Orta Doğu’daki bölgesel gerilimler ile Rusya ve Ukrayna arasındaki çatışmalar enerji arzına yönelik endişeleri canlı tutarken, ABD ve Çin arasındaki ekonomik görüşmeler küresel piyasalarda haftanın başlangıcına iyimserlik taşıdı. ABD Merkez Bankasının faiz politikasına ilişkin şahin beklentilere karşın Birleşmiş Milletler Zirvesi öncesindeki diplomasi trafiği risk iştahını destekledi.
Akaryakıt fiyatlarındaki yükseliş büyüme ve enflasyon beklentileri üzerinde baskı oluşturmayı sürdürürken, enerji maliyetlerindeki artış Fed’in para politikasına ilişkin şahin beklentileri güçlendirdi. Fed, geçen hafta Temmuz 2023’ten bu yana ilk kez faiz artırdı. Para piyasalarındaki fiyatlamalar, yıl sonuna kadar ilave bir faiz artışı yapılabileceği yönünde yoğunlaşırken, bu hafta çok sayıda Fed yetkilisinin açıklaması izlenecek.
Diplomasi beklentisi petrolü aşağı çekti
ABD’de düzenlenecek BM Zirvesi’nde, başta ABD ve Çin olmak üzere liderler düzeyinde birçok görüşme yapılması bekleniyor. Bu temaslardan olumlu sonuç alınabileceği ve jeopolitik risklerin azalabileceği beklentisi, petrol fiyatlarının haftaya düşüşle başlamasında etkili oldu.
Petrol fiyatlarındaki gerileme enflasyon endişelerini bir miktar hafifleterek riskli varlıklara yönelimi artırdı. Analistler, petrol arzına ilişkin sorunların azalmasının ekonomi ile merkez bankalarının yol haritalarını daha öngörülebilir hale getirebileceğini değerlendiriyor.
New York’taki ABD-Çin görüşmesinde bildirim mekanizması önerisi
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in ABD’ye yapması beklenen ziyaret öncesinde ABD ve Çin heyetleri New York’ta ekonomik ve ticari başlıkları görüştü. ABD heyetine Hazine Bakanı Scott Bessent, Çin heyetine ise Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng başkanlık etti.
JPMorgan Chase’in Manhattan’daki genel merkezinde gün boyunca süren görüşmenin ardından konuşan Bessent, Çin ile ticaret ve yapay zeka konusunda başarılı bir toplantı yaptıklarını söyledi. Tarafların yeniden bir araya gelme konusunda mutabık kaldığını belirten Bessent, ABD’nin iki ülke arasında bir bildirim mekanizması kurulmasını önerdiğini aktardı.
ABD’nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz da İran’ın müzakere masasına dönmesi için kapının açık olduğunu söyledi.
ABD’de tahvil faizi ve dolar takip edildi
ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi haftaya yüzde 5 seviyesinde yatay başladı. Geçen hafta Fed’in peş peşe faiz artırabileceği beklentisiyle 100 seviyesine çıkan dolar endeksi de yeni haftaya bu seviyelere yakın girdi.
Yüksek tahvil faizi ve güçlü doların alternatif maliyeti artırmasıyla altının ons fiyatı yüzde 0,5 düşerek 4 bin 355 dolara geriledi. Kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı da diplomasi beklentileriyle yüzde 2,1 azaldı ve 101,7 dolar oldu.
New York borsasında cuma günü S&P 500 endeksi yüzde 0,17, Nasdaq endeksi yüzde 0,3 yükselirken Dow Jones endeksi yüzde 0,18 değer kaybetti. ABD’de endeks vadeli kontratları haftaya pozitif başladı.
Avrupa’da enerji baskısı ve Ukrayna savaşı izleniyor
Avrupa borsaları cuma gününü negatif tamamladı. Piyasalarda BM Genel Kurulu’ndaki gelişmelerin yanı sıra enerji fiyatları ve bölge ülkelerindeki Satınalma Yöneticileri Endeksi verileri takip edilecek.
