN’ın 6 Eylül tarihli anketinde Yashar’ın tek başına aldığı sandalye sayısı açıklanmadı, Likud için 20 sandalye tahmin edildi. Anketlerdeki hata payları ve partiler arasındaki sınırlı farklar, Likud’un seçim gününe kadar aradaki farkı kapatabileceğine işaret ediyor.
Başbakanlık için 61 milletvekilinin desteği gerekiyor
Yashar’ın seçimi birinci tamamlaması, Eisenkot’un otomatik olarak başbakan olacağı anlamına gelmiyor. İsrail’in parlamenter sisteminde hükümet kurmak için en az 61 milletvekilinin desteği gerekiyor.
Netanyahu’nun partisi sandıktan birinci çıkmasa da yeterli desteği bulması halinde hükümeti kurabilir. Muhalefet partileri toplamda daha fazla sandalye kazansa bile koalisyon ortaklığı veya dışarıdan destek konusunda anlaşma sağlayamazsa hükümet kuramayabilir.
Başbakan tercihini ölçen anketlerde de Eisenkot öne çıktı. Maariv’in 4 Eylül tarihli çalışmasında Eisenkot yüzde 48, Netanyahu yüzde 39 destek aldı. Channel 13’ün 3 Eylül tarihli araştırmasında ise Eisenkot yüzde 47, Netanyahu yüzde 37 oranına ulaştı.
Eski Başbakan Naftali Bennett de Maariv anketinde Netanyahu’nun önünde yer aldı. Bennett yüzde 43, Netanyahu yüzde 39 destek gördü. Bu oranlar siyasi desteği ölçse de başbakanlık sonucunu tek başına belirlemiyor.
Hendel-Zelekha ittifakı muhalefeti çoğunluğa taşıyabilir
Maariv’in 4 Eylül tarihli anketinde Yahudi muhalefet partileri 57, Netanyahu’nun ittifakı 51 sandalye aldı. Arap partileri için 12 sandalye tahmin edildi. Muhalefet altı sandalyelik üstünlük kurmasına rağmen hükümet çoğunluğu için gereken 61 sandalyenin dört gerisinde kaldı.
Channel 13’ün 3 Eylül tarihli araştırmasında Netanyahu’nun bloku ile Yahudi muhalefeti 53’er sandalye kazandı, Arap partileri 14 sandalyede kaldı. Aynı kanalın 27 Ağustos tarihli anketinde ise muhalefet 57, Netanyahu’nun bloku 48, Arap partileri 15 sandalye olarak ölçüldü.
KAN’ın 6 Eylül tarihli araştırması Netanyahu’nun blokuna 52, Eisenkot liderliğindeki muhalefete 51 sandalye verdi. Arap partileri 13, Yoaz Hendel ile ekonomist Yaron Zelekha’nın yeni ittifakı dört sandalye olarak tahmin edildi.
Son Maariv anketinde Netanyahu’nun bloku 47, muhalefet partileri 57 sandalye aldı. Hendel-Zelekha ittifakının dört sandalye kazanması halinde muhalefet, bu ittifakın desteğiyle 61 sandalyelik çoğunluğa ulaşabilecek.
Hendel ve Zelekha, partileri parlamentoya girmesi halinde hangi siyasi bloğu destekleyeceklerini açıklamadı. İttifakın tarafsız kalması, adaylardan herhangi birini desteklememesi ya da Netanyahu’nun yanında yer alması durumunda muhalefet hükümet kurmak için gereken çoğunluğu elde edemeyebilir.
Küçük partiler koalisyon hesabını değiştiriyor
Anketlerin toplam sonuçlarına göre Netanyahu yanlısı partiler 47-53, Yahudi muhalefeti 51-57 sandalye aralığında bulunuyor. Arap partileri 12-14 sandalye arasında tahmin edilirken Hendel-Zelekha ittifakı bazı araştırmalarda dört sandalye aldı.
Sonuçlar arasındaki hızlı değişimde küçük partilerin seçim barajını geçip geçememesi önemli rol oynuyor. Ofer Winter’ın Amcha Yisrael partisi, Channel 13’ün 3 Eylül ve Maariv’in 4 Eylül tarihli anketlerinde dört sandalye kazandı. Bezalel Smotrich’in Religious Zionism partisi ise beş ila altı sandalye aralığında gösterildi.
Amcha Yisrael ile Religious Zionism’in barajı geçtiği Channel 13’ün 3 Eylül tarihli araştırmasında Netanyahu’nun bloku 53 sandalyeye çıktı. Ancak son Maariv anketinde aşırı sağcı Amcha Yisrael sandalye elde edemedi ve Netanyahu’nun blokunun sandalye sayısı 47’ye geriledi.
Son Maariv çalışmasına göre Likud 20, Otzma Yehudit sekiz, United Torah Judaism ve Shas partileri yedişer, Religious Zionism ise beş sandalye aldı. Küçük sağ partilerin barajın altında kalması, bu partilere verilen oyların parlamentoda temsil edilmemesine ve Netanyahu’nun koalisyon seçeneklerinin daralmasına yol açabilir.
Aday listeleri seçim sonrası ittifakları etkileyebilir
Winter, Smotrich ile ittifak kurmayı reddederek bağımsız bir liste sundu. Bu karar, Religious Zionism lideri Smotrich’in eleştirilerine neden oldu.
Eisenkot da Yashar’ın, Bennett’in liderliğindeki ve Yair Lapid’in Yesh Atid partisinden adayları barındıran Together ittifakıyla birleşmek yerine seçime ayrı girmesine karar verdi. Bu tercihlerin, seçim sonrasında kurulabilecek koalisyonlara ilişkin belirsizliği artırdığı görülüyor.
Maariv’in 4 Eylül tarihli anketi 600 İsrailliyle yapıldı ve hata payı 4,4 puan olarak açıklandı. Channel 13’ün 3 Eylül tarihli araştırması 940 kişiyle gerçekleştirildi ve hata payı 4,3 puan olarak verildi. Son Maariv anketi de 600 kişiyle yapıldı ve hata payı dört puan olarak açıklandı.