İsrail’de sandıklar salı sabahı, milletvekillerini belirlemek üzere seçmenlere açıldı. Bu, 7 Ekim 2023 saldırısı ve ardından Gazze Şeridi’nde başlayan, üç yıl süren ve on binlerce Filistinlinin hayatını kaybetmesine yol açan savaştan bu yana yapılan ilk genel seçim.
Yerel saatle 22.00’ye kadar sürecek oy verme işlemi 12 binden fazla sandık merkezinde gerçekleştiriliyor. Yaklaşık 7,33 milyon kişi oy kullanma hakkına sahipken en az 35 parti listesi, Knesset’teki 120 sandalye için yarışıyor. Batı Şeria ve Gazze Şeridi’ndeki Filistinliler oy kullanamıyor. İsrail ordusu da seçim günü Batı Şeria’da kapsamlı bir kapatma uyguladı.
Reuters’a göre seçim, 1988’den bu yana ilk kez belirlenen tarihte yapılıyor.
Netanyahu hesap sınavında
Başbakan Benjamin Netanyahu’nun çok sayıdaki muhalifi, seçimleri İsrail’in nesillerdir karşılaştığı en büyük güvenlik başarısızlığından dolayı hesap vermesi için uzun zamandır beklenen bir fırsat olarak görüyor. Ancak Reuters, başbakanlık görevinde en uzun süre kalan Netanyahu’nun çoğunluğunu kaybetse bile rakiplerinin istediği hesaplaşmadan kurtulabileceğine işaret etti.
77 yaşındaki Netanyahu, güvenlik başarısızlığındaki sorumluluğunu reddediyor ve bağımsız bir soruşturma komisyonu kurulması çağrılarını geri çeviriyor. İsrail’in Gazze’de Hamas’a ve Lübnan ile İran’daki müttefiklerine karşı yürüttüğü savaşların daha barışçıl bir Orta Doğu’ya yol açacağını savunuyor. Netanyahu ayrıca dolandırıcılık, görevi kötüye kullanma ve rüşvet suçlamalarıyla yargılanıyor; hakkında Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından çıkarılmış bir tutuklama emri bulunuyor.
Times of Israel gazetesi seçimleri Netanyahu için bir hesaplaşma anı olarak niteledi ve iktidarda kalmasının birçok kişinin “kalplerinin ve umutlarının” yıkılması anlamına geleceğini yazdı.
Öne çıkan adaylar
Netanyahu ve Likud Partisi, savaşın ilk aylarında savaş kabinesinde görev alan eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot’un yanı sıra eski Başbakan Naftali Bennett ve muhalefet lideri Yair Lapid ile yarışıyor. Eisenkot, “Yashar” partisine liderlik ediyor.
Maariv gazetesinin son anketi, muhalefet bloğunun 54 sandalyeyle Netanyahu ittifakının 48 sandalyesinin önünde olduğunu gösterdi. Ankette Eisenkot, başbakanlık için doğrudan tercih sorusunda Netanyahu’yu yüzde 49’a yüzde 41 oranıyla geride bıraktı. Anketler, “Yashar”a 21 ila 23 sandalye, Likud’a ise 19 sandalye veriyor.
Çoğunluk beklenmiyor
Hiçbir partinin hükümet kurmak için gereken 61 sandalyelik çoğunluğu elde etmesi beklenmiyor; bu durum İsrail tarihinde yaşanmadı. Partilerin Knesset’e girebilmesi için yüzde 3,25’lik seçim barajını aşması gerekiyor. İlk sonuçların sandıkların kapanmasının ardından açıklanması, resmi sonuçların ise sekiz gün içinde duyurulması bekleniyor. Daha sonra Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, yedi haftaya kadar sürebilecek süre içinde hükümeti kurması için milletvekillerinden birini görevlendirecek.
Dindar Yahudilerin, yani Haredilerin askere alınması ve hayat pahalılığı, seçmenlerin öncelikli gündem maddeleri arasında yer alıyor. Gazze’deki sağlık yetkilileri, Ekim 2023’ten bu yana yaklaşık 74 bin 500 Filistinlinin hayatını kaybettiğini belirtiyor.
