Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), Suriye'nin doğusundaki Deyrizor vilayetinde devrik Beşşar Esed rejimi döneminde inşası süren bir nükleer reaktör tespit edildiğini açıkladı.
UAEA'nın üye ülkelere dağıttığı gizli raporda, ajans müfettişlerinin geçen ağustosta Suriye'nin farklı noktalarında doğrulama çalışmaları yaptığı belirtildi. Rapora göre Esed rejimi, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması kapsamındaki güvence anlaşması uyarınca bildirmesi gereken nükleer madde, tesis ve faaliyetleri bildirmedi.
Deyrizor'da reaktörle bağlantılı üç alan
Raporda, Deyrizor'daki reaktörün yanında nükleer yakıt üretimine ve yakıt depolamaya ayrılan yapıların da bildirilmesi gereken tesisler arasında bulunduğu kaydedildi.
UAEA müfettişleri 29 Ağustos'ta Deyrizor sahasına giderek kazı çalışmalarının ilerleyişini inceledi. Sahada ortaya çıkarılan soğutma altyapısının nükleer reaktör tesisiyle uyumlu olduğu doğrulandı.
Reaktörle "işlevsel bağlantısı" bulunan üç alan belirlendi. Bunlardan birinin uranyumun dönüştürülmesi veya yakıt üretimiyle, diğerinin inşaat malzemelerinin geçici olarak depolanmasıyla ilişkili olduğu tespit edildi. Üçüncü alanın ise depolama ve planlanan yeniden işleme faaliyetlerinde kullanılması öngörülüyordu.
Bildirilmeyen tesiste yaklaşık 73 ton uranyum
UAEA Genel Direktörü Rafael Mariano Grossi ile üst düzey müfettişlerden oluşan heyet, Suriye'nin daha önce ajansa bildirmediği başka bir tesiste de inceleme yaptı.
Suriye'nin mevcut hükümeti, 17 Temmuz'da ajansa gönderdiği mektupla söz konusu tesisin varlığını bildirdi. Hükümet ayrıca nükleer maddelerin incelenmesi ve doğrulanması için iş birliği çağrısında bulundu.
Tesiste, kaplamalı yakıt çubukları şeklinde doğal uranyum metali bulundu. UAEA, yaklaşık 73 ton malzemeyi doğruladı ve koruma ile izleme tedbirleri altına aldı.
Grossi, 18 Ağustos'ta Şam'da yaptığı açıklamada, devrik rejim döneminden Deyrizor'da kalan "birkaç ton nükleer malzeme" bulunduğunu söylemişti. Grossi ayrıca tesisin UAEA müfettişlerinin incelemesine açıldığını bildirmişti.
