Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve İran'a yönelik yaptırımların kaldırılması başlıklarını içeren yeni bir müzakere takvimi, Pakistan'ın ABD ile İran arasındaki doğrudan görüşmeleri yeniden başlatma girişimi kapsamında gündeme geldi.
Pakistan hükümetinden kaynaklar, iki ülke arasındaki aylardır süren savaşı sona erdirecek bir anlaşmaya ulaşılması amacıyla 60 günlük yeni bir süre önerildiğini söyledi. Washington, Tahran ve İslamabad'dan öneriye ilişkin resmi doğrulama yapılmadı.
İslamabad'ın yeni takvim önerisi
Öneri, önceki 60 günlük takvimin sona ermesinin ardından ortaya çıktı. İslamabad Mutabakatı çerçevesindeki bu takvim 17 Haziran'da başlamış ve 16 Ağustos'ta sona ermişti.
Pakistan hükümetinden kaynaklar, sürenin dolmasına rağmen ABD ile İran'ın yeni çatışmalar başlatmama konusunda zımni bir uzlaşıya vardığını ileri sürdü. Aynı kaynaklar, tarafların yeni önerilere ilişkin mesajları İslamabad üzerinden ilettiğini ve doğrudan görüşmelerden önce ön çerçeve üzerinde anlaşmaya çalıştığını aktardı.
Pakistan ordusunun başındaki Mareşal Asım Münir, son Tahran ziyareti sırasında İran yönetimiyle doğrudan müzakerelerin yeniden başlatılması ve Hürmüz Boğazı'nın açılması konularını görüştü.
Münir'e ziyarette eşlik eden Pakistan İçişleri Bakanı Muhsin Nakvi, temasların ardından önemli ilerleme kaydedildiğini söyledi. İran Cumhurbaşkanlığı Ofisi Sözcüsü Seyyid Mehdi Tabatabai ise ziyareti çok verimli olarak niteleyerek önemli diplomatik kazanımlar sağlandığını belirtti.
Washington ve Tahran arasındaki anlaşmazlıklar
Pakistan hükümetinden kaynaklar, Münir'in İran yönetimine ABD'nin ekonomik yaptırımların önemli bir bölümünü kaldırması karşılığında Hürmüz Boğazı'nın açılmasını öngören yeni teklifini ilettiğini ileri sürdü.
Washington, doğrudan görüşmelerin yeniden başlamasıyla boğazın aynı anda açılmasını istiyor. İran ise özellikle Lübnan'ın güneyindeki İsrail kaynaklı ateşkes ihlallerinin durdurulmasını, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için ön koşul olarak görüyor.
İran'ın Hizbullah ve Husilere desteği, güvenlik garantileri ve Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer özgürlüğü de taraflar arasındaki görüş ayrılıklarının sürdüğü başlıklar arasında yer alıyor. İran'ın yeni önerilere olumlu yaklaştığı, ancak temel konularda henüz belirli şartlar üzerinde anlaşma sağlanmadığı aktarıldı.
Pakistan'ın İranlı müzakerecileri görüşmeleri yeniden başlatmak üzere İslamabad'a davet ettiği bildirildi. Katar'ın başkenti Doha'da toplantı yapılması da seçenekler arasında bulunuyor.
Pakistan'ın arabuluculuk girişimi
Pakistan, ABD ile İran arasında 1979'da diplomatik ilişkilerin kesilmesinden bu yana yapılan en üst düzey doğrudan görüşmelere ev sahipliği yaptı. İslamabad'da 11-12 Nisan'da gerçekleştirilen görüşmeler sonuç alınamadan sona erdi.
ABD ile İran, 17 Haziran'da İslamabad Mutabakatı'nı imzalayarak nihai anlaşmaya yönelik müzakereleri başlattı. Ancak görüşmeler, güvenlik garantileri ve küresel enerji arzı ile ticaret açısından stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer özgürlüğü konularındaki anlaşmazlıklar nedeniyle durdu.
8 Nisan'da ateşkes sağlanmasının ardından Pakistan iki ülke arasındaki görüşmelere ev sahipliği yaptı. 8-24 Temmuz arasında ise ABD ve İran karşılıklı askeri saldırılar düzenledi. ABD, İran içindeki hedeflere saldırılar gerçekleştirirken İran da Ürdün, Bahreyn ve Kuveyt dahil bazı Arap ülkelerindeki ABD askeri tesisleri ve ekipmanlarını hedef aldı.
Çatışmaların 28 Şubat'ta başlamasından bu yana İran'da 3 bin 500'den fazla sivil ve askerin hayatını kaybettiği ileri sürüldü. Pentagon, savaş sırasında personeli arasında 18 ölüm ve 756 yaralanma bulunduğunu açıkladı.