Orta Doğu’daki gerilim ile petrol ve gaz tedarikine ilişkin endişeler, Avrupa’daki yatırımcıların temkinli hareket etmesine yol açıyor. Rusya ile Ukrayna arasındaki çatışmaların yeniden şiddetlenmesi de jeopolitik riskleri canlı tutuyor.
Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna’da askeri amaçla kullanılan bir lojistik merkezi ile depo ve gemileri vurduğunu açıkladı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise ABD Başkanı Donald Trump ile savaşın sona erdirilmesine yönelik çalışmaları görüştüğünü ve ilerleyen günlerde New York’ta yapılması planlanan toplantıyı da ele aldıklarını söyledi.
Zelenskiy, Trump ile New York’ta buluşmak üzere anlaştıklarını ve diplomatik bir sürecin bulunduğunu ifade etti. Avrupa’da enerji maliyetlerinin ekonomiler üzerindeki baskısı sürerken Almanya, İngiltere ve Fransa’nın 10 yıllık tahvil faizleri yükseldi.
Cuma günü İngiltere’de FTSE 100 yüzde 1,45, İtalya’da FTSE MIB 30 yüzde 1,60, Fransa’da CAC 40 yüzde 1,49 ve Almanya’da DAX 40 yüzde 1,60 geriledi. Avrupa’da endeks vadeli kontratları ise haftaya alıcılı başladı.
Asya piyasalarında ABD-Çin iyimserliği
ABD ve Çin arasındaki görüşmelerden gelen olumlu sinyaller Asya borsalarında risk iştahını artırdı. ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in bu hafta yapması beklenen görüşmesinden olumlu sonuç çıkabileceği beklentisi öne çıktı.
Şi Cinping’in 23 Eylül’de ABD’yi ziyaret etmesi bekleniyor. Trump’ın ikinci iktidar döneminde ABD’nin tarife artışları ve teknoloji kısıtlamaları ile Çin’in nadir toprak elementleri üzerindeki kontrolüne ilişkin adımları, iki ülke arasındaki anlaşmazlıkların başlıca başlıkları arasında yer aldı.
Trump ile Şi Cinping’in 30 Ekim 2025’te Güney Kore’nin Busan kentinde yaptığı görüşmenin ardından taraflar, anlaşmazlık başlıklarında geçici uzlaşmaya ilişkin olumlu mesajlar vermişti. Petrol fiyatlarındaki gerileme de Asya piyasalarında risk iştahını destekledi.
Kapanışa yakın Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 1,3, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,5 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,5 yükseldi. Japonya’da piyasalar tatil nedeniyle kapalı kaldı.
Türkiye’de Erdoğan New York’a geldi
Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi cuma gününü yüzde 1,67 değer kaybıyla 13. 284,42 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat da akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,14 geriledi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, BM 81. Genel Kurulu’na katılmak ve çeşitli temaslarda bulunmak üzere ABD’nin New York şehrine geldi.
Sermaye Piyasası Kurulu, tasfiye edileceği açıklanan fonların portföy yapılarını ve piyasa gelişmelerini dikkate alarak tasfiye süresini üç aydan altı aya çıkardı. Kurul, 17 Eylül’de yedi portföy yönetim şirketinin tasfiye edilen 131 yatırım fonuna ilişkin süreçlerini yürütmek üzere Türkiye İş Bankası ve Ziraat Bankasını yetkilendirmişti.
Dolar/TL cuma gününü 48,7650 seviyesinde tamamladı. Kurda bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışa göre yüzde 0,1 artışla 48,8010 seviyesi görüldü.
Yurt içinde kapasite kullanım oranı, reel kesim güven endeksi ve ağustos ayı Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi verileri takip edilecek. BIST 100 endeksinde 13. 100 ve 13. 000 puan destek, 13. 400 ve 13. 500 puan direnç seviyeleri olarak izleniyor.
