İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Hürmüz Boğazı’na ilişkin mutabakatın ABD tarafından ihlal edildiğini ve Tahran’ın bu duruma karşılık verdiğini açıkladı.
Cumartesi günü Tahran’daki İçişleri Bakanlığı binasında basın toplantısı düzenleyen Pezeşkiyan, anlaşma kapsamında boğazdan geçecek gemilerin İran ve Umman’ın talimatları doğrultusunda hareket etmesinin planlandığını söyledi. ABD’nin bu yükümlülüğü yerine getirmediğini ifade eden Pezeşkiyan, İran’ın ardından karşı adım attığını belirtti.
Hürmüz mutabakatının şartları
Pezeşkiyan, ABD ile haziran ayında yapılan mutabakatın İran açısından kazanımlar içerdiğini savundu. Diplomatik temaslar ile uzmanlar arasındaki müzakerelerin Washington’ı iş birliğine ittiğini öne süren İran Cumhurbaşkanı, ABD’yi "sömürgeci ve kibirli bir devlet" olarak tanımladı.
14 Haziran’da Pakistan’ın arabuluculuğunda varıldığı belirtilen mutabakatın ilk aşamasında, İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması karşılığında Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması öngörülüyordu. İran ayrıca 60 gün boyunca boğazdan geçen gemilerden ücret almamayı taahhüt etmişti.
Gemi güzergâhı anlaşmazlığı
Mutabakatın ardından ABD’nin İran’a ait varlıkları serbest bırakmadığı ve gemileri Umman kara suları üzerinden alternatif bir rotaya yönlendirmeyi planladığı belirtildi. Tahran, bu adımların anlaşma hükümlerine aykırı olduğunu değerlendirdi.
İran daha sonra Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğini kısıtladı. İran makamlarının izin almadan geçmeye çalıştığını belirttiği bazı gemiler de hedef alındı.
Pezeşkiyan’dan ekonomik sonuç vurgusu
Pezeşkiyan, 28 Şubat’tan bu yana İran’a yönelik ABD saldırıları ile İsrail saldırılarının ardından en büyük kaygısının yeni bir ABD saldırısı değil, ekonomik sonuçlar olduğunu söyledi.
İran Cumhurbaşkanı, savaşta ya da barışta önceliğinin halkın geçimi ve ülkenin ekonomik durumu olduğunu ifade etti. İran ile ABD arasındaki gerilimin mutabakata rağmen askeri çatışmaya dönüştüğünü belirten Pezeşkiyan, çatışmaların 8 Temmuz’da başladığını ve yaklaşık iki hafta sürdüğünü kaydetti.
İran’ın daha sonra Umman ile Hürmüz Boğazı’ndaki gemi geçişleri için güvenli koridorların belirlenmesi amacıyla görüşmelere yeniden başladığı aktarıldı.
