Rusya, Suriye'nin Tartus limanında kiraladığı askeri üssün bir bölümünü ticari lojistik merkezine dönüştürmek için hazırlık yapıyor. Suriyeli kaynaklar, projenin temmuz ortasında faaliyete geçirilmesinin planlandığını belirtti.
Merkezin, başlangıçta aylık 250 bin ton kargo kapasitesiyle buğday, tahıl, hayvan yemi, bitkisel yağ, kereste, çelik, klinker, kömür, pirinç, şeker ve mineral yağlar gibi geniş bir ürün yelpazesini işlemesi öngörülüyor. Proje, Suriyeli lojistik şirketi Rus Line ile Rusya-Suriye İş Konseyi çatısı altındaki Rus şirketlerin işbirliğiyle yürütülüyor.
Rus Line Genel Müdürü ve Rusya-Suriye İş Konseyi Danışmanı Ossama Ajaj, merkezin Tartus limanının 4 numaralı rıhtımında, deniz üssünün 'kısıtlı bölgesinde' faaliyet göstereceğini ifade etti. Diğer rıhtım ise Rus deniz operasyonlarına ayrılmaya devam edecek.
Ajaj, projenin ocak ayında Moskova'da Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şara ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında yapılan görüşmede şekillendiğini ve bu toplantının ekonomik işbirliğini canlandırmada bir dönüm noktası olduğunu söyledi. Planlanan merkez, Rusya'nın Karadeniz'deki Novorossiysk limanı ile Tartus arasında düzenli bir deniz rotası oluşturmayı ve malların Suriye ile komşu ülkelere dağıtılmasını amaçlıyor. Irak ve Ürdün birincil hedef pazarlar olarak belirlenirken, Suudi Arabistan, Kuveyt, Katar ve Bahreyn de hedefleniyor.
Liman İdaresinden Yalanlama
Tartus Liman İdaresi Sözcüsü Mazen Alloush, Rusya'nın limanda ticari lojistik merkezi işleteceği yönündeki haberleri 'tamamen asılsız' olarak nitelendirdi. Alloush, Suriye'nin limanları ve sınır kapılarıyla ilgili her türlü proje veya anlaşmanın yalnızca resmi hükümet kanalları aracılığıyla duyurulacağını vurguladı.
ABD'nin Endişeleri
ABD, Rusya'nın Suriye'deki ticari ve lojistik projelerini yakından izliyor. ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi, 'Rusya destekli ticari ve lojistik projeleri yakından izliyoruz ve bu tür girişimlerin ülkedeki istikrara katkıda bulunmayabileceğinden endişe duyuyoruz' dedi. Yetkili, ABD'nin Suriye'yi yeniden inşa sürecinde 'güvenilir kurumsal ortaklarla – özellikle ABD firmalarıyla' çalışmaya teşvik ettiğini ve Şam'ı Rusya'ya yönelik yaptırımlara uymaya çağırdığını belirtti. Temsilciler Meclisi Üyesi Joe Wilson da geçen ay Pentagon bütçesine Rusya'nın Suriye'deki etkisini azaltma seçeneklerini değerlendirmesi için bir değişiklik önergesi ekletti.
Rusya'nın Ekonomik Nüfuz Stratejisi
Rusya, Suriye'de askeri varlığının geleceği tartışılırken ekonomik kanallarla etkisini sürdürmeye çalışıyor. Suriye'nin ithal buğdayının yüzde 85'i – 2025-26 sezonu için 2,9 milyon ton – Rusya ve Rusya'nın ilhak ettiği Kırım'dan geliyor. Ayrıca Suriye'nin Rus ham petrolüne bağımlılığı arttı; 2025'te yaklaşık 16,8 milyon varil Rus petrolü ithal edildi.
Rusya'nın askeri istihbarat teşkilatı GRU'nun Aralık 2025'te başkanlık idaresine sunduğu gizli bir raporda, Suriye'de Rus nüfuzunu güçlendirebilecek ekonomik aktörlere desteğin artırılması tavsiye edildi. Raporda Rusya-Suriye İş Konseyi Başkanı Luay Yusuf'un bu stratejide kilit bir figür olarak gösterildiği belirtiliyor.
Uluslararası Kriz Grubu kıdemli Suriye danışmanı Nanar Havach, 'Rusya'nın Suriye üzerindeki hakimiyeti, tedarik ettiği ve sürdürdüğü şeylere ve asker çekilmesinden daha uzun süre etkili olan Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi oyuna dayanıyor' dedi. Havach, lojistik rolün Rusya'yı limanda fiziksel olarak tutarak üssün geleceği belirlenirken elini güçlendirdiğini sözlerine ekledi.