Tunus, 49 dereceye varan aşırı sıcakların gölgesinde, ülke çapında yaşanan uzun elektrik kesintileriyle mücadele ediyor. Devlet elektrik ve gaz şirketi STEG, şebeke üzerindeki aşırı yükü azaltmak için günlerdir kontrollü kesinti uyarıları yayınlıyor.
STEG Üst Yöneticisi Faycel Trifa, yoğun klima kullanımının elektrik sistemini sınırına dayandırdığını açıkladı. Şirket yetkililerinden birinin devlet televizyonuna yaptığı açıklamaya göre, elektrik talebi salı günü 6 gigavat ile rekor seviyeye ulaşmış olabilir. Birkaç gün önce bu rakam 5,6 gigavat olarak kaydedilmişti.
Elektrik ve su kesintileri önceki yazlarda da görülse de, bu yılki kesintiler ülkenin büyük bölümüne yayıldı. Bazı bölge sakinleri elektriklerinin bir seferde altı saate kadar kesildiğini, bazıları ise daha uzun süreler boyunca karanlıkta kaldıklarını belirtti.
Başkent Tunus'taki bir pastanede çalışan bir kişi, "Tanrı cehennemin kapılarını açmış gibi hissediyorum" diyerek bozulan ürünlerini işaret etti. Kesintiler, hem sosyal medyada hem de sokaklarda ülkenin ana gündem maddelerinden biri haline geldi. Vatandaşlar, asansörlerde mahsur kalmaktan korktuklarını ifade ediyor.
Cumhurbaşkanı Kais Saied, tekrarlanan kesintileri anormal olarak nitelendirdi ve başarısızlıklardan sorumlu olanların hesap vermesi gerektiğini söyledi.
Yaşlanan altyapı ve ekonomik darbe
STEG, kontrollü kesintilerin ülke çapında bir elektrik çöküşünü önlemek için gerekli olduğunu açıkladı. Tunus El Manar Üniversitesi'nden Profesör Hela Tlili, elektrik sisteminin rekor yaz talebi ve turizm zirvesi altında zorlandığını belirtti. Tlili, "Talep üretimden çok daha hızlı artıyor" diyerek yaşlanan şebekeye ve yetersiz bakım çalışmalarına dikkat çekti.
Tunus elektrik üretiminde hâlâ büyük ölçüde doğal gaza bağımlı. Azalan yerli üretim ithalata bağımlılığı artırırken, mali baskılar devlet kuruluşunu zorluyor. İşveren örgütü CONECT, planlı kesintiler için kesin takvimlerin olmamasının şirketlerin üretime hazırlanmasını zorlaştırdığını bildirdi. Bir fabrika çalışanı, tekrarlanan kesintiler nedeniyle işin neredeyse iki gündür durduğunu söyledi.
İnsani kriz ve paradigma değişimi çağrısı
Aşırı sıcaklar cezaevi koşullarıyla ilgili endişeleri de gündeme getirdi. Savunucular, mahkumların yüksek sıcaklıklara dayanacak donanıma sahip olmayan hücrelerde tutulduğunu belirtiyor. Geniş bir takipçi kitlesine sahip kardiyolog Dhaker Lahidheb, Cumhurbaşkanı Saied'e çağrıda bulunarak, ciddi suçlardan hüküm giymemiş kronik hastalığı bulunan mahkumlar için "iklim affı" olarak nitelendirdiği bir uygulama başlatmasını istedi.
Profesör Tlili, Tunus'un yenilenebilir enerjinin geliştirilmesini hızlandırması gerektiğini söyledi. Ülkenin muazzam bir güneş potansiyeli ve rüzgar enerjisi için elverişli koşullara sahip olduğunu, ancak en büyük zorluğun elektriğin depolanması olacağını belirtti. Tlili, Tunus'un enerji kaynaklarını çeşitlendiren "bir paradigma değişikliğine" ihtiyacı olduğunu savundu.
Bu arada birçok Tunuslu sıcakla başa çıkmakta zorlanıyor. Başkent Tunus'un kuzeyindeki işçi sınıfı banliyösü Bhar Lazreg'de yaşayan Mariem, klima almaya gücünün yetmediğini ve vantilatörünün de bozulduğunu söyledi. "Biraz serinlik bulmak için yerde uydum" diyen Mariem, oğlunun göğsüne havluya sarılı donmuş bir su şişesi koyarak uyuduğunu anlattı.