Ürdün'de, milletvekili Hasan er-Riyati'nin parlamento üyeliği, bir meslektaşına saldırı suçundan aldığı hapis cezasının kesinleşmesiyle sona erdi. Ülkede hukuk ve siyaset çevrelerinde tartışmalara yol açan karar, Anayasa'nın ilgili maddesi uyarınca alındı.
Amman Sulh Ceza Mahkemesi, er-Riyati'yi 2021 yılında mecliste yaşanan bir kavgada eski milletvekili Şadi Farij'e saldırmaktan suçlu bularak 2 yıl hapis ve tazminat cezasına çarptırmıştı. Amman Bidayet Mahkemesi'nin istinaf başvurusunu reddetmesiyle hüküm kesinleşti.
Ürdün Anayasası'nın 75. Maddesi, siyasi olmayan bir suçtan bir yıldan fazla hapis cezası alan milletvekilinin üyeliğinin düşeceğini öngörüyor. Bu hüküm uyarınca er-Riyati'nin milletvekilliği resmen son buldu.
Mecliste tartışma ve yedek atama
Karar, meclis oturumlarında da gerilime neden oldu. Meclis Başkanı Mazin el-Kadi, bazı milletvekillerinin konuyu gündeme getirmeye çalışması üzerine oturumu erteleyerek salonu terk etti ve meselenin yargının yetkisinde olduğunu vurguladı.
Bağımsız Seçim Kurulu, 14 Temmuz'da Meclis Başkanlığı'ndan gelen yazı doğrultusunda, er-Riyati'nin yerine aynı partiden (Hizb-ül Ümme, eski adıyla İslami Hareket Cephesi) Bakr Yahya Muhammed el-Kasasibe'yi yedek milletvekili olarak atadı. El-Kasasibe'nin pazar günü yemin ederek göreve başlaması bekleniyor.
Partiden itiraz ve hukuki mücadele
Hizb-ül Ümme partisi, karara şiddetle itiraz ediyor. Parti Genel Sekreteri Vail es-Sakka, Seçim Kurulu'nun aceleci davrandığını ve partinin kararı temyize götürdüğünü belirtti. Es-Sakka, "Temyiz Mahkemesi daha önce benzer davalarda kararları bozup beraatla sonuçlandırdı. Başvurumuz kabul edilir ve ceza hafiflerse ne olacak? Büyük bir hukuki sorunla karşı karşıya kalırız" dedi.
Partinin meclis grubu başkanı Salih el-Armuti de davanın kesin olarak sonuçlanmadığını, temyiz yolunun açık olduğunu söyledi. Partinin hukuk danışmanı Bessam Ferihat ise temyiz başvurusunun kabul edilmesi halinde tüm kararların geçersiz olacağını ve er-Riyati'nin derhal meclise dönebileceğini öne sürdü.
Uzmanların görüşü
Anayasa hukukçusu Leys Nasraveen ise farklı bir görüş ortaya koydu. Nasraveen, temyiz başvurusunun usulen mümkün olduğunu ancak er-Riyati'nin meclise dönüşünü sağlamayacağını ifade etti. "Temyiz mahkemesi ceza hükmünü bozsa bile, bu düşen üyeliği geri getirmez. Boşalan sandalye doldurulduktan ve yeni milletvekili yemin ettikten sonra anayasal statü değişir. Anayasa ve seçim kanununda, üyeliğin yeniden canlandırılmasına izin veren bir hüküm yok" dedi.
Eski Başbakan Yardımcısı Mamduh el-Abadi de yargının son sözü söylediğini belirterek, partinin konuyu daha fazla büyütmemesi gerektiğini kaydetti. El-Abadi, "Yedek milletvekili de aynı partiden. Seçim Kurulu, kesinleşmiş bir mahkeme kararı olmadan böyle bir adım atmazdı" diye konuştu.
Olay, 28 Aralık 2021'de Ürdün Meclisi'nde er-Riyati ile eski milletvekili Şadi Farij arasında çıkan yumruklu kavgaya dayanıyor. Haziran ayında er-Riyati'ye 2 yıl hapis cezası verilmiş, 9 Temmuz'da istinaf mahkemesi kararı onamıştı. Anayasa gereği üyeliğin düşmesiyle birlikte, aynı partiden yedek aday meclise girdi. Hizb-ül Ümme ise hukuk mücadelesini sürdürüyor.