Suriye'de 2024'te Esad ailesinin devrilmesinden bu yana güney vilayetlerinde zaman zaman alevlenen gerilim, Suwayda'da yeniden çatışmaya dönüştü. Cuma günü, Druze çoğunluklu Ulusal Muhafızlar ile hükümet güçleri arasında çıkan şiddetli çatışmalarda en az 2 kişi hayatını kaybetti, 50'den fazla kişi yaralandı. Yaralılar arasında kadın ve çocukların da olduğu belirtildi.
Çatışmalar nasıl patlak verdi?
Suriye İnsan Hakları Gözlemevi (SOHR), hükümet güçlerinin ve müttefiklerinin Suwayda'nın batısındaki Tal Hadid bölgesi, el-Thaala yolu sanayi bölgesi ile Ümmü'l-Zeytun ve el-Matuna kasabalarına topçu ateşi ve ağır silahla saldırdığını bildirdi. Savaş izleme örgütü, 2 kişinin yaşamını yitirdiğini ancak bağlılıklarını belirtmediğini, 50'yi aşkın kişinin yaralandığını kaydetti.
Devlet televizyonu el-İhbariyye ise ismini vermediği güvenlik kaynaklarına dayandırdığı haberinde, bir grup silahlı kişinin Suwayda'nın batı kırsalındaki Tal Hadid bölgesindeki hükümet güvenlik güçleri mevzilerine saldırı başlattığını, iç güvenlik güçlerinin bu ilerleyişi püskürttüğünü ve 2 saldırganın öldürüldüğünü, 16 kişinin de yaralandığını duyurdu.
Ulusal Muhafızlar'dan suçlama
Druze liderliğindeki Ulusal Muhafızlar ise Cuma sabahı erken saatlerde yayımladığı bildiride, kentin batı ve kuzeybatı eksenlerinde konuşlu hükümet güçlerini çatışmayı başlatmakla suçladı. Grup, hükümet güçlerinin '2025 ateşkesiyle oluşturulan gerilimi azaltma bölgelerini açıkça ihlal ederek, insansız hava araçları ve çeşitli tip ağır ve orta makineli tüfeklerle sistematik saldırılar düzenlediğini' öne sürdü. Açıklamada, Ulusal Muhafız güçlerinin ateş kaynaklarına karşılık vererek saldırganlar arasında doğrudan ve teyitli isabetler sağladığı belirtildi. Suriye makamlarından ise henüz resmi bir açıklama gelmedi.
Gerilimin arka planı
Bu son tırmanış, Temmuz 2025'te hükümet ile yerel Dürzi liderler arasında varılan ateşkese rağmen yaşandı. Geçen yıl aynı dönemde Suwayda'da Dürzi azınlık ile Sünni Bedevi aşiretleri arasında ağır çatışmalar çıkmış, hükümetin müdahalesi sonrası intikam cinayetleri ve insan hakları ihlalleri yaşanmıştı. SOHR o dönemde, aralarında güvenlik güçlerine bağlı kişilerce infaz edilen 196 kişinin de bulunduğu en az 1. 339 ölüm kaydetmişti.
Son haftalarda bölgede adam kaçırma olayları, düzensiz çatışmalar ve silahlı saldırılar artmıştı. Geçen hafta, Ayed Nader adlı yaşlı bir adamın Ulusal Muhafız güçleri tarafından kaçırıldıktan sonra öldüğü bildirilirken, Pazar günü de vilayetin güneydoğusunda iki aile arasındaki anlaşmazlık sırasında 4 kişi yaşamını yitirmişti. Yerel Suwayda24 sitesi, Salı günü Ulusal Muhafız savaşçılarının onlarca koyun çaldığını ve hükümet kontrolündeki Mazraa kasabasına ilerlemeye çalışırken bir adamı kaçırdığını iddia etmişti.
Druze topluluğu ve silahlı yapılanma
Ulusal Muhafızlar, Ağustos 2025'te Suwayda'daki Dürzi ruhani lider Hikmat el-Hicri tarafından kuruldu. Hicri, Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara hükümetinin sert bir eleştirmeni olarak biliniyor ve Ocak ayında Şam yönetimini azınlıkları öldürmeye çalışmakla suçlayarak güney Suriye'de özerk bölgeler kurulması çağrısında bulunmuştu.
Suriye'deki azınlık gruplarından biri olan ve nüfusu yaklaşık 700 bin olarak tahmin edilen Dürziler, ağırlıklı olarak güneyde, Suwayda başta olmak üzere belirli bölgelerde yaşıyor. Esad yönetimleri döneminde dışlanmış olsalar da, 2011'de başlayan iç savaş boyunca büyük ölçüde tarafsız kalmayı başarmış ve yerel işlerini kendileri yürütmüşlerdi. Esad'ın devrilmesinin ardından Dürzi toplumu, Şam'daki yeni yönetimden kapsayıcılık ve adil temsil güvencesi aramış, Mart 2025'te toplum üyelerinin devlet kurumlarına entegrasyonu için bir anlaşmaya varılmış ancak henüz uygulamaya geçilmemişti.
